"ನನ್ನ ತಂದೆ ನನ್ನ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕುಣಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದರು" ಎಂದು 74 ವರ್ಷದ ಪ್ರೇಮರಾಮ್ ಭಟ್ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
"ನನಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ತಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವಿವಿಧ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಧೋಲ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೊಂಬೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ನನಗೆ ಮೂಡಿತು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಲಾಲೂರಾಮ್ ಭಟ್ ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದರು, ಇದಾದ ನಂತರ ನಾನು ಸಹ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಆಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರೇಮರಾಮ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಜೋಧ್ಪುರದ ಪ್ರತಾಪ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಫುಟ್ಪಾತ್ನಲ್ಲಿರುವ ಝುಗ್ಗಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜುಗ್ನಿಬಾಯಿ, (70), ಅವರ ಮಗ ಸುರೇಶ್, ಸೊಸೆ ಸುನೀತಾ ಮತ್ತು ಅವರ 3ರಿಂದ 12 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಭಟ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ (ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಬಿಸಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾಜ್ಯದ ನಾಗೌರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಭಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಲಸೆ ಬಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೋಧ್ಪುರ, ಜೈಪುರ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮತ್ತು ಬಿಕಾನೇರ್ನಂತಹ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರ ಸಮುದಾಯದ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
"ನನಗೆ ಗೊಂಬೆ ತಯಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಬೊಂಬೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತರಬೇತಿಯಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ತಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ನಾನು ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು 39 ವರ್ಷದ ಸುರೇಶ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸಹ ಪ್ರೇಮರಾಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಾನು 15 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾನು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಣಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಈಗ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
