ఝూమ్ భూముల్లో గబీ

"మేం పనిలో ఉన్నప్పుడు సాధారణంగా మధ్యాహ్న భోజనం కోసం గబీని వండుకుంటాం," రైతు అస్సినో మెయ్‌సిసినో మెయాసే చెబుతున్నారు. తక్కువ మసాలాలతో చేసే ఈ వంటకానికి చాలా కొన్ని పదార్థాలు మాత్రమే అవసరం – అవన్నీ నాగాలాండ్‌లోని ఖొనోమా ప్రాంతంలో స్థానికంగా దొరికేవే. పైగా, తమ పొలాల్లో పని చేసుకునే రైతులకు ఇవి సులభంగా అందుబాటులో ఉంటాయి.

"కొన్నిసార్లు మేం గాల్హో కూడా చేసుకుంటాం," తాజా ఆకుకూరలు, అటవీ కూరగాయలు, స్థానిక సుగంధ ద్రవ్యాలు, స్మోక్డ్ (పొగలో పక్వంచేసిన) పంది మాంసం లేదా గొడ్డు మాంసం వంటి వాటిని కలిపి వండే ఈ పోషకమైన వంటకం గురించి ఆమె వివరిస్తున్నారు. "ఇది అంగామీ తెగ వారి ప్రత్యేక వంటకం," 36 ఏళ్ళ అస్సినో PARIతో చెప్పారు.

ఒక చల్లని శీతాకాలపు ఉదయం, ఖొనోమాలోని ఝూమ్ పొలాలకు దారితీసే ఒక ఇరుకైన దారిలో అస్సినో తన ప్రాణస్నేహితురాలైన ఉత్సనో మేరుతో కలిసి నడుస్తున్నారు. నాగాలాండ్‌లోని కొండవాలు ప్రాంతాలలో ఝూమ్ (పోడు వ్యవసాయం) చేయటం సర్వసాధారణం. మేం అలా నడుస్తుండగా, ఆ ఇద్దరూ అకస్మాత్తుగా కిందకు వంగి, మాట్లాడుకుంటూ నవ్వుకుంటూనే ఆకుకూరలను, మొక్కల భాగాలను ఏరుకోవడం మొదలుపెట్టారు. "మేం నిజానికి ప్రాణ స్నేహితులం," అస్సినో అన్నారు. "మేం కలిసి ఉన్నప్పుడే అత్యంత సంతోషంగా ఉంటాం." అలా, ఈ చిన్ననాటి స్నేహితులు తమ సమయాన్ని సర్దుబాటు చేసుకుని, వారి ఝూమ్ పొలాలలో కలిసి పనిచేస్తారు.

42 ఏళ్ళ ఉత్సనో తన చేతిలో ఉన్న తాజాగా సేకరించిన మూలికల కట్టను చూపిస్తూ, వాటి పేర్లను తెన్యిది (Tenyidie) భాషలో: గాథ [ఫిష్ మింట్ - హోట్టానియా కార్డేటా], గజీ [హిమాలయాల చిమటికూర - కోనెజా పోలీస్టాకియా], ఖమ్హా [అడవి పెరిల్లా- పెరిల్లా ఫ్రూటెసెన్స్], గక్రా [జావా వాటర్ డ్రాప్‌వోర్ట్ - ఓనాన్తే జవానికా] అని చెప్పారు.

"మేం గబీతో కలిపి తినడానికి గాథను. రాజా మిరపకాయలను కలిపి పచ్చడి చేస్తాం, మిగిలిన ఆకుకూరలను గబీలో వేస్తాం. ఇంకా మిగిలినవాటిని ఆ తర్వాత వండుకోవడానికి ఇంటికి తీసుకువెళ్తాం," ఆమె వివరించారు.

