క్రమానుగత వాతావరణ మార్పు: రోజువారీ జీవితాలు, అసాధారణ కథలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో, ఉప్పాడ గ్రామ నివాసితులు సముద్రం తదుపరి చర్యలను అర్ధం చేసుకోవడానికి వారి ఆలోచనల పై ఆధారపడతారు. వేగంగా తరిగిపోతున్న తీరప్రాంతం వారి జీవనోపాధిని, సామాజిక సంబంధాలను, సామూహిక జ్ఞాపకశక్తిని మార్చేసింది

భారతదేశంలో స్థానిక కీటకాల జాతులు భారీగా క్షీణిస్తున్నాయి - అందులో ఎన్నో జాతులు మన ఆహార భద్రతతో ముడిపడి ఉన్నాయి. కానీ మనుషులకు, బొచ్చు జంతువులపై ఉన్నప్రేమ, కీటకాల పై చూపడం కష్టం

లక్షద్వీప్, భారతదేశంలోకెల్లా అతిచిన్న కేంద్రపాలిత ప్రాంతం. సముద్రమట్టానికి కేవలం 1-2 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండే ఈ దీవులలో ప్రతి ఏడవ మనిషి, చేపల వేటకు వెళతాడు. ఈ దీవులు ఇప్పుడు తాము నిలబడడానికి ఆధారంగా ఉన్న పగడపు దిబ్బలను కోల్పోతున్నాయి. అనేక విధాలుగా వాతావరణ మార్పు ఈ దీవులపై ప్రభావం చూపుతోంది.

అవ్వి మహారాష్ట్రలోని షాహాపూర్ తాలూకాకు చెందిన ఆదివాసీ గ్రామాలు. ఆడ ఉండే ధర్మ గారెల్ ఇంకా తతిమ్మోళ్ళు, ఊకూకే 'వాతావరణ మార్పు' గురించి మాట్లాడకపోవచ్చు, కానీ ప్రతిరోజు దాని ప్రభావాలను మాత్రం ప్రత్యక్షంగా ఎదురుకుంటున్నరు. వాతావరణ మార్పులతో పాటు ఆడుండే అస్థిరమైన వర్షపాతం మరియు దిగుబడి తగ్గుదల వాళ్ళకు బాగా ఎరుకనే

మురుగునీరు, ఉదాసీనత ఢిల్లీ జీవనరేఖను మురుగు కాలువగా మారేలా చేసాయి. ఏటా వేల సంఖ్యలో చేపలు చనిపోతున్నాయి, కానీ యమున అసలు సంరక్షకులు ఏమి చేయలేకపోతున్నారు. ఇవన్నీ వాతావరణ సంక్షోభాన్ని పెంచి ప్రోత్సహించేలా ఉన్నాయి

న‌గ‌ర రైతులా? అవును, దేశ రాజ‌ధానిలో య‌మునా న‌ది పారే ప్రాంతాల్లో త‌ర‌చూ వ‌ర‌ద‌లు, మైదానాల విధ్వంసం; తీవ్రంగా పెరిగిపోయిన న‌గ‌ర వాతావ‌ర‌ణ కాలుష్యం, ఆ ప్రాంతాల్లోని నివాసితుల‌ను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నాయి, త‌ద్వారా వారి జీవ‌నోపాధి మార్గాలు నాశ‌న‌మ‌వుతున్నాయి

వర్సోవా కొలివాడలో నివసించే జాలర్లు మత్స్య సంపద తగ్గిపోవడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయని చెప్తున్నారు. స్థానికంగా పెరుగుతున్న కాలుష్యం నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న గ్లోబల్ వార్మింగ్ వరకు, వాతావరణంలో చోటు చేసుకుంటున్న ఈ పెను మార్పులు ముంబై సముద్ర తీరాలపై తీవ్ర ప్రభావాలను చూపుతున్నాయి

తమిళనాడులోని భారతీనగర్‌లోని మత్స్యకారుల పని వల్ల వాళ్లు పడవల్లో కంటే నీటిలోనే ఎక్కువ సేపు ఉండాల్సి వస్తోంది. అయితే గ్లోబల్ వార్మింగ్‌తో పాటు సముద్ర వనరులను కొల్లగొట్టడం వల్ల, వారి జీవనోపాధి దెబ్బతింటోంది

చాలా కాలంగా తగినంత నీటి వనరులను కలిగి ఉన్న విదర్భలోని భండారా జిల్లాలో ఇప్పుడు వర్షపాత తీరుతెన్నులు మారిపోయాయి. 'వాతావరణ హాట్‌స్పాట్'లలో ఒకటిగా గుర్తించబడిన భండారాలో కనబడుతున్న ఈ పెనుమార్పులు, అక్కడి వరి రైతులకు తీవ్ర అనిశ్చితిని, నష్టాలను కలిగిస్తున్నాయి

