ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଅନନ୍ତପୁର ସଂପର୍କିତ ଏହି ଲେଖା, ୨୦ ବର୍ଷ ତଳେ ପ୍ରଥମେ ‘ଦି ହିନ୍ଦୁ’ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଏବେ ପୁଣି ସେଠାରେ ଜଳ ସଂକଟ ଉତ୍କଟ ରୂପ ନେଉଥିବା ବେଳେ ଜଳ ଉତ୍ସକୁ ନେଇ ଭବିଷ୍ୟତ ବାଣୀ ଶୁଭିବା ସହିତ ଗଭୀର ନଳକୂପ ସ୍ଥାପନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଆମେ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରକାଶ କରୁଛୁ
ଡକ୍ଟର ଏମ୍. ଏସ୍. ସ୍ୱାମୀନାଥନ, ୧୯୨୫-୨୦୨୩, ଥିଲେ ଭାରତର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନୀ । କୃଷି ଜଗତକୁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନରେ ସାମିଲ ଥିଲା କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗବେଷଣା ଏବଂ ନୀତି ଓ ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନ, ଯେଉଁଥିରେ କି ସେ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ କେବଳ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଉତ୍ପାଦନ ହାରରେ ସୀମିତ ରଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କୃଷକଙ୍କ ରୋଜଗାରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ବିଚାରକୁ ନେବା ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ
ବାଜା ବାଦନକାରୀ ବାର୍ତ୍ତାବହ ଓ ଗାୟକମାନେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିବା କାରଣରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଲୋକ ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ନୂଆ ପରିଭାଷା ମିଳିଥିଲା
୧୫ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୩ ଉପଲକ୍ଷେ ପରୀ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭାରାମ ଗେହେରୱାରଙ୍କ କାହାଣୀ ନେଇ ଆସିଛି ଯିଏକି ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶରଙ୍କ ଗୁଳିମାଡ଼ରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ରାଜସ୍ଥାନର ଦଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ଵ କରୁଥିବା ଏହି ୯୮ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣେ ଆତ୍ମଘୋଷିତ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ, ଡକ୍ଟର ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପ୍ରଶଂସକ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ବିପ୍ଳବୀ ସମୂହର ସଦସ୍ୟ । ୨୦୨୨ରେ ପେଙ୍ଗୁଇନ୍ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ପି. ସାଇନାଥଙ୍କ “ଦ ଲାଷ୍ଟ ହିରୋଜ୍, ଫୁଟ୍ସୋଲଜର୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆସ୍ ଫ୍ରିଡମ” (ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଶେଷ ନାୟକ, ପଦାତିକ ସୈନିକ) ରୁ କିଛି କିୟଦଂଶ
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଗୁମଲା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ତେତ୍ରା ଗାଁର ଟେରେସା ଲାକ୍ରା ଏବେ ବେଶ୍ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝି ପାରିଛନ୍ତି ଯେ, ଗୋଟିଏ ଛୋଟିଆ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସରପଞ୍ଚ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଡ଼ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କ’ଣ ହୁଏ
୨୦୦୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି କାହାଣୀର ସାରାଂଶ ଏକାଦଶ ଶ୍ରେଣୀର ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା। ବାସ୍ତବତାକୁ ଲୁଚାଇବା ଲାଗି ହେଉଥିବା ନବୀନତମ ପ୍ରୟାସରେ, ଏନସିଇଆରଟି ୨୦୨୩-୨୪ ପାଇଁ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକକୁ ଯୁକ୍ତିସଂଗତ କରିବାକୁ ଯାଇ ଏହି ଲେଖାକୁ ବାଦ୍ ଦେଇଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ, ଫନ ଓ ଫୁଡ ଭିଲେଜ୍ କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ରହିଛି
ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିବା ଦ୍ରୁତ ବିଲୁପ୍ତ ପ୍ରାୟ ପିଢ଼ିର ଅନ୍ତିମ ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଗତ ଏପ୍ରିଲ ୬, ୨୦୨୩ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପୁରୁଲିଆ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ନିଜ ବାସଭବନରେ ପରଲୋକ ଗମନ କରିଛନ୍ତି
ଏପ୍ରିଲ ୧୦, ୨୦୨୩ | ପି.ସାଇନାଥ
ଆମର ସହାବସ୍ଥାନ ଏବଂ ଆମ ଭାଷାଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଏକ ବିବିଧତାରେ ଭରପୂର ଦୁନିଆରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପରୀର ଅନୁବାଦକମାନେ ମିଳିତ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅନୁବାଦ ଦିବସ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି
୧୦୧ ରୁ ୧୦୪ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭବାନୀ ମାହାତୋ, ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମରେ କୌଣସି ଭୂମିକା କିମ୍ବା ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପଞ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପୁରୁଲିୟା ଜିଲ୍ଲାରେ ଆମେ ତାଙ୍କ କାହାଣୀକୁ ଜାଣିଲୁ ସେତେବେଳେ ଆମେ ଏହାର ବିପରୀତ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲୁ ଏବଂ ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲୁ
'ଆମ୍ଭେମାନେ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲୁ, ସ୍ୱରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା - ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କଲୁ'
ଗୋଟିଏ ଆଧିକାରିକ ଘୋଷଣା ଯେ, ଗତ ଦଶକରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ ବିଦେଶୀ ମଦର ସେବନ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ିଗଲା, ୧୯୯୪ରେ ସରଗୁଜା ଜିଲ୍ଲାରେଏକ ରୋଚକ ଅଭିଯାନର ସ୍ମୃତି ସତେଜ କରିଦିଏ
ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ସଠିକ୍ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତରେ ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ସାମ୍ବାଦିକତା ଲୋପ ପାଉଛି । କିନ୍ତୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ଏହି ବାସ୍ତବିକତାର ସାମ୍ନା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ କି, ଯେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ଇତିହାସରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଅଛି?
