କପା: ଅର୍ଥକାରୀ ଫସଲରୁ ଅର୍ଥନାଶକ ଫସଲ

ପ୍ରାୟ ୧୫ବର୍ଷ ତଳେ, ଶିବାଜୀ ଚହଲ ଟ. ୪,୫୦୦-୫,୦୦୦ରେ ଏକରରେ କପା ଚାଷ କରିପାରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଳନାରେ କୀଟନାଶକ, ଉର୍ବରକ ଏବଂ ବିହନର ଦାମ୍‌ ଅଧାରୁ କମ୍‌ ଥିଲା। କୃଷି ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଦିନ ମଜୁରୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇଯାଇଛି। ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଦାମ୍‌ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ି ଯାଇଛି।

ପ୍ରଭାକରଙ୍କ ତାଙ୍କ ଦାଦା ଶିବାଜୀଙ୍କ ସମେତ ୧୫ଜଣିଆ ସଂଯୁକ୍ତ ପରିବାରର ପ୍ରାୟ ୩୦ ଏକର ଚାଷ ଜମି ରହିଛି। ସେ ମଧ୍ୟରୁ ୧୫ ଏକର ଆଗରୁ କପା ପାଇ ସଂରକ୍ଷିତ ରହୁଥିଲା। ଗତ ୪ବର୍ଷରେ ସେମାନେ ଏହାକୁ ୭-୮ଏକରକୁ କମ୍‌ କରିଦେଲେଣି। କପା ବଦଳରେ ସେମାନେ ହରଡ଼, ମୁଗ, ବୁଟ ଏବଂ ସୋୟାବିନ୍ ପରି ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଚାଷ କରୁଛନ୍ତି।

କପା ଏକ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ଫସଲ, ଏହା ଖାଦ୍ୟ ଫସଲ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପାଣି ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ। ମରଠାଓ୍ୱାଡାରେ ୨୦୧୨-୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ବର୍ଷର ମରୁଡ଼ି କପା ଅମଳ ଉପରେ ଆତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଚଳିତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷା ଅନିୟମିତ ହୋଇଛି। ଶୁଷ୍କ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ବୋରଓ୍ୱେଲ ଖୋଳିବା, ପାଣି ଟ୍ୟାଙ୍କର କିଣିବା କିମ୍ବା କୂଅ ଖୋଳିବା ଦ୍ୱାରା ଜଳସେଚନରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି।

କିନ୍ତୁ କପାର ଦାମ୍‌ ଏହି ଅନୁପାତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇନାହିଁ। ଚହଲ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଏକ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ କପା ପାଇଁ ବଜାର ଦର ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଥିଲା [୧୫ବର୍ଷ ତଳେ]।’’ “ଗୋଟିଏ ଏକରରୁ ଆଠ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ଅମଳ ହେବାର ଅର୍ଥ ଥିଲା ୧୬,୦୦୦ଟଙ୍କା। ସେତେବେଳେ ଲାଭ ପ୍ରାୟ ଥିଲା ୧୧,୦୦୦ - ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୫ ବର୍ଷ ପରେ ଆମେ ଯେତିକି ପାଉଛୁ ତା’ଠାରୁ ମାତ୍ର ୩,୦୦୦ ଟଙ୍କା କମ୍‌।’’

ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ମୂଲ୍ୟ କମ୍‌ ହେଉଛି, ଏ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଫସଲ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ (ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି) ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ନିବେଶ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିବେଚନା କରିବା ନିମନ୍ତେ ସରକାରଙ୍କ ଅସହମତି। ବୟସ୍କ କୃଷକ ନେତା ବିଜୟ ଜବନ୍ଦିଆ କୁହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି- ଆମେରିକୀୟ କପା ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବଜାରରେ କପାର ଦରକୁ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଯାହାକି ଭାରତରେ ଏକ ଅସ୍ଥିର ଘରୋଇ ଦରକୁ ନକରାତ୍ମକ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଯଦିଓ ଉଭୟ ଆଖୁ ଏବଂ କପା ଅର୍ଥକରୀ ଫସଲ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାପଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।’’ “ଯେତେବେଳେ ବଜାରରେ ଭରପୂର ହୋଇଯାଏ ସେତେବେଳେ ଚିନି ରିହାତି ସହ ରପ୍ତାନୀ କରାଯାଏ ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ମୂଲ୍ୟକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ। କପା ରପ୍ତାନୀ ପାଇଁ ସେମିତି କୌଣସି ରିହାତି ନାହିଁ। ସେମିତି ଚିନି ଉପରେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ଥିବା ବେଳେ କପା ଉପରେ କୌଣସି ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ନାହିଁ।’’