ఒడిశాలోని రాయగడ జిల్లాలో రసాయనాలతో కూడిన బిటి పత్తి ఏకపంట సాగు వ్యాపిస్తోంది - ఈ ప్రక్రియ ఆరోగ్యానికి హాని కలిగిస్తుంది, అప్పుల తీవ్రతను పెంచుతుంది, స్థానిక జ్ఞానాన్ని కోలుకోలేనంతగా క్షీణింపజేస్తుంది, వాతావరణ సంక్షోభానికి విత్తనాలు నాటుతోంది

రాయగఢలో గత పదహారేళ్ళలో బీటీ పత్తి విస్తీర్ణం 5,200 శాతం పెరిగింది. దాని ఫలితం: స్వదేశీ చిరుధాన్యాలు, వరి రకాలు, అటవీ ఆహారాలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ఈ జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్ ప్రమాదకర పర్యావరణ మార్పుకు లోనవుతుంది

గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతానికి చెందిన పశుపోషకులు గొర్రెల మేత కోసం ప్రతి సంవత్సరం దాదాపు 800 కిలోమీటర్లు కాలి నడకన ప్రయాణిస్తున్నారు. అంతరించి పోతున్న పచ్చిక బయళ్లు, అస్థిరమైన వాతావరణం వల్ల వారీ యాత్ర చేయాల్సివస్తోంది

దీర్ఘకాలంగా దారిద్య్రం అంచున జీవిస్తున్న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని సుందర్‌బన్స్‌ ప్రజలు ఇప్పుడు- పదేపదే వచ్చిపడే తుఫానులు, ఎప్పుడంటే అప్పుడు కురిసే వానలు, నీటిలో పెరుగుతున్న లవణీయత, పెరిగిపోతున్న వేడి, క్షీణిస్తున్న మడ అడవులు వంటి మరెన్నో వాతావరణ మార్పులను కూడా ఎదుర్కొంటున్నారు

తూర్పు హిమాలయలలోని అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లో ఉంటున్న సంచార బ్రోక్పా సంఘం వాతావరణ మార్పులను గుర్తించి, సంప్రదాయక జ్ఞానం ఆధారంగా జీవంచగలిగే పద్ధతులు అనుసరించారు

గత దశాబ్ద కాలంగా, వేసవిలో కురుస్తున్న భారీ వర్షాలు, తీవ్రమైన వడగళ్ల వానలతో మహారాష్ట్ర లాతూర్ జిల్లాలోని గ్రామస్తులు సతమతమవుతున్నారు. కొందరు రైతులైతే తమ పండ్లతోటలపై పూర్తిగా ఆశలు వదులుకున్నారు

మంచి వర్షపాతం, వర్షాభావం - ఈ పాత క్రమం ఎలా చెడిపోయిందో తెలిపే కథలతో మహారాష్ట్రలో సోలాపూర్ జిల్లాలోని సంగోలే తాలూకాలోని పల్లెలు నిండిపోతున్నాయి. ఇలా ఎలా జరిగింది? ఎటువంటి ప్రభావం చూపుతోంది?

కడల్ ఒసై - తమిళనాడులోని పంబన్ దీవిలో మత్స్యకారులు తమ సమూహం కోసం నడుపుకుంటున్న రేడియో పేరు. ఈ వారంతో కడల్ ఒసైని మొదలుపెట్టి మూడేళ్ళవుతుంది. ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పులపై ప్రధానంగా దృష్టి సారిస్తున్న అ రేడియో ప్రసారాలు శ్రోతలను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటున్నాయి

ఒక్కప్పుడు కేరళలోని వేయనాడ్ వాసులు గర్వంగా చెప్పుకునే ‘చల్లని అనుకూల వాతావరణం’ ఇప్పుడు ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, అస్థిర వర్షపాతం వల్ల, అక్కడి కాఫీ మరియు మిరియాలు పండించే రైతులు నష్టాలలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నారు

లడాఖ్ లోని ఎత్తైన పచ్చిక బయళ్ళలో సంచరించే చంగ్పా పశుపోషకుల యాక్ సంబంధిత ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభంలో ఉంది. దీనికి కారణం, ఎంతో సున్నితంగా ఉండే పర్వతాల పర్యావరణ వ్యవస్థపై వాతావరణ మార్పులు చూపిస్తున్న ప్రభావమే.

కొల్హాపూర్ లోని రాధానగరిలో మనుషులకు, వన్యప్రాణులకు మధ్య ఘర్షణ పెరుగుతోంది. అడవుల నరికివేత, సాగుచేసే పంటల్లో మార్పులు, కరువు, వాతావరణ మార్పులు ఈ ఘర్షణలను తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి.

పంటల సరళిలో మార్పులు, తగ్గిపోతున్న అడవుల విస్తీర్ణం, భారీ సంఖ్యలో బోరుబావులు, ఒక నది మరణం ... ఇలాంటి ఎన్నో కారణాల వల్ల ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని అనంతపూర్ జిల్లాలో భూమి, గాలి, నీరు, అడవులు, వాతావరణం పైన నాటకీయంగా ప్రభావాలు కనిపిస్తున్నాయి.