ତିନୋଟି କୃଷି ଆଇନ ରଦ୍ଦ ହେବାର କାରଣ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିଛି କୃଷକମାନଙ୍କୁ ‘ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବାରେ’ ଅସଫଳ ହେବା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି କୃଷକମାନେ ନିଜ ଦାବିରେ ଅଟଳ ରହିବା ଯଦିଓ ଭୀରୁ ମିଡିଆ ସେମାନଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଶକ୍ତିର ଅବମୂଲ୍ୟାୟନ କରିଥିଲା
ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟରେ ଥିବା ଛୋଟିଆ ଚିକାପାର ବୋଧହୁଏ ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରାମ ଯାହା ସ୍ଥଳସେନା, ବାୟୁସେନା ଏବଂ ନୌସେନାର ମୁକାବିଲା କରିଛି -ଆଉ ହାରିଯାଇଛି
୯୦ ଦଶକରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ‘ଯୋଜନା’ ବେପରୁଆ ଢଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା। ଛତିଶଗଡ଼ର ସୁରଗୁଜା ଜିଲ୍ଲାରେ ଏପରି ଏକ ଯୋଜନାର ଉଦାହରଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ନହକୁଲ ପାଣ୍ଡୋଙ୍କୁ ନିଜ ଛାତ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା
ତାମିଲନାଡୁ ରାମନାଦ ଜିଲ୍ଲା ଉପକୂଳର ମତ୍ସଜୀବୀମାନଙ୍କ ସହ ଦୁଇ-ରାତ୍ରି ଯାତ୍ରାରେ ବାହାରି ଯାଇଥିଲୁ, ଯେଉଁମାନେ କି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି କୁହନ୍ତି, ଆମେ କାମ କରୁ ‘ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଧନୀ କରିବାକୁ’
ମୋରାଦାବାଦର ଏହି ଠେଲା ଗାଡ଼ି ଭଳି, ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଛୋଟ ଠେଲାଗାଡ଼ି ବିକ୍ରେତାମାନେ ବଡ଼ ବାହନଗୁଡ଼ିକର ଧକ୍କାରେ ଟାଣି ହୋଇ ଯାଇଥାନ୍ତି
ଆଜି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅନୁବାଦ ଦିବସ । ପିପୁଲ୍ସ ଆର୍କାଇଭ୍ ଅଫ୍ ରୁରାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ୧୩ଟି ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥାଏ – ତାହା ଅନ୍ୟ ଯେ କୌଣସି ସାମ୍ବାଦିକତା ୱେବ୍ସାଇଟ୍ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ
୧୯୪୩-୪୬ରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ସତାରାରେ ରହି ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ବିପ୍ଳବୀ ବାହିନୀର ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲେ ଏହି ୯୫ ବର୍ଷୀୟା ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଗରିବଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ଲାଗି ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲେ
ଓଡିଶାର ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ଆଦିବାସୀମାନେ ନିଜର ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ହାଟ ବା ଗ୍ରାମୀଣ ବଜାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି। ବେଳେବେଳେ ହୁଏତ ସେମାନେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ
ଅଗଷ୍ଟ ୧୯, ୨୦୨୧ | ପି.ସାଇନାଥ
ଭାରତର ଶେଷ ଜୀବିତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ, ପଞ୍ଜାବର ହୋଶିଆରପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଭଗତ ସିଂହ ଝୁଗିଆନ୍ ବ୍ରିଟିଶ୍ରାଜ୍ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼େଇ କରି ଅଟକି ଯାଇନଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ ୯୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ କୃଷକ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି
ଅନେକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଲରୀ ଡ୍ରାଇଭର, ଯେପରି କୋରାପୁଟରେ ଏହି ଗାଡ଼ି ଚଳାଉଥିବା ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ଭଳି ମାଲିକଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତସାରରେ ଅନେକ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଡ୍ରାଇଭର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି
ୟୁପି ସରକାର କାହିଁକି ଏପ୍ରିଲରେ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଜନ କଲେ, ଯାହା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଢ଼ିଚାଲିଥିବା ଏକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ଡାକିଆଣିଲା? ପରୀ ନେଇ ଆସିଛି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନୂଆ ତଥ୍ୟ
ପୂର୍ବ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗୋଣ୍ଡିଆ ଜିଲ୍ଲାର ଶହ ଶହ ମହିଳା ଛୋଟ ଛୋଟ ସହରରୁ ନିକଟସ୍ଥ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଦିନ ମଜୁରୀ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି । ଏହା ସ୍ଥାନାନ୍ତରର ଖୁବ୍ କମ୍ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସ୍ୱରୂପ – ସହରରୁ ଗ୍ରାମକୁ
