“ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ,” ਬੁੱਟਰ ਸਰੀਂਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਬਿੱਟੂ ਮੱਲਣ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। “ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹਨ।”
ਬਿੱਟੂ ਮੱਲਣ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੱਲਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲ਼ਾ ਕਿਸਾਨ ਹੈ। ‘ਉਹਨਾਂ’ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਭਾਵ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ੍ਹਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਲੋਕ ਸਭ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਰਜਨ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਹੈ। ‘ਸਾਡੇ’ ਤੋਂ ਉਹਦਾ ਭਾਵ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਦਰਾਂ ’ਤੇ ਵਸਾਏ ਇਹਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ ਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਟਰੈਕਟਰ-ਟਰਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰ ਉਹ ਇੱਕੋ ਮੰਗ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ: ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਸਨ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਾਂ ’ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਬੇਵਾਸਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਅਣਸੁਣੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਉੱਥੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਇਕੱਲਤਾ ਨਾਲ਼ ਠੰਢੀਆਂ ਯਖ ਤੇ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ਼ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤਾਪਮਾਨ ਭਾਵੇਂ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ 45 ਡਿਗਰੀ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਟਰਾਲੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ।
358 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਰਮਿਆਨ, ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਲ਼ੇ ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠੇ 700 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਣ, ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਅੰਦੋਲਨ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਨਕਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਡਰਾਵੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 29 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਭਾਜੀ ਮੋੜਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੋ ਵਤੀਰਾ ਹੋਇਆ ਬਿੱਟੂ ਮੱਲਣ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਉਹਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਿੱਟੂ, ਜੋ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮ੍ਰਿਤ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਚੁਕਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੇ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਬੁੱਟਰ ਸਰੀਂਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੂੰ ਡਟ ਕੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਕੀਤੇ।
