अपंगत्व सोसत आणि स्वीकारत...

तिच्या खांद्यावर त्याचा हात आणि त्याच्या पावलांना तिची वाट – मदुराईचे हे पती-पत्नी आयुष्याने पुढ्यात टाकलेली आव्हानं एकत्र पेलतायत. मात्र गरिबी, आजारपण आणि अपंगत्वाने त्यांचं रोजचं जिणं अवघड झालंय

श्रीनगरच्या दुर्गम राख-ए-अर्थ पुनर्वसन वसाहतीत स्थायिक झाल्यापासून अखून कुटुंबाला आपल्या सेरेब्रल पाल्सीने ग्रस्त असलेल्या मुलाचे उपचार करणं आणि मजुरी मिळवणं कठीण झालं आहे

महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातल्या शेतकरी कुटुंबांमधल्या मानसिक अपंगत्व असणाऱ्या मुलांसाठी ऑनलाइन शिक्षणाचा पर्याय नसल्याने मुलांची अधोगती झालीये आणि पालकांचा चिंताचा डोंगर वाढतच चाललाय

एक पाय अधू असला तरी मच्छीमार असलेले प्रकाश भगत त्यांच्या गावच्या, पारगावच्या लोकांसाठी नाशिक ते दिल्ली वाहन जत्थ्यादरम्यान अन्न रांधतायत, हा जत्था कृषी कायद्यांच्या विरोधात सुरू असलेल्या निदर्शकांच्या समर्थनात निघाला आहे

कोविड देशात शिरण्‍याच्‍या थोडंच आधी गँगरीनने प्रतिभा हिलीम यांची चारही अंगं नेली... दोन हात आणि दोन पाय. पण महाराष्ट्राच्‍या पालघर जिल्ह्यातल्‍या या आदिवासी शिक्षिकेने हार मानली नाही. ‘ऑनलाइन’ शिकण्‍याची शक्‍यताच नसलेल्‍या आपल्‍या गावातल्‍या मुलांना प्रतिभा आज आपल्‍या घरी शिकवत आहेत...

विमल आणि नरेश ठाकरे, दोघंही अंध आहेत. मुंबईच्या लोकल गाड्यांमध्ये ते रुमाल विकायचे. टाळेबंदीमुळे त्यांची कमाई थांबलीये, शासनाची थोडकीच मदत आणि अनिश्चितता मात्र भरपूर

आयुष्यभराची आजारपणं आणि शस्त्रक्रियांनंतर पुणे जिल्ह्यातील हडशीच्या बिबाबाई लोयरे कंबरेतून वाकून गेल्या आहेत. तरीही आपल्या आजारी पतीची काळजी आणि रानातलं घरातल्या कामाला खंड नाही

मानसिक अपंगत्व असणाऱ्या महिलांचे लैंगिक व प्रजनन अधिकार कित्येकदा सक्तीच्या गर्भाशय काढण्याच्या शस्त्रक्रिया करून हिरावून घेतले जातात. पण महाराष्ट्रातल्या वाडी गावची मालन मोरे मात्र आपल्या आईच्या पाठिंब्यामुळे नशीबवान ठरलीये

काही वर्षांपूर्वी अपघातात पाय गमावलेला बिमलेश जैस्वाल टाळेबंदीच्या काळात १२०० किलोमीटर प्रवास करून पनवेलहून मध्य प्रदेशातल्या रेवाला गेला, तेही एका विना गियर स्कूटरवर पत्नी आणि तीन वर्षांच्या मुलीला घेऊन

मिझोरामच्या राजीवनगरमधले देबोहाला चकमा निष्णात कारागीर आहेत. दृष्टीहीन असलेल्या चकमांनी गेल्या ५० वर्षांत केवळ स्पर्श आणि स्मृतीच्या आधारे अतिशय सुंदर, नाजूक काम असलेल्या टोपल्या बनवल्या आहेत. बांबूचं एक अख्खं घर आपण बनवू शकतो असं चकमा सांगतात

पार्वतीदेवींची बोटं कुष्ठरोगामुळे झडली आहेत. त्यामुळे या कचरा वेचक महिलेला आणि अशीच स्थिती असणाऱ्या हजारोंना आधार कार्ड मिळत नाहीये, आणि आधार कार्ड नाही त्यामुळे अपंग व्यक्तींचं पेन्शन आणि रेशनही नाकारण्यात येतंय

गेली पन्नास वर्षं झारखंडच्या पूर्बी सिंघभुम जिल्ह्यात जादुगुडा आणि इतर युरेनियम खाणींच्या आसपास राहणाऱ्या लोकांना किरणोत्सारी मैला आणि विषारी पाणी साठवलेल्या तलावांपायी फार मोठी किंमत चुकवावी लागली आहे

मराठवाड्यातल्या सततच्या दुष्काळामुळे सावरखेडसारख्या अनेक गावातल्या लोकांना जास्त प्रमाणात फ्लुरॉइड असलेलं बोअरवेलचं पाणी प्यायला लागत आहे, आणि यामुळे अनेकांना विकलांग करणाऱ्या फ्लुरोसिसची बाधा झाली आहे