୧୦୧ ବର୍ଷୀୟ ବୃଦ୍ଧ ଜଣକ ଥିଲେ ଭାରତର ଜୀବିତ ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ସେ ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ସାଙ୍ଗଲି ଜିଲ୍ଲା ତୋଫାନ ସେନାର ଜଣେ ଗୁପ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାର୍ତ୍ତାବହ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଇକେଲ ଚଲାଉଥିଲେ
ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଜିଡିପି ୭.୭ ପ୍ରତିଶତ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଓଲଟା ପ୍ରବାସର ଆଉ ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛୁ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକରେ କୃଷକମାନଙ୍କର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଛି, ଭାରତୀୟ କୋଟିପତିମାନେ ସମ୍ପତ୍ତିର ରେକର୍ଡସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଛନ୍ତି
ଦିଲ୍ଲୀ ସୀମାରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଘଉଡେଇବାରେ ଅସଫଳ ହେବା ପରେ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ବିଭିନ୍ନ ଷଡଯନ୍ତ୍ର ରଚା ଯାଇଥିବା କଥା କହି ସ୍ଥାନୀୟ ଦମନକୁ ଉଚିତ ବୋଲି କୁହାଗଲା । ହେଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ କ’ଣ ଏଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହର କୌଣସି ଜିନିଷକୁ ଦାୟୀ କରାଯିବ?
ନୂଆ କୃଷି ନିୟମ କେବଳ କୃଷକମାନଙ୍କର ନୁହେଁ ବରଂ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କର ବିଧିକ ଉପାୟର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଅଧିକାରକୁ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଛି – ଯାହା ୧୯୭୫-୭୭ର ଆପାତକାଳ ପରେ ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା । ଦିଲ୍ଲୀ ଦ୍ୱାରରେ କୃଷକମାନେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି
କୋଭିଡ ଜନିତ ସଂକଟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ୟା ଏ ସଂପର୍କିତ ନୁହେଁ ଯେ, ଆମେ କେତେ ଶୀଘ୍ର ସ୍ଵାଭାବିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଫେରିଆସିବା । ଶହ ଶହ କୋଟି ଦରିଦ୍ର ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସ୍ଵାଭାବିକତା’ ହିଁ ସମସ୍ୟା ହୋଇ ରହିଥିଲା । ଏବଂ ଏବେକାର ନୂତନ ସ୍ଵାଭାବିକତା ହେଉଛି, ପ୍ରାୟତଃ ଷ୍ଟେରଏଡ୍ରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥିବା ସେଇ ପୁରୁଣା ସ୍ଵାଭାବିକତା
ଏନ୍. ଶଙ୍କରୈୟା, ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ । ଚେନ୍ନାଇରେ PARI ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ସେ କହନ୍ତି ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ୍ ବିରୋଧରେ-ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ, ଜେଲ୍ରେ ଏବଂ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସମୟରେ- ତାଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମର ଚମକପ୍ରଦ କାହାଣୀ
ଲକ୍ଡାଉନ୍ ଯୋଗୁଁ ଅନାବୃତ ହୋଇଛି ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପ୍ରତି ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ନିର୍ମମ ଅବହେଳା- ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ, ଯେଉଁମାନେ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତିନି ଆମର କ୍ଷଣିକ ଉଦ୍ବେଗ, ବରଂ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାୟ, ପ୍ରଥମେ ‘ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ’ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ଆଲେଖ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି
ଏହି ସଂକଟର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଘୋଷଣା କରିଥିବା ‘ପ୍ୟାକେଜ୍’ ହେଉଛି ଉଦାସୀନତା ଓ ନିର୍ବୋଧତାର ସମଷ୍ଟି
ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାମ୍ୟ ରାସ୍ତାରେ ଯିବାବେଳେ ଅନେକ ସମୟରେ ଆପଣମାନେ ବିଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ସବୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି
Want to republish this article? Please write to [email protected] with a cc to [email protected]
All donors will be entitled to tax exemptions under Section-80G of the Income Tax Act. Please double check your email address before submitting.
PARI - People's Archive of Rural India
ruralindiaonline.org
https://ruralindiaonline.org/articles/p-sainaths-writings-or