అది ఫిబ్రవరి నెలాఖరు. ఖొనోమా అంతటా అస్సినో, ఉత్సనో వంటి రైతులు తమ ఝూమ్ పొలాల్లో బంగాళదుంపలు విత్తడంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. ఎక్కువసేపు పనిచేసే రోజుల్లో, వారు పొలాల్లోనే మధ్యాహ్న భోజనం తయారుచేసుకోవడానికి కలుసుకుంటారు: "మేం మాతో పాటు వండిన అన్నం, పంది కొవ్వు, పెద్ద మిరపకాయలు, పులియబెట్టిన సోయాచిక్కుడు ముద్ద, ఉప్పు తీసుకువెళ్తాం. ఆ తర్వాత చుట్టుపక్కల దొరికిన వాటితో కలిపి వండుకుంటాం," అని ఆ ఉదయం సేకరించిన నాలుగు రకాల అడవి ఆకుకూరలను ఏరి, శుభ్రం చేస్తున్న అస్సినో చెప్పారు. చూడండి: Foraging for the dinner table

దట్టమైన పచ్చని అడవులతో నిండివుండే తూర్పు హిమాలయాల్లోని ఖొనోమా గ్రామం, పర్వత వాలులలో నెలకొని ఉంది. అంతరించిపోతున్న జాతికి చెందిన రాష్ట్ర పక్షి బ్లైత్స్ ట్రాగోపాన్ (Blyth's tragopan) ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. గ్రామంలోని దాదాపు అందరూ వ్యవసాయం చేస్తారు; అస్సినో, ఉత్సనోలలో ఒక్కొక్కరికి సుమారు 50 చదరపు మీటర్ల భూమి ఉంది.

"ఏడాదిలో వేర్వేరు సమయాల్లో వేర్వేరు రకాల అటవీ కూరగాయలు పెరుగుతాయి. అయితే, వర్షాకాలంలో ఇవి సమృద్ధిగా లభిస్తాయి. మా అవసరానికి మించి ఉన్నప్పుడు, గజీ [హిమాలయాల చిమటికూర - కోనెజా పోలీస్టాకియా], గాథ [ఫిష్ మింట్ - హోట్టానియా కార్డేటా], గనొయాన్యు [మిచింగా - జాంథోజైలమ్ రేట్సా) వంటి కూరగాయలను స్థానికంగా అమ్ముకునేవారికి ఒక కట్టను 10 నుండి 20 రూపాయల చొప్పున అమ్ముతాం," అస్సినో చెప్పారు.

ఈ గ్రామ జనాభా 1,943 (2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం). వీరిలో ఎక్కువమంది అంగామీ తెగకు చెందినవారు. ఈ గ్రామాన్ని ఖేల్‌లు లేదా గోత్రం ఆధారిత నివాస ప్రాంతాలుగా విభజించారు. ఇక్కడి ప్రజలు తెన్యిది భాషను మాట్లాడతారు. టిబెటో-బర్మీస్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రధాన భాష అయిన దీనిని అంగామీ అని కూడా పిలుస్తారు. నాగాలాండ్‌లోని కోహిమా జిల్లాలో 1.5 లక్షల మందికి పైగా ప్రజలు ప్రధానంగా ఈ భాషను మాట్లాడతారు.

భౌగోళికంగా, ఈ ప్రాంతం మూడు ప్రధాన ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. అడవులతో నిండి ఉండే ఎగువ వాలు ప్రాంతాల్లో ఖొనోమా ప్రకృతి సంరక్షణ, ట్రాగోపాన్ అభయారణ్యం కూడా ఉంది. ఇది సుమారు 20 నుండి 25 చదరపు కిలోమీటర్ల దట్టమైన అటవీ ప్రాంతాన్ని సంరక్షిస్తోంది. 1998లో, ఖొనోమా ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా తమ అడవిలోని ఒక పెద్ద భాగాన్ని సామూహిక సంరక్షణ రిజర్వ్‌గా కేటాయించారు, దీనితో ఈ గ్రామం భారతదేశపు మొట్టమొదటి 'హరిత గ్రామం'గా మారిందని ఖొనోమా ఎకోటూరిజం మేనేజ్‌మెంట్ కమిటీలో స్వతంత్ర గైడ్‌గా పనిచేస్తున్న ఖియెబూ మియాసే తెలిపారు.

ఝూమ్ సాగు కోసం కేటాయించిన మధ్య వాలు ప్రాంతాలలోనే అస్సినో, ఉత్సనోల సొంత పొలాలున్నాయి. రైతులు సంప్రదాయ ఆల్డర్ ఆధారిత ఝూమ్‌ వ్యవస్థ అనే దేశీయ వ్యవసాయ-అటవీ పద్ధతిని పాటిస్తారు. ఈ పద్ధతి నాగాలాండ్ రాష్ట్ర వృక్షమైన నత్రజనిని స్థిరీకరించే ఆల్డర్ (ఆల్నస్ నెపాలెన్సిస్)ను పోడు వ్యవసాయానికి అనుసంధానిస్తుంది.

