ਅਖੌਤੀ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ...

For the Making of God-Men

A gullible people is the first need.
Stunned
we adore the static and its empty spiel,
and trace—muscle-memorized—
wrathful lords in stones silent otherwise.
On bloodied knees we kneel to alarm steadily strummed,
prone to easy frenzies, crescendoing on terror surely to come.
For us to live,
others—mirrored farther than they are—surely must die,
God-Men we say will save us in god’s eye.

Nestling enough sins to merit hectic purgation,
find us fishing piety in plays with hacks.
While in the trenches, tear us a piece of paradise promised
and find stacked
the honeyed crucible tipping in tributes—
all judge all jury spared.
God-men—still men—will see our reason we say.

Then ripping and slipping into the plastic skins of god,
God-men dictate divine desires to a gaping mass
hungry for succour and still with our pockets picked.
Leaving even rivers and forests with their holiness nicked.
Unlinking the hands—those lapsed from the regimented swoop—
meeting in the name of a prayer to rely,
God-men then claim whole a quilted sky.

Heaven and hell are conquered and stamped literal
God-Men rise untethered and free.
They efface the humane to make space for godliness—
perverted, twice-removed, distanced from soil and its sea.

God-Men command and god fights proxy fights,
God-Men scheme and god muffles the writhing of hunger—or tries.
God-Men point and god exacts his pound of flesh,
God-Men require and god irons the beating red afresh.

For the keeping of such God-Men,
people are to die after killing
with all the living dodged.
Every glance at the sky is sieved for strays,
while god—look around—has been looking away.
Until the headiness of this unholy ritual sends you reeling and still—
a life is to be lived.
Time is made to tick in rounds of grain, sweat, and seed,
and borrows only from those it can stretch out a calloused hand to—
and reach.
Muttering thanks to goodness for hands
patchworking, soldering and inked,
smeared in budding earth;
no longer foddering themselves
for glitzy panacea in prescribed mirth.
Slowly then, as quiet as now moving ripple,
deliverance takes the name of other ordinary people.

ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਗੋਰਖਧੰਦਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ
ਚਾਹੀਦੀ ਏ ਜਨਤਾ ਭੋਲ਼ੀ-ਭਾਲ਼ੀ
ਜੋ ਹੋਵੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ।
ਜੋ ਰੂੜ੍ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇ ਮੋਹੀ,
ਰਹੇ ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ 'ਚੋਂ ਹੀ ਰੱਬ ਭਾਲ਼ਦੀ।
ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋਣ ਭਾਵੇਂ ਗੋਡੇ
ਪਰ ਡਰ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਰਹੇ ਜਾਣਦੀ।
ਰੌਂਅ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਆਵੇ ਇੱਕ ਲਲਕਾਰ
ਸੁਣ ਉੱਡੇ ਜਿਓਂ ਤਿਣਕੇ ਹੋਣ ਤੂਫਾਨ ਦੇ,
ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ,
ਆਪੇ ਤੋਂ ਅੱਡ ਦਾ ਲਹੂ ਵਹਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਣਦੀ।
ਡਰੇ ਵੀ ਜੋ ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ
ਰੱਬੀ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਣਦੀ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਪਾਪ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰਿਆ ਏ
ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਖੁਦ ਨੂੰ, ਝੂਠੇ ਕਿਰਦਾਰ ਘੜ੍ਹੇ ਨੇ
ਦੁੱਖਾਂ ਮਾਰੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਐਸੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਨੇ
ਕਿ ਇਸ ਖਾਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਭਰ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਲਗਾ ਛੱਡੇ ਨੇ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਅਰੇ 'ਤੇ ਸਭ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
ਨਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਣਵਾਈ ਹੈ ਕੋਈ
ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਏ
ਇਹ ਧਰਮਗੁਰੂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਨੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਸਾਡੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ
ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝਣਗੇ।

ਰੱਬੀ ਭੇਸ ਧਾਰੀ ਇਹ ਆਦਮੀ ਸਾਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਨੇ
ਭੁੱਖੀ-ਨੰਗੀ ਜਨਤਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਲਵਾਨ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਏ,
ਜਿਹਦੀ ਆਪਣੀ ਝੋਲ਼ੀ ਖਾਲੀ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਭਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਚੋਲ਼ੇ ਪਾ ਲੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਇੱਜੜ ਤੋਂ ਅੱਡ ਜਿਹਨੇ ਵੀ ਪਗਡੰਡੀ ਫੜ੍ਹੀ, ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦੇ ਏ
ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ
ਅਸਮਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਦਾਅਵਾ ਠੋਹਕਿਆ ਹੈ।

ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਗ ਸਭ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ
ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ
ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਾ ਮਿੱਟੀ ‘ਚ “ਰੱਬੀ ਸੱਤ੍ਹਾ” ਘੜ੍ਹੀ ਗਈ
ਜੋ ਨਾ ਹੈ ਬੱਸ ਭੱਦੀ, ਧਰਤ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਵੀ।

ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਰੱਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਲੜਦਾ ਹੈ,
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਐਸੀ ਕਿ ਰੱਬ ਵੀ ਭੁੱਖੇ-ਨੰਗੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਹੀ ਰੱਬ ਉਹਦੀ ਖੱਲ੍ਹ ਉਧੇੜਦਾ ਹੈ,
ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਹੀ ਰੱਬ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵੀ ਭਰਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂਕਿ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖੱਲ੍ਹ ਉਧੇੜੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਐਸੇ ਧਰਮਗੁਰੂਆਂ ਲਈ
ਇਨਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਏ ਫਿਰ ਆਪ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਗੁਆ ਕੇ ਬਾਕੀ ਵੀ ਇਓਂ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਹੋਵੇ ਵਰਜਿਤ ਹੀ,
ਰੱਬ ਨੇ ਵੀ ਜਿਓਂ ਮੂੰਹ ਹੀ ਫੇਰ ਛੱਡਿਆ ਹੋਵੇ,
ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਲਕੀਰ ਦੀ ਫ਼ਕੀਰੀ ਤੋਂ ਮੋਹ ਨਾ ਟੁੱਟੇ,
ਤਦ ਤੱਕ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਸੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਣਾ।
ਅਨਾਜ, ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਸਮਾਂ
ਉਧਾਰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖਰ੍ਹਵੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ
ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਨੇ।
ਅਜਿਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੋਟੀ-ਕੋਟੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ।
ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ, ਵਿਸਾਰੇ ਗਏ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ,
ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਹੱਲ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਣਦੇ ਨੇ;
ਇਹ ਮਿਹਨਤੀ ਹੱਥ ਝੂਠੇ ਇਲਾਹੀ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦੇ
ਨਾ ਹੀ ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਮਾਰ ਤਾੜੀਆਂ ਹੱਸਦੇ ਨੇ
ਮਲ੍ਹਕੜੇ ਜਿਹੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗਰ
ਮੁਕਤੀ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਣਥਕ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।