ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସାହାପୁର ତାଲିକାର ଏକ ନିକାଞ୍ଚନ ଜନପଦର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ପୋଲ ଭୁଶୁଡ଼ି ଯିବା ପରେ ମୌସୁମୀ ଋତୁରେ ପ୍ରତିଦିନ ବିଦ୍ୟାଳୟ, କର୍ମସ୍ଥଳ, କ୍ଲିନିକ ଏବଂ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଏକ ଖସଡ଼ାକାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଲିବାର ବିପଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି
ଅଗଷ୍ଟ ୪ ତାରିଖରେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପଲଘର ଜିଲ୍ଲାରେ ପୂରନ୍ତା ବୈତରଣୀ ନଦୀ କୋଟକାରୀ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କର ଘର ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ରାସନ, ଅନିୟମିତ ରାଜ୍ୟ ସହାୟତା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବନ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କୋହ୍ଲାପୁର ଏବଂ ସାଂଗଲି ଜିଲ୍ଲାରେ ଅତିକମ୍ରେ ୪୦ ଜଣ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି, ୪୦୦,୦୦୦ ଜଣ ଆଶ୍ରୟ ଶିବିରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପଶୁ ସମ୍ପଦ ଓ ଫସଲହାନୀ ଖୁବ୍ ଅଧିକ ହୋଇଛି ଯାହାକି ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆକଳନ କରିବା ବାକି ରହିଛି
ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଏକ ଭୀଷଣ ବର୍ଷା ଆଦିଲାବାଦଜିଲ୍ଲାର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ କପା ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଚାଷ କରିଥିବା ଦଳିତ କୃଷକ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବୀମା ନାହିଁ ଏବଂ ଅନେକ ଋଣ ରହିଛି। ସେମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଫସଲ ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି
କେରଳରେ ବନ୍ୟା ପରେ, ସଫେଇ କାମ ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରେକର୍ଡ ଏବଂ ଦସ୍ତାବିଜ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ଯାହାବିନା ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚଳ ହୋଇଯାଇପାରେ
ସେମାନଙ୍କର ନିଷ୍ଠା ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ଅଗଷ୍ଟ ମାସର ବନ୍ୟାରେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ଏବଂ ଆଗକୁ ଏକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷକୁ ସାମ୍ନା କରୁଥିବା କୁଦୁମ୍ବଶ୍ରୀର ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ କୃଷି ପୁଣି ଗଢ଼ୁଛି, ଦୃଢ଼ତାକୁ ଏକ ରଣନୀତି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି
କେରଳରେ ନିକଟରେ ହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ବନ୍ୟା ପରେ ଆଲାପୂଝା ଜିଲ୍ଲାର ଆଶ୍ରୟ ଶିବିରଗୁଡ଼ିକରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କଲମ, କ୍ରେୟନ ଏବଂ ଡାଏରୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଚିତ୍ର କରିବାକୁ ଏବଂ ଲେଖିବାକୁ। ସେମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ଏବଂ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ହରେଇବା ଏବଂ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପାଇବାର ସେମାନଙ୍କର ଭୟ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିଲା
କେଇ ଦଶକ ଧରି ସୁନ୍ଦରବନର ଘୋରମାରା ଦ୍ୱୀପରୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ସାଗରଦ୍ୱୀପକୁ ଚାଲିଆସୁଛନ୍ତି। କାରଣ ନଈ ଏବଂ ବର୍ଷା ସେମାନଙ୍କର ଘର ଧୋଇ ନେଉଛି। ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟ ପାଉନାହାନ୍ତି
ଜୁଲାଇ ୧୦ରୁ ୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଦୃଢ଼ନିଷ୍ଠ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ପଶ୍ଚିମ ଗୋଦାବରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଚୀରାବଲ୍ଲୀ ଗ୍ରାମରୁ ଏଲୁରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପୋଲାଭରମ ପରିଯୋଜନା ବିରୋଧରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କ ସମୂହକୁ ବିସ୍ଥାପିତ ଏବଂ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ
ଗୋଦାବରୀ ଉପରେ ପୋଲାଭରମ ପରିଯୋଜନା କାରଣରୁ ସମୟକ୍ରମେ ଶହ ଶହ ଗ୍ରାମ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯିବ, ପିଡିପକାରେ ଦଶଟି ପରିବାର ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମନା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜ୍ୟଠାରୁ ଅତିକମ୍ରେ ଆଇନ ସମ୍ମତ ଭାବରେ ଥଇଥାନ ଯୋଜନା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦାବି କରୁଛନ୍ତି
ଗତ ଅକ୍ଟୋବରରେ ପୋଲାଭରମ କେନାଲରୁ ଆସିଥିବା ବନ୍ୟା ଜଳରେ ଇଟୁକୁଲାକୋଟାରେ ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ପରିବାରର ଘର ଏବଂ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ସେମାନେ ପୁଣି ଉଠୁଛନ୍ତି, ସରକାରଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟ ବିନା
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଥାନେ ଜିଲ୍ଲାର ଭାସ୍ତା ଜଳସେଚନ ପରିଯୋଜନା ନିମନ୍ତେ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ଓବିସି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ଜମିରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ବି ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି
ଆସାମରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀରେ ଥିବା କୁଣ୍ଟିର ଦ୍ୱୀପର ମୈନୁଦ୍ଦିନ ପ୍ରମାନିକ୍ ବାଉଁଶ ଚିରାଳୀ ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ଧ୍ରୁବି ସହରକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଆସନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ କମିବାରେ ଲାଗିଛି ଏବଂ ଦିନମଜୁରିଆ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୁବ୍ କମ୍ ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଉପଲବ୍ଧ
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର କ୍ରିଷ୍ଣାନଦୀ କୂଳରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ସମୂହମାନେ ବିଜୟଓ୍ୱାଡା ଏବଂ ‘ନୂତନ’ ଅମରାବତୀ ଆଖପାଖରେ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ନଦୀକୂଳିଆ ପରିଯୋଜନା ନିମନ୍ତେ ନିଜର ଗୃହ ଏବଂ ଜୀବିକା ହରାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଆସାମର ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀରେ ଥିବା ଚାଲକୁରା ଦୀପରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋପାଳନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବିକା- କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରିହାତି ଦରରେ ମିଳୁଥିବା ଗୋଖାଦ୍ୟ ବାତିଲ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଅନିଶ୍ଚିତତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି
ବୀରସିଂ ବାଲିଦ୍ୱୀପରେ ତିନୋଟି ଗ୍ରାମ ନିକଟ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ସୌର ବିଦ୍ୟୁତ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଆସାମର ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରରେ ଥିବା ଅସ୍ଥାୟୀ ବାଲୁକା ଦୀପଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି
ଆସାମର ସୋନ୍ତାଲି ବାଲିଦ୍ୱୀପରେ ପାନିଖାଇତି ଗ୍ରାମର ଏକ ମାତ୍ର ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ଭିତରେ ହଜିଗଲା। ଏହାର ୧୯୮ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୮୫ଜଣ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ ତାରିକ୍ ଅଲ୍ଲୀଙ୍କ ବାସଭବନରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢ଼ା ଅବ୍ୟାହତ ରଖିଲେ
ସୁନ୍ଦରବନର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଘୁଆ ଚିଙ୍ଗୁଡି ବିହନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଏକ ଅଦରକାରୀ ଏବଂ ନିରସ କାମ- ଯଦିଓ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପରେ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରର ବାଲିଦ୍ୱୀପ ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ‘ଚାର୍’ଗୁଡ଼ିକରେ ବାସ କରୁଥିବା ୨.୪ ନିୟୁତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହାସନ ଅଲ୍ଲୀ ଅନ୍ୟତମ-ମୌଳିକ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକର ଅଭାବ, ବାରମ୍ବାର ଘର ବଦଳାଇବା, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଦୀର ଜଳ ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ
ଉତ୍ତର ବିହାରରେ ଲୋକମାନେ ମୌସୁମୀ ଏବଂ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସମୟରେ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେନୁ ଦେବୀ କୁହନ୍ତି, ପାଣି ବଢ଼ିବା ସମସ୍ୟାର ଗୋଟିଏ କାରଣ
ଯେତେବେଳେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଅଂଶରେ କୃଷକମାନେ କମ୍ ପାଣିରେ କାମ ଚଳାଇବା ଶିଖୁଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ବିହାରରେ ବିନୋଦ ଯାଦବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ନିୟମିତ ବନ୍ୟା ଜଳରେ ଚାଷ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି
ଉତ୍ତର ବିହାରରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶାନ୍ତ କୋଶୀ ନଦୀକୂଳରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ସଂଘର୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ବନ୍ୟା ବଢ଼ାଇଛି ଏବଂ ଘୋଙ୍ଗେପୁର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ କ୍ଷତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି
ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ମଇଁଷିଗୁଡ଼ିକ ସତେଜ ଚାରଣଭୂମି ଖୋଜିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ପହଁରି ସ୍ଥାନୀୟ ନଈ ଆରପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି
କେରଳର ଆଲାପୁଝାରେ ଖୁବ୍ କୁଶଳୀ ଶ୍ରମିକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ମରାମତିକୁ ସଂଗୀତର ତାଳ ସହ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତି
‘‘କାହିଁକି ହୁଲି ଡଙ୍ଗା ଜବତ କରୁଛ ଏବଂ ଆମ ପେଟକୁ ଲାତ ମାରୁଛ ?’’
Want to republish this article? Please write to [email protected] with a cc to [email protected]
All donors will be entitled to tax exemptions under Section-80G of the Income Tax Act. Please double check your email address before submitting.
PARI - People's Archive of Rural India
ruralindiaonline.org
https://ruralindiaonline.org/articles/ଗ୍ରାମୀଣ-ଭାରତର-ନଦୀମାନଙ୍କର-ଜୁଆର-ଓ-ଭଟ୍ଟା