సాగు కోసం భూమిని సిద్ధం చేసేటప్పుడు చెట్లను పూర్తిగా నరికివేసే బదులు, రైతులు చెట్ల పైభాగంలోని కొమ్మలను మాత్రమే నరుకుతారు. చెట్టు మళ్ళీ చిగురించి పెరిగేందుకు ప్రధాన కాండం నుండి సుమారు రెండు మీటర్ల ఎత్తులో వాటిని నరుకుతారు. "మా పొలాల చుట్టూ కనిపిస్తున్న ఈ చెట్లు సుమారు నలభై ఏళ్ళ వయసు గలవి. వీటిలో కొన్ని వందేళ్ళ నాటివి కూడా ఉన్నాయి," అస్సినో చెప్పారు.

ఈ పద్ధతి సహజంగా నేలను తిరిగి సారవంతం చేస్తుంది, తద్వారా సంప్రదాయ ఝూమ్ సాగులో సాధారణంగా కనిపించే సుదీర్ఘ కాలం పాటు నేలను బీడుగా ఉంచాల్సిన అవసరాన్ని తగ్గిస్తుంది.

"మా ఝూమ్ పొలాల్లో వసంతకాలంలోనూ, వేసవి ఆరంభంలోనూ మేం ప్రధానంగా బంగాళాదుంపల్ని పండిస్తాం. వేసవిలో మొక్కజొన్న, తృణధాన్యాలు, గుమ్మడి, దోసకాయలు, మిరపకాయలు వంటి రకరకాల పంటలు పండిస్తాం," ఉత్సనో PARIతో చెప్పారు.

"మాకు అవసరమైనంత ఉంచుకుని, మిగిలిన పంటను స్థానిక వ్యాపారులకు ఇస్తాం. వారు దానిని కోహిమాకు తీసుకెళ్తారు," చెప్పారామె. వ్యవసాయం ద్వారా తాము ఏడాదికి సుమారు రూ. 40,000 సంపాదిస్తున్నామని కూడా ఆ మహిళలు చెబుతున్నారు. వారి భర్తలు కూడా రైతులే. అయితే వారు పార్ట్-టైమ్ డ్రైవర్లుగానూ పనిచేస్తూ, ఏడాదికి సుమారు లక్ష రూపాయలు సంపాదిస్తారు.

"మాకు వరి పొలాలు కూడా ఉన్నాయి," గ్రామంలోని మెట్ల వరుసల వరి సాగుకు కేటాయించిన కొండ వాలు ప్రాంతాలను చూపిస్తూ అస్సినో చెప్పారు. అక్టోబర్ నెలలో వరి కోత జరుగుతుంది; రైతులు జిగురుగా ఉండే వరితో సహా అనేక సంప్రదాయ వరి రకాలను పండిస్తారు. చదవండి, చూడండి: చంకీలో మిపాంమిం విందు

మధ్యాహ్న భోజన సమయం దగ్గరపడుతోంది. ఉత్సనో సేకరించిన కూరగాయలను శుభ్రం చేయడం పూర్తిచేయగా, అస్సినో అప్పటికే మంటను సిద్ధం చేశారు. ఆమె మంటపై జూ (నీరు)తో నిండిన పెద్ద పాత్రను ఉంచి, ఒక్కొక్కటిగా పదార్థాలను అందులో వేయడం మొదలుపెట్టారు. ముందుగా సూసి (మిరపకాయలు), ఆ తర్వాత మెట్సి (ఉప్పు), ఆపై ఝాతి (పులవబెట్టిన సోయాచిక్కుడు ముద్ద), థెవోపి (పంది కొవ్వు)లను అందులో చేర్చారు. పాత్రలోని పదార్థాలు మరిగే కొద్దీ, తాజాగా సేకరించిన ఆకుకూరలను అందులో కలపకముందే ఒక ఘాటైన, రుచికరమైన సువాసన గాలిలో వ్యాపించింది.

