କାଦାଲ ଓସାଇ, ତାମିଲନାଡୁର ରାମନାଥପୁରମ୍ମ ଜିଲ୍ଲାର ପମ୍ବନ ଦ୍ୱୀପରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାମୂହିକ ରେଡିଓ, ଏହି ସପ୍ତାହରେ ୩ବର୍ଷର ହେଲା। ଏବଂ ଏହା ଚହଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି- ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଏହାର ସଦ୍ୟତମ କେନ୍ଦ୍ର କରି
ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ କି ଋତୁକାଳୀନ ମାଛଧରା ପାଇଁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ମନୁଷ୍ୟବିହୀନ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ରୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ମାଛର ପରିମାଣ କମ୍ ହେବା, ଜଳ ଅଧିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଯିବା ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଟ୍ରଲର ମାଛ ଧରୁଥିବା କାରଣରୁ ସେମାନେ ବୋଧହୁଏ ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ମୁମ୍ବାଇ-ନାଗପୁର ସମୃଦ୍ଧି ରାଜପଥ ଉପରେ ଏକ ପୋଲ ପାଇଁ ଥାନେ ଜିଲ୍ଲାର ଚିରାଡ଼ପଡ଼ା ଗ୍ରାମ ବାହାରେ କେଇ ଦଶକ ହେବ ବାସ କରୁଥିବା ଚାରୋଟି କଟକାରୀ ଆଦିବାସୀ ପରିବାର ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କର କୁଡ଼ିଆ ଏବଂ ଜୀବିକା ହରାଇପାରନ୍ତି
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଏହି ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମାଛଧରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପରେ ସଂଘର୍ଷରତ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କି ଅନ୍ୟ ଜୀବିକା ବିକଳ୍ପ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି, ଅନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଚୁର ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବନର ଅତୀତକୁ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲାର ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଏକ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ନିମନ୍ତେ ରାସ୍ତା ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଜମି ଏବଂ ଜୀବିକା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ- ଯେତେବେଳେ କି ରାଜ୍ୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ରହିଛି ଏବଂ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହୁଳ ହୋଇଯିବ।
ପରି ଗୋଆର କାଲାନଗୁଟେ ଗ୍ରାମରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରମାଣିକ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି, ଯାହାକି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଟ୍ରଲର କିପରି ସେମାନଙ୍କ ମାଛମାନଙ୍କୁ ଖାଇଯାଉଛନ୍ତି, ଅନେକେ କାହିଁକି ବ୍ୟବସାୟ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି ଏବଂ କିପରି କେଇଜଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବା ଅବ୍ୟାହତ ରଖିଛନ୍ତି।
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଗୋଦାବରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକମାନେ ଗୋଣ୍ଟେରୁରେ ଥିବା ଏକ ବୃହତ ଆକ୍ୱାଫୁଡ୍ ପାର୍କରୁ ଦୈନିକ ୫୦,୦୦୦ଲିଟର ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ଛଡ଼ାଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ସହ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟ ସହ ବି ସେମାନେ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି
ତାମିଲନାଡୁର ଧନୁଷକୋଡ଼ିକୁ ଏକ ବିଶାଳ ତୋଫାନ ଗୋଟିଏ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ସହରରେ ପରିଣତ କରିବାର ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ବି ୪୦୦ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ପରିବାର ସେଠାରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏତେ ବର୍ଷ ଧରି ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହେଉଛନ୍ତି
କେରଳରେ ନଭେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖ ଓଖି ବାତ୍ୟାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ହଜିଯାଇଥିବା ଅନେକ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ପରିବାର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରଥମ ବଡ଼ଦିନ- ଏବଂ ଏବେ ନୂଆବର୍ଷ-ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲୌକିକ ହେବ
ବିଜୟଓ୍ୱାଡା ଏବଂ ‘ନୂତନ’ ଅମରାବତୀ ଚାରିପାଖରେ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ନଦୀକୂଳ ପରିଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର କ୍ରିଷ୍ଣା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ସମୂହଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ଘର ଏବଂ ଜୀବିକା ହରାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣ ୨୪ ପ୍ରଗଣାର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ରଙ୍ଗୀନ ମାଛ ଚାଷ ନିଖୁଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ ଏବଂ ଯଦିଓ ଏହି ବ୍ୟବସାୟରୁ ରୋଜଗାର ଅନିୟମିତ ଚାଷୀମାନେ ଏହି ମାଛଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ‘ପାଳନ’ କରନ୍ତି
ଆନ୍ଧ୍ରପଦେଶର ନାଦିବାଡ଼ା ମଣ୍ଡଳର ଆଙ୍କେନାଗୁଡେମ୍ର ଦଳିତ ଶ୍ରମିକମାନେ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଯେ, ଚାଷ ଜମି ମାଛ ପୋଖରୀକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯିବା ପରେ କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭୁଷୁଡ଼ି ପଡ଼ିଛି। ଆୟ ସଙ୍କୁଚିତ ହେଉଛି, ଦେଶାନ୍ତରଣର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବଢ଼ୁଛି
ବିଶେଷ ଭାବରେ ବେଳାଭୂମି ପରିଚାଳିତ ଟେକା ଜାଲ- କିମ୍ବା ‘ଚାଇନା ମାଛଧରା ଜାଲ’- ଏବେ କୋଚି ଦୁର୍ଗ ନିକଟରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆୟର ଏକ କଷ୍ଟକର ଉତ୍ସ
ଉତ୍ତର ମୁମ୍ବାଇର ମାଧଠାରେ ଏକ ମାଛଧରା ବସ୍ତିରେ କୋଲି ପରିବାରମାନେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କାମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି- ଧରାଯାଇଥିବା ମାଛ କୂଳକୁ ଆଣିବା, ମାଛକୁ ଅଲଗା କରିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖାଇବା ଏବଂ ଜାଲ ମରାମତି କରିବା
ସୁନ୍ଦରବନର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଘୁଆ ଚିଙ୍ଗୁଡି ବିହନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଏକ ଅଦରକାରୀ ଏବଂ ନିରସ କାମ- ଯଦିଓ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପରେ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ
ସୁନ୍ଦରବନର ‘ମୋଲେ’ ବା ମହୁ ସଂଗ୍ରାହକମାନେ ଘଞ୍ଚ ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ ଜଙ୍ଗଲରେ ବିନା ସୁରକ୍ଷାରେ କାମ କରନ୍ତି-କୁମ୍ବୀର, ବାଘମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗର କଟକଣା
‘‘ କାହିଁକି ହୁଲି ଡଙ୍ଗା ଜବତ କରଛ ଏବଂ ଆମ ପେଟକୁ ଲାତ ମାରୁଛ ?’’
Want to republish this article? Please write to [email protected] with a cc to [email protected]
All donors will be entitled to tax exemptions under Section-80G of the Income Tax Act. Please double check your email address before submitting.
PARI - People's Archive of Rural India
ruralindiaonline.org
https://ruralindiaonline.org/articles/ଗଭୀରରେ-ଭାରତର-ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ-ସମୁଦାୟ
