ભારતના અનેક સંગીત વાદ્યોમાંથી સૂર-તાલ નીપજાવવા

ત્રિપુરાની સરલા ગ્રામ પંચાયતમાં એક લોક સંગીતકાર મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં થોડીઘણી વધારાની આવક મેળવવા માટે પોતાના શોખ તરફ વળે છે

‘વાહ યા' એ નાગાલેન્ડના કોન્યાક આદિવાસી સમુદાયનું એક સંગીતવાદ્ય છે, જેનો ઉપયોગ પ્રેમયાચના માટે થાય છે. વાર્ષિક ઔલેંગ વસંતોત્સવમાં તેને સૂર રેલાવતાં માણો

ઈરફાન શેખ અને તેમનો સમુદાય મુંબઈના દહિસરની ધમધમતી ગલીઓમાં રહે છે. તેઓ આધુનિક સમયના પડકારો સામે ઢોલક બનાવવાની વર્ષો જૂની પરંપરાને જીવંત રાખે છે. ઈરફાન અને તેમની ચિર પ્રચલિત હસ્તકલાને દર્શાવતી ફિલ્મ

આ સંગીતકારને તારપી (જેને તારપા પણ કહેવાય છે) વગાડતા સાંભળો અને જુઓ

આસામના બોડો સમુદાયના સુબોનસ્રી અને બાગુરુમ્બા નૃત્યો જુઓ, જેમાં શિફુંગ (લાંબી વાંસળી), ખામ (ડ્રમ) અને સેરઝા (વાયોલિન) વાદ્યો પર સંગીતકારો હાજર છે

અનુપરમ સુથાર રાજસ્થાનના પ્રતિષ્ઠિત તાલવાદ્ય એવા ખરતાલને બનાવનારા છેલ્લા કારીગરોમાંના એક છે. અન્ય કારીગરો ફર્નિચર બનાવવા માટે શહેરોમાં સ્થળાંતર કરી ગયા છે, કારણ કે તેઓ કહે છે કે તેમાં વધુ સારી કમાણી થાય છે

મોહનલાલ લુહાર અડધી સદી કરતાંય વધુ સમયથી મોરચંગ બનાવી રહ્યા છે. આ પર્ક્યુસન વાદ્યોનો સૂર રાજસ્થાનના રેતીના ઢૂવાઓમાં ગુંજે છે

વર્ષ દરમિયાન ઉજવવામાં આવતા આસામી તહેવારોમાં તાલવાદ્યો ખૂબ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ ઢોલ, ખોલ અને અન્ય વધુ વાદ્યો બનાવનારા અને સમારકામ કરનારા કુશળ કારીગરો કહે છે કે નવા કતલ વિરોધી કાયદાથી કિંમતોમાં વધારો થયો છે અને તેમની સતામણી થઈ રહી છે

મહારાષ્ટ્ર આ નગરમાં પરિવારો સિતાર અને તાનપુરા જેવા તારવાળા વાદ્યો બનાવતા હતા. હવે તેમની યુવા પેઢી તેમને બનાવવાના બદલે તેમને વગાડવા તરફ આગળ વધી રહી છે

ભારતના ઘણા ખૂબ જાણીતા અને લોકપ્રિય સંગીત-વાદ્યો ફણસના ઝાડના લાકડામાંથી બનાવવામાં આવે છે, જે સમગ્ર તમિળનાડુમાં ઉગાડવામાં આવે છે. પનરુટી અને તંજૌર (તંજાવૂર) માં અત્યંત કુશળ કારીગરો તેના લાકડામાંથી રાગ અને તાલ ઉપજાવી જાણે છે

ભિકલ્યા લાડક્યા ભિંડરા એક વારલી આદિવાસી છે. આ 89 વર્ષીય સંગીતકાર વાળવંડેમાં રહે છે અને તારપા વગાડે છે, જે વાંસ અને દૂધીને સૂકવીને બનાવવામાં આવતું પરંપરાગત પવન વાદ્ય છે. તેમના સંગીત અને વિશ્વાસની વાર્તા સાંભળો, તેમના શબ્દોમાં

કર્ણાટકના માણકપુર ગામમાં, પરંપરાગત, હાથથી બનાવેલી શરણાઈની માંગ ઝડપથી ઘટી રહી હોવાથી, 65 વર્ષીય કારીગર નારાયણ દેસાઈએ પોતાની કળાને જીવંત રાખવા માટે શ્રેણીબદ્ધ નવીન યુક્તિઓ શોધી કાઢી છે

કિશન જોગી મુંબઈની લોકલ ટ્રેનોમાં સારંગી વગાડીને તેમના પિતાના વારસાને જીવંત રાખે છે. જો કે, રાજસ્થાનથી સ્થળાંતર કરીને આવેલા કિશન આ કામમાં આજીવિકા રળવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે

કોવીડ-૧૯ લોકડાઉન દરમિયાન તમિલનાડુના કોમ્બુ કલાકારો મંદિરના તહેવારો અને જાહેર કાર્યક્રમોમાંથી કોઈ આવક ન થવા થી સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છે. પરંતુ તેમની મુખ્ય ચિંતા લુપ્ત થતી આ કળા વિશે છે

શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન ઉત્સવો અને સમારંભોમાં હુલ્કિ માંદરી અને કોલાંગ નૃત્યો કરવા અને રેલા ગીતો ગાવા છત્તીસગઢના ગોંડ સમુદાયના યુવક-યુવતીઓ સાથે મુસાફરી કરે છે.

જાન્યુઆરીના અંતમાં મુંબઈના આઝાદ મેદાનમાં ખેડૂતોના વિરોધ પ્રદર્શનમાં મહારાષ્ટ્રના દહાણુ તાલુકાના આદિવાસી સમુદાયના ધુમસી અને તારપા વાદકોએ નાચગાનના માધ્યમથી નવા કૃષિ કાયદાઓનો વિરોધ કર્યો

મહારાષ્ટ્રના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી આશરે 1000 જેટલા ખેડૂતો, જેમાંના ઘણા આદિવાસી છે, તેઓ વાન, ટેમ્પો, જીપ અને ગાડીમાં સવાર થઈ દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ કાફલો રંગીન અને કૃતનિશ્ચયી છે

મધ્યપ્રદેશના જબલપુરના કેટલાક વારસાગત હારમોનિયમ રિપેરમેન – જે હવે તો એક દુર્લભ વ્યવસાય છે, તેઓ મહારાષ્ટ્રના રેનાપુરમાં લોકડાઉનને પગલે ફસાઈ ગયા હતા. તેઓએ કઈ રીતે આ સમય પસાર કર્યો તે અંગે તેઓની પરી સાથેની વાતચીત

તામિલનાડુના માનામદુરાઈમાં આઠ કિલોગ્રામ માટીમાંથી જન્મે છે મધુર સંગીત