ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଏକ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁରେ ବ୍ୟାଗ୍‌ ପାଇପର ଧ୍ୱନି ଏକ ବିରଳ ଏବଂ ଅସାଧାରଣ କଥା । ଆମେ ଏଠାରେ, ବାଗେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ବୈଜନାଥରେ, ସେହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣୁଛୁ ଏବଂ ତା ସହିତ ତାଳ ଦେଇ କିଛି ଦୂରରେ ଢୋଲ ବାଜୁଛି । କିଛି ଦୂରରୁ, ମଝିରେ ମଝିରେ ହସ ଓ କରତାଳି ଶବ୍ଦ ସହିତ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ କଣ୍ଠସ୍ୱରରେ ଗୀତ ବି ଶୁଣାଯାଉଛି । କୌଣସି ଉତ୍ସବ ବୋଲି ଭାବି ଆମେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ । ପ୍ରକୃତରେ ତାହା ଥିଲା ସେଠାକାର ଏକ ବାହାଘର । ଏବେ ଆମେ ସେହି ସବୁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିପାରିଲୁ । ସେହି ବାଦ୍ୟକାରମାନେ ବି ନାଚୁଥିଲେ ଏବଂ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ । ଆକର୍ଷଣୀୟ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା କଳାକାରମାନେ ଖଣ୍ଡା ଓ ଢାଲ ଉପଯୋଗ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଯୋଡ଼ି ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ନାଚୁଥିଲେ । ଏଠି ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ, ସ୍ଥାନୀୟ ସଂପ୍ରଦାୟର ଅଧିବାସୀମାନେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କନ୍ୟା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ବିବାହ କକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ ।

ଏହା ହିଁ ଛୋଲିୟା ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର କୁମାଓଁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ମହିଳାମାନେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଏକ ନୃତ୍ୟ । ସେମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ୟାଗ୍‌ପାଇପ୍‌ ଏବଂ ଖଣ୍ଡାରୁ ଏଥିରେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜୁତି ଏବଂ ରାଜପୁତ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରିହୁଏ । ଏକ ପ୍ରକାରର କଳା ଭାବରେ, ଛୋଲିୟା ସଂଗୀତ ଓ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନର ଏକ ସଂଗମ, ଯାହା କି ହଜାର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ।

ଢୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ଢୋଲ ବାଦକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଦଳିତ ସଂପ୍ରଦାୟର । ହେଲେ ଅନ୍ୟ ବାଦ୍ୟକାରମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜାତିରୁ ଆସିଥାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ସେମାନେ ରାଜପୁତ । ବିବାହ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏକ ବିଜୟ ଉତ୍ସବ ପାଳନର ଉଦ୍ଦୀପନା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ, ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନିବାରଣ ଏବଂ ନବଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଶକ୍ତି ଛୋଲିୟାର ରହିଛି ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍

ଏହି ଅନୁବାଦ ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ କରାଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍ ହେଉଛି ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟ୍ଫର୍ମ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ଏଜେନ୍ସି। ଏଠାରେ ଲୋକାଲାଇଜେସନ, କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଭିଡ଼ିଓ ପ୍ରଡକ୍ସନ ଏବଂ ୱେବ୍ ଓ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡ଼ିଆ ପରି ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଡ଼ିଓ ଭିଜୁଆଲ୍ବିଷୟବସ୍ତୁ, ନ୍ୟୁଜ୍ ଇତ୍ୟାଦି ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଛୁ।

Yashashwini Raghunandan & Ekta Mittal

Yashaswini Raghunandan is a filmmaker with an MA from the Royal College of Art in London. She works with video, installation, sound and photography to expand the possibilities of cinema. Ekta Mittal is the co-founder of Maraa, a media and arts collective in Bengaluru. She works as a researcher, filmmaker, facilitator and curator in the field of community media, gender and migration

Other stories by Yashashwini Raghunandan & Ekta Mittal