"ఈ వంటకాన్ని మరీ ఎక్కువసేపు ఉడికించకూడదు. అలా ఎక్కువ సేపు ఉడికిస్తే, ఆకుకూరలు తమ రుచిని, సువాసనను కోల్పోతాయి," నెమ్మదిగా పాత్రలోని పదార్థాన్ని కలుపుతూ చెప్పారు ఉత్సనో. ఆకుకూర ఉడికిన తర్వాత ఆమె ముందుగానే వండిన అన్నాన్ని అందులో వేసి, రుచులు బాగా మిళితమయ్యేందుకు పాత్రపై మూత పెట్టారు.

ఈలోగా, అస్సినో అత్యంత ఘాటైన రాజా మిర్చా (రాజా మిరపకాయలు)ను తన చేతి వేళ్ళతో నేరుగా తాకకుండా జాగ్రత్తపడుతూ ముక్కలుగా తరిగారు. అసొమ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఈ మిరపకాయను దాని తీవ్రమైన కారం కారణంగా భూత్ జోలోకియా (ఘోస్ట్ పెప్పర్) అని పిలుస్తారు. ఈ కింగ్ చిల్లీ తన భయంకరమైన పేరుకు తగ్గట్టే ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత కారం కలిగిన మిరపకాయలలో ఒకటిగా పరిగణించబడే ఇది, అనేక నాగా సముదాయాల వంటశాలలలో వాడే ఒక తప్పనిసరి పదార్థం. "అది లేకుండా వంట చేయడాన్ని మేం ఊహించలేం," అస్సినో నవ్వుతూ అన్నారు. "అది ఇచ్చే ఆ కిక్‌ని మేమెంతో ఇష్టపడతాం." అది ఎంతటి కిక్కునిస్తుందో ఈ రిపోర్టర్ త్వరలోనే తెలుసుకోబోతున్నారు.

అత్యంత ఘాటైన పచ్చడిని తయారుచేయటానికి అస్సినో దానిని సన్నగా తరిగిన గాథ (ఫిష్ మింట్), ఝాతి (పులియబెట్టిన సోయాచిక్కుడు ముద్ద), ఉప్పులతో నేర్పుగా కలిపారు.

ఆ ఇద్దరు స్నేహితులూ కలిసి ఈ విలేకరిని భోజనం చేయమని బలవంతం చేశారు. వాళ్ళు మిగిలిన కట్టె ముక్కల నుంచి చెంచాలను చెక్కారు, ఆపైన వారు వండిన వంటకాల చుట్టూ మేమంతా కూర్చున్నాం. గబీ వంటకాన్ని చేయడం చాలా సులభమే కాక అది ఎంతో రుచిగా కూడా ఉంటుంది. పంది కొవ్వు, పులియబెట్టిన సోయాచిక్కుడు ముద్దతో కలిపి వండిన అడవి ఆకుకూరల సహజ రుచులకు ఫిష్‌మింట్, రాజా మిరపకాయల పచ్చడి కలిసి అందించే అద్భుతమైన రుచి కూడా ఇందులో ఉంది.

కొన్ని ముద్దలు తిన్న తర్వాత, నేను నెమ్మదిగా అక్కడి నుంచి కొద్ది దూరం వెళ్ళిపోయాను. నా కళ్ళు నీళ్ళు కారుతున్నాయి, వెక్కిళ్ళు ముంచెత్తాయి. ఆ రాజా మిరపకాయ, నేను ఊహించిన దానికంటే ఎన్నో రెట్లు ఉగ్రమైనదిగా తేలింది. కానీ నా నాగా అతిథేయుల ముందు నా ఓటమిని ఒప్పుకోకూడదని నిశ్చయించుకొని ఒక్కొక్క ముద్దనే తింటూ జాగ్రత్తగా నా భోజనాన్ని ముగించాను.

మధ్యాహ్న భోజనం ముగియగానే ఇతర రైతులు తమ పొలాలకు తిరిగి వెళ్ళటం సాగించారు. "మా గ్రామం బయట ఉన్న ప్రపంచాన్ని కూడా చూడాలని మాకు ఉంది. కానీ వేరే ఎక్కడైనా నివాసముండటం గురించి మేం ఊహించలేం. ఇదే మా ఇల్లు," అన్నారు ఆ స్నేహితులిద్దరూ.

తెన్యిది భాష నుండి ఆంగ్లంలోకి అనువాదం చేయటంలో సహాయం చేసినందుకు ఖియెబూ మియాసేకు, రోకోసాటో చుయోచాలకు విలేకరి ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తున్నారు.