ખેડૂત અસિનો હેસિસિએનો મેયાસે કહે છે, “જ્યારે અમે ખેતરમાં કામે હોઈએ છીએ, ત્યારે બપોરના ભોજનમાં મોટાભાગે ‘ગાબી’ જ બનાવીએ છીએ.” હળવા મસાલાવાળી આ કઢી બનાવવા માટે માત્ર ગણ્યાંગાંઠ્યા અને નાગાલેન્ડના ખોનોમા ગામમાં સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ સામગ્રીની જ જરૂર પડે છે. અને ખેતરમાં કામ કરતા ખેડૂતો માટે તે સહેલાઈથી મળી રહે છે.
તેઓ ઉમેરે છે, “ક્યારેક અમે ‘ગાલ્હો’ પણ બનાવીએ છીએ.” ગાલ્હો એટલે ચોખાને તાજી પાંદડાંવાળી કે જંગલી ભાજી, સ્થાનિક મસાલા અને ધુમાડે પકવેલા ડુક્કર કે ગાયના માંસ સાથે રાંધીને બનાવેલો સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક ખીચડો. 36 વર્ષીય અસિનો પારીને જણાવે છે, “આ અંગામી લોકોની એક ખાસ વાનગી છે.”
શિયાળાની એક હુંફાળી સવારે અસિનો તેમની ખાસ સહેલી, ઉત્સોનો મેરુ સાથે ખોનોમાનાં ઝૂમ ખેતરો તરફ જતી એક સાંકડી કેડી પર ચાલી રહ્યાં હતાં. નાગાલેન્ડમાં, પહાડી ઢોળાવો પર ઝૂમ (સ્થળાંતરિત ખેતી) એ ખેતીની એક સામાન્ય પદ્ધતિ છે. અમે જેમ જેમ આગળ વધી રહ્યાં હતાં, તેમ તેમ આ બંને સહેલીઓ વાતો કરતાં અને હસતાં હસતાં અચાનક નીચે ઝૂકીને જમીનમાંથી ભાજી અને છોડના ભાગો તોડવા લાગે છે. અસિનો કહે છે, “અમે ખરેખર પાક્કી બહેનપણીઓ છીએ. જ્યારે અમે સાથે હોઈએ છીએ, ત્યારે સૌથી વધુ ખુશ હોઈએ છીએ.” અને એટલે જ, બાળપણની આ સખીઓ એકબીજાના સમય સાથે તાલમેલ સાધીને પોતપોતાનાં ઝૂમ ખેતરોમાં સાથે મળીને કામ કરે છે.
42 વર્ષીય ઉત્સોનો, પોતાના હાથમાં તાજી વીણેલી જડીબુટ્ટીઓની ભારી તરફ ઈશારો કરીને ટેનયીડી ભાષામાં એક પછી એક તેમનાં નામ ગણાવે છે: ગાથા (ફિશ મિન્ટ, હૌટુનિયા કોર્ડાટા), ગાગી (હિમાલયન નોટવીડ, કોએનિગિયા પોલિસ્ટાક્યા), ખમ્હા (વાઈલ્ડ પેરિલા, પેરિલા ફ્રુટેસેન્સ) અને ગક્રા (જાવા વોટર ડ્રોપવૉર્ટ, ઓએનાન્થે જાવાનિકા).
તેઓ સમજાવે છે, “અમે ‘ગાથા’નો ઉપયોગ ‘ગાબી’ સાથે ખાવા માટે કિંગ ચીલી (રાજા મરચાં) સાથે ચટણી બનાવવા કરીશું, અને બાકીની ભાજી ‘ગાબી’માં નાખીશું. અને જે કંઈ બચશે, તે પછીથી રાંધવા માટે ઘરે લઈ જઈશું.”
