ਸਿੱਪੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰਾ

ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਦੇ ਤੱਟ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੀਚ ‘ਤੇ ਹਲਚਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਰੂਲਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਗੋਡੇ-ਗੋਡੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਰ ਦੇ ਘੱਟਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨੈਟਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਉੱਚ ਜਵਾਰਭਾਟੇ ਨਾਲ਼ ਰੁੜ੍ਹ ਕੇ ਆਏ ਕਿਲਿੰਜਲ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਿੱਪੀਆਂ) ਨੂੰ ਫ਼ਟਾਫ਼ਟ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

“ਉੱਚ ਜਵਾਰਭਾਟੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਵਾਰ ਘਟਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਦ ਤੱਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ,” ਰਮੇਸ਼ (ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਨਾਮ ਵਰਤਦੇ ਹਨ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਇਰੂਲਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤੀ ਆਜੀਵੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਦੇ ਤਿਰੂਵੱਲੂਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਗੁੰਦੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਬਲਦ ਗੱਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਚੂਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 500 ਰੁਪਏ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੇੜੇ ਲਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਚੂਨਾ ਅਤੇ ਸੁਨਾਂਬੂ, ਜੋ ਕਿ ਰਗੜੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਦ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਲਿੰਜਲ ਸਿੱਪੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਜੀਵੀਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਕਿਲਿੰਜਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਨੇ ਪੁਲੀਕਟ ਅਤੇ ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਤੱਟ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਰੂਲਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਪੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੱਬ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਕਾਮਾ 25 ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਜਲਗਾਹਾਂ, ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ, ਟਿੱਬੇ, ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਥਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ- ਐਨੋਰ-ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ- ਅਡਾਨੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ- ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਪੈਟ੍ਰੋਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ,ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬੀਚ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਟਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਕਿਲਿੰਜਲ ਮਿਲ਼ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਿੱਪੀਆਂ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ- ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਅੱਧ-ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਜਦ ਇਹ ਸਿੱਪੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

“ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿੱਪੀਆਂ ਮਿਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,” ਰਮੇਸ਼ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਮੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ 300 ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 1000 ਰੁਪਏ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ।

“ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਜ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਸੀ,” ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਮੇ ਧਨਮ (ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। “ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।”

ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਕਲਪ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਲਿੰਜਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਕਮਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ।

“ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ [ਇਰੂਲਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ] ਲਗਭਗ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਸੀ,” ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸੁਰੇਸ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। “ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੁਮਕਿਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਪਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਪੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੱਖਣੀ ਚੇਨਈ ਦੇ ਮਛਿਆਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦਲਿਤ ਹਨ, ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਚਰੇ ਦੇ ਰਲਣ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲ਼ਣਾ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੋ: ਪਲਵੇਰਕਾਡੂ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਨਾ ਹੁਣ ਸੁਖਾਲ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ

ਰਮੇਸ਼ ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਦੀ ਇਰੂਲਰ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ 10-15 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਏ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਕਾਨ ਤਰਪਾਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਬਣੇ ਹੋਏ ਕੱਚੀਆਂ ਫਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਹਨ

“ਅਸੀਂ ਰੇਤੇ ‘ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੱਪ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਵੀ ਵੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ,” ਰਮੇਸ਼ ਜੀ ਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚਸ਼ਮਾ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਪੀਣ, ਖਾਣਾ ਬਨਾਉਣ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਇਸੇ ਸਰੋਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਪਾਣੀ ਇਸ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਇਸ ਬਸਤੀ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਰੇਤਲੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਲਾਇਨ ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ- ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਛਿਆਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਜੀਵੀਕਾ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੰਬਾ ਪੈਂਡਾ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੇਸ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਕੰਮ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਤੁਰ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਮੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਡੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜ਼ਖਮ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜ਼ਖਮ ਨਾਲ਼ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨਾ ਕਿਸੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ: “ਦਰਦ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਜ਼ਖਮ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੋਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸੁਵਿਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ,” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲ ਕੇ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਮਰ ਦੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਮਾਲ (ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ)ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮਿਲ਼ਦਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। “ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹੁਣ ਬਿਮਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਚੁੱਕਣ ਜੋਗੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਦ ਵੀ ਆ ਸਕਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਭਗ 25 ਰੁਪਏ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,” ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉਮਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਾਟੂਪੱਲੀ ਦੇ ਇਰੂਲਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਸ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਹੁਣ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਖੋਰੇ, ਅਨਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਆਜੀਵੀਕਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।