ఐదుగురు మహిళల చింతపిక్కలాట

'ఆహ్...!' అసంతృప్తి, నిరాశతో కూడిన ఒక ఆశ్చర్యం తర్వాత వృత్తాకారంలో కూర్చొని ఉన్న ఆ ఐదుగురి నవ్వులు, వీధిలో నెలకొనివున్న నిశ్శబ్దాన్ని బద్దలుకొట్టాయి. మమ్మల్ని మేమే వెర్రివాళ్ళను చేసుకుంటున్నామని స్పష్టంగా అర్థమైంది. విసిరిన నాలుగు చింత పిక్కలు నేలపై నాలుగు వైపులా చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి. వాటిని లూడో ఆటలో పాచికలలాగా విసిరేయకూడదు. వెంటనే హాలమ్మ రంగంలోకి దిగి సరిగ్గా ఎలా వెయ్యాలో చూపించారు. ఆమె గింజలను దగ్గరకు తీసుకొని, తన మణికట్టును వేగంగా, సున్నితంగా తిప్పుతూ, జాగ్రత్తగా గమనించమని మాతో చెప్పారు. ఆ ఒడుపు సుమారుగా ఒక లెగ్ స్పిన్ బౌలర్ గూగ్లీ వేసినట్టుగా ఉంది.

ఈసారి చింతపిక్కలు ఊహించిన విధంగానే సౌష్ఠవం లేకుండా పడ్డాయి - తమ దంతపు రంగు భాగాన్ని పైకి చూపిస్తూ. దంతపు రంగు భాగం కనిపించే పిక్కల సంఖ్యను బట్టి, హాలమ్మ తన కాయను (ముదురాకుపచ్చ రంగు విరిగిన గాజు ముక్క) కదిలిస్తారు. 'ఏక్ గిర్తా హై తో ఏక్, దో గిర్తా హై తో దో, తీన్ గిర్తా హై తో తీన్, చార్ గిర్తా హై తో చార్ [ఒక చింతపిక్క తెల్లనివైపు పడితే ఒక గడి, రెండు పడితే, రెండు గడులు... ఇలా ముందుకు జరపాల్సి ఉంటుంది],' అని ఆమె వివరించారు. కన్నడ మాట్లాడటం పెద్దగా తెలియని ఇద్దరు బయటి వ్యక్తులకు (మాకు) ఆట అర్థమయ్యేలా చేసే మరో ప్రయత్నంలో, ఆమె తన ముక్కల ముక్కల హిందీలో మాట్లాడటం ప్రారంభించారు. నేలపై గీసిన చతురస్రాకారపు గడులలో 'మా' కాయను ముందుకు జరిపి, మళ్ళీ నేర్పుగా చింతపిక్కలను విసిరారు. ఇప్పుడు ఆడటం ఆమె వంతు.

"మేం దీనిని ఇల్లు అని పిలుస్తాం," హాలమ్మ 5x5 గడులుగా గీసి ఉన్న ఆ చతురస్రాకారపు అంచులలో గుణకారం గుర్తులతో ఉన్న నాలుగు గడులను చూపిస్తూ చెప్పారు. గ్రామ ఆలయం వెనుకనున్న ఎత్తైన అరుగులపై ఉన్న బూడిద రంగు పలకల మీద చతురస్రాకారపు గడులుగా ఈ ఆట గీసి ఉంది. ఈ మహిళలు అక్కడ కూర్చొని ఆడుకుంటున్నారు. గుణకారం గుర్తు ఉన్న ప్రతి గడి ఆ ఆట ఆడేవారి ఇంటిని సూచిస్తుంది. ప్రతి ఇంటిలోనూ ఆడేవారు ఒక్కొక్కరి నాలుగు పావులు లేదా కాయలు ఉంటాయి – గాజు ముక్కల రంగు లేదా పరిమాణం ద్వారా వీటిని గుర్తుపట్టవచ్చు. చింత పిక్కలు/పాచికలు వేసిన తర్వాత ఏ కాయను కదపాలో ఆ ఆట ఆడుతున్నవారు నిర్ణయించుకుంటారు. ఇందులో ఏదో ఒక వ్యూహం ఉన్నట్లు కనిపిస్తోది, కానీ అది మాకు అర్థం కావడం లేదు. మధ్యలో ఒక గుణకారం గుర్తు ఉన్న గడి ఉంది, అది మాకు ఒక రహస్యంగానే మిగిలిపోయింది.

