ಪಾಣಿಮಾರಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಇತರ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಂತೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟ ಅವರು ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು.
"ಒಂದು ದಿನ, ನಾವು 400 ದಲಿತರೊಂದಿಗೆ ಈ ಗ್ರಾಮದ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೆವು" ಎಂದು ಚಾಮರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಇದು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಮಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಅದನ್ನು ಕೂಡ ಬಲವಂತದಿಂದಾಗಿ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ವಾತಾವರಣವಿತ್ತು. ಗೌಂಟಿಯಾ (ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬಹಳ ಸಿಟ್ಟಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಮಗ ಸ್ವತಃ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು, ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ತಂದೆಯ ನಡೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಖಂಡಿಸಿದನು.
ಆಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವು ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ಖಾದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.ಇದನ್ನು ನಾವೇ ನೇಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಿಚಾರಧಾರೆ ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತಾದರೂ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಡವರಾಗಿದ್ದೆವು ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಒಳಿತೂ ಆಯಿತು.
ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೂ ನಂತರದ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಎಂದರೆ ತಮ್ಮಿಂದ ನೂಲುವುದು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವವರೆಗೂ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, "ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ನನ್ನ 90ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಚಾಮರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದು 1930ರಲ್ಲಿ ಸಂಬಲ್ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಪ್ರೇರಿತ "ತರಬೇತಿ" ಶಿಬಿರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. "ಈ ತರಬೇತಿಯನ್ನು` ಸೇವಾ 'ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ನೀಡಲಾಗುವ ಕಳಪೆ ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ. ತರಬೇತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನೆಂದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ನಾವು ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಈ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಶಿಬಿರ.
"ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂರ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ಆಗ ಆ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣತೆ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಇತ್ತು.
ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ಮಾಯಾಜಾಲವೂ ಇತ್ತು. "ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೇರುವಂತೆ ಜನರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದ ಅವರ ಪತ್ರವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಡವರು, ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು, ನಮ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಾವು ಅಹಿಂಸೆ, ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದೆವು." ಪಾಣಿಮಾರದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಸಂಹಿತೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಆಗ ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯನ್ನು ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಇತರ ಜನರಂತೆ, ಅವರ ಕರೆಗೆ ಇವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದರು. "ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರಾದ ಮನಮೋಹನ್ ಚೌಧರಿ ಮತ್ತು ದಯಾನಂದ್ ಸತ್ಪತಿಯವರು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರು." ಪಾಣಿಮಾರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆಗಸ್ಟ್ 1942ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಜೈಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. “ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ [ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ] ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದು ದ್ರೋಹವೆಂದು ನಾವು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಅದೊಂದು ಪಾಪ. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.
"ನಾವು ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಕಟಕ್ ಜೈಲಿಗೆ ಹೋದೆವು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಗ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಅವರ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದ್ದರು. ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ತುಂಬಾ ಜನರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು."
