ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਇਆ ਤੀਜਾ ਬੋਰਵੈੱਲ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤਾਂ ਡੀ. ਅਮਰਨਾਥ ਰੈਡੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਿੰਝਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ। ਪਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੋਕੇ ਮਾਰੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਣਕਿਆਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਸੋਕੇ ਮਾਰਿਆ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 51 ਸਾਲਾ ਇਸ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਇਸਲਈ ਚਿੱਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਦੀਵੇਡੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਬੋਲਵੈੱਲ ਲਵਾਇਆ ਅਤੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਫ਼ੂਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੋਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕਰਾਇਆ ਬੋਰ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਬਾਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਕਰਾਏ ਬੋਰ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਪਰ ਖੇਤ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੀ ਰਹੀ।
ਹੁਣ ਅਮਰਨਾਥ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ਼ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ 2020 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਾਢੀ (ਟਮਾਟਰਾਂ ਦੀ ਤੁੜਾਈ) ਉਡੀਕਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀਆਂ ਤਿਕੜਮਾਂ ਵੀ ਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ 10 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਖ਼ਰਚੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਰ 24 ਮਾਰਚ (2020) ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਚਾਨਕ ਐਲਾਨੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਟਮਾਟਰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਸੀ ਨਾ ਹੀ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਟਮਾਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕ ਕੇ ਸੜਦੇ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਾ ਰਿਹਾ।
''ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਆਸ਼ਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ,'' ਅਮਰਨਾਥ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਡੀ. ਵਿਮਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ 17 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਗਲ਼ ਲਿਆ। ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਲੁਰੂ (180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ) ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਈ। ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਿਆ ਖਰਚਿਆ,'' ਵਿਮਲਾ ਦੱਸਦੀ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਹਾੜੇ ਕੱਢੇ ਸਨ।
ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੂਰ ਦੇ ਇਸ ਕਿਸਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਮਗਰ ਬੋਰਵੈੱਲ ਦਾ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਮਾਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਬਰਬਾਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਬਲ਼ਦੀ 'ਤੇ ਤੇਲ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ: ''ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਰਨ ਲੁਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ ਦਾ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣਾ, ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਉੱਚ ਲਾਗਤ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਧਣ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਵੱਧਣਾ, ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਚੁਕਾ ਸਕਣਾ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕੇ ਕਰਜ਼ੇ, ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਹਾਲਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਵਿਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆਵਾਂ ਮਗਰਲੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।''
ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਉਸ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਨੇ ਕਈਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੇਤਲੀ ਕਰ ਛੱਡੀ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ 2020 ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਚਿੱਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 34 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲ਼ੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 2014 (ਦੀਆਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆਵਾਂ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 34 ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 27 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਵਿਚਾਲੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ।