"ఒక క్రీడాకారిణికి చెందిన గాజు ముక్కలన్నీ మధ్యలోని గుణకారం గుర్తు ఉన్న గడిలోకి చేరినప్పుడు ఆట ముగుస్తుంది," నాగరాజ్ (50) అన్నారు. ఒక వలయంగా కూర్చొని ఆడుతోన్న మహిళల వెనుక నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని వారి ఆటను చూస్తోన్న ఆయన, వివరించడానికి మాత్రం ఉత్సాహంగా ముందుకు వచ్చారు. "వరి పొలాల్లో పనిచేసి వచ్చి, మధ్యాహ్నం భోజనం ముగించిన తర్వాత, వాళ్ళు ఇక్కడికి ఆడుకోవడానికి వస్తారు. ఇంట్లో ఎలాంటి వినోదం ఉండదు. కరెంటు లేదు, టీవీ లేదు. అందుకే, వాళ్ళంతా సాయంత్రం నాలుగు గంటల వరకు ఇక్కడ ఆడుకుంటారు," అని అతను చెప్పారు.

చింత పిక్కలను మా చేతుల్లో పెట్టి హాలమ్మ మమ్మల్ని మళ్ళీ ఆటలోకి లాగారు. మాకు మరో అవకాశం! ఈ సారి పిక్కలు చక్కగా రంగులద్దిన ఆ పలక మీద పడ్డాయి. నాలుగు పిక్కల్లో రెండు సరైన వైపుకు పడ్డాయి. చప్పట్లు మారుమోగాయి, మా గాజు ముక్క రెండు గళ్ళు ముందుకు కదిలింది. మాకింకా ఈ ఆట పేరేంటో తెలియదు.

మహిళలతో మేం మాట్లాడుతున్న మాటలు విన్న ఆ గ్రామానికి చెందిన మరో యువకుడు, మధ్యలో జోక్యం చేసుకుంటూ, "దీనిని కట్టె మనె అంటారు," అన్నారు.

“చక్కా. చక్కార. చౌకాబారా,” తనకు తెలిసి ఆ ఆటకున్న అనేక పేర్లను చకచకా చెప్పారు హాలమ్మ. ముదురు ఎరుపు రంగు చీర కట్టుకుని, మలి 50ల వయసులో ఉన్న ఆమె, ఆ ఐదుగురు మహిళలలో అందరికన్నా పెద్దవారిగా కనిపిస్తున్నారు. ముఖమంతా వ్యాపించే ఆమె నవ్వు చాలా బిగ్గరగా ఉంటుంది. ఒక చలికాలపు మధ్యాహ్నం వేళ, ఆ చిన్న గ్రామంలోని వీధి మధ్యలో, ఐదుగురు మహిళలు బిగ్గరగా నవ్వుతూ, సరదాగా గడుపుతోన్న ఈ సంతోషకరమైన దృశ్యాన్ని కనుక చూడకపోయి ఉంటే, మేం ఆ సందును దాటి నేరుగా తుంగభద్ర నది వైపుకు నడిచి వెళ్ళిపోయి ఉండేవాళ్ళం. ఏడాదిలో ఈ సమయంలో నది ప్రశాంతంగా ప్రవహిస్తుంది. ఒక పడవ ప్రయాణం మమ్మల్ని అవతలి ఒడ్డున శిథిలాలుగా కనిపిస్తోన్న హంపికి చేర్చి ఉండేది. కానీ మేమిప్పుడున్న కర్ణాటకలోని కొప్పళ జిల్లాలోని ఈ ఆనెగొంది అనే గ్రామం, ఆ మహిళలు ఆడుతున్న ఆట, యునెస్కోచే గుర్తింపు పొందిన హంపి వారసత్వ ప్రదేశం కంటే పురాతనమైనవి. రాళ్ళతో నిండిన కొండలు చుట్టుముట్టిన ఈ గ్రామాన్ని, రామాయణ ఇతిహాసంలోని వానర రాజు సుగ్రీవుని రాజ్యమైన కిష్కింధగా విస్తృతంగా నమ్ముతారు.

మనకు చాలా ఆలస్యంగా తెలిసినప్పటికీ, ఆ మహిళలు ఆడుతున్న ఆటను మహాభారతం అనే మరో ఇతిహాసంతో కూడా ముడిపెట్టవచ్చు. చౌకాబారా మరో రూపాన్నే ఒకప్పుడు రాజకుటుంబీకులు ఆడేవారు, వారిలో ఐదుగురు పాండవ సోదరులు కూడా ఉన్నారు. వారు తమ రాజ్యాన్ని పందెంగా ఒడ్డి, తమ భార్యను కౌరవులకు కోల్పోయారు. ఇక్కడ 20 నుండి సుమారు 60 సంవత్సరాల వయస్సులలో ఉన్న ఐదుగురు గ్రామీణ మహిళలు – హనుమవ్వ, హాలమ్మ, కవిత, గీత, లక్ష్మి – ప్రతిరోజూ చౌకాబారా ఆడతారు. సంతోషకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ ఆటలో ఎవరూ తమ భర్తను పందెంగా ఒడ్డి, ఓడిపోయినట్టుగా కనిపించడం లేదు.

అనువాదం: సుధామయి సత్తెనపల్లి