ଚହଲ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଆଜିର ଖର୍ଚ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୀଷଣ ଭାବରେ ବଢ଼ିଯାଇଛି।’’ “ଚାକିରିଆ ଲୋକ [ଯେମିତିକି ଶିକ୍ଷକ, ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧିକାରୀ]ଙ୍କ ଦରମାରେ ବୃଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ ଏବଂ ତାହାକୁ ଆମର ଗ୍ରାଫ୍‌ ସହ ତୁଳନା କରନ୍ତୁ। ଏହା ଠିକ୍‌ କି?’’

କପା ଚାଷୀମାନେ ଦର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ଥିର ଲାଭ ମଧ୍ୟରେ ପେଶି ହୋଇଯାଉଥିବା ବେଳେ ଗୋଟିଏ ଜରୁରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି, ପରିବାରରେ ଗୋଟିଏ ବିବାହ କିମ୍ବା ଏପରିକି ସ୍କୁଲ ଦେୟଗୁଡ଼ିକରେ ବୃଦ୍ଧି ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି। କିମ୍ବା ଆହୁରି କଦର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଘରୋଇ ସାହୁକାରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା, ଯେଉଁମାନେ କି ସାଧାରଣତଃ ମାସିକ ୫ ପ୍ରତିଶତ ସୁଧ ନେଇଥାନ୍ତି।

ପ୍ରଭାକର ଚହଲ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ  ଗୋଟିଏ ୮ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣରୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ୨୦୧୨-୧୫ ମରୁଡ଼ି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ସମୟରେ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅର୍ଥରୁ କିଛି ଏହି କଷ୍ଟକର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବାର ଚଳାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯେହେତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟତମ ଋଣ ଛାଡ଼ର ସୀମା ଥିଲା ଟ.୧.୫.ଲକ୍ଷ। ପ୍ରଭାକରଙ୍କ ପରିବାର ଋଣ ଛାଡ଼ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୋର ଘରୋଇ ସାହୁକାରଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ଋଣ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଏହା କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ?’’

୨୦୦୬ ମସିହାରେ, ସ୍ୱାମିନାଥନ କମିଶନ ଯାହାକି, କଂଗ୍ରେସ ସରକାରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କୃଷି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆକଳନ କରିବା ଏବଂ ସମାଧାନ ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ଏହା ନିଜର ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିଥିଲା। ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମତାମତ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କୃଷକମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଏକ ଏମ୍‌ଏସ୍‌ପି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାକି ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଏହାର ୫୦ ପ୍ରତିଶତର ମିଶ୍ରଣ ହେବ। କିନ୍ତୁ ସରକାର କିଛି କଲେ ନାହିଁ। ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ବିରୋଧୀ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି କୃଷିବହୁଳ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ରିପୋର୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଜୋର୍‌ଦାର ପ୍ରଚାର କଲେ। କିନ୍ତୁ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ରିପୋର୍ଟର ଅନୁମୋଦନଗୁଡ଼ିକ ଲାଗୁ କଲେ ନାହିଁ।

ପର୍ଭାଣୀରେ ଥିବା ସାମ୍ବାଦିକ ତଥା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଆଶାରାମ ଲୋମ୍‌ତେ କୁହନ୍ତି, କପାଚାଷ କରୁଥିବା ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୁଟ କିମ୍ବା ସୋୟାବିନ ଉପଯୁକ୍ତ ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ କାରଣ ଏହି ଫସଲଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଏମ୍‌ଏସପି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଏସବୁ ଖାଦ୍ୟ ଫସଲରୁ ମିଳୁଥିବା ଲାଭ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ କମ୍‌।

ଏହାବ୍ୟତୀତ ୧୫ବର୍ଷ ତଳେ ଭାରତରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଟି କଟନ ଯାହା, ବଲଓ୍ୱାର୍ମ ପ୍ରତିରୋଧୀ ଭାବରେ ଆନୁବଂଶିକ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି, ଏବେ ତାହା ମଧ୍ୟ କୀଟନାଶକ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛି। ଲୋମ୍‌ତେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ବିଟି ପୂର୍ବରୁ କୃଷକମାନେ କୀଟନାଶକ ଉପରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିଲେ।’’ “୨୦୦୦ ମସିହା ପରଠାରୁ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲା। ତଥାପି ବିଟି ମାତ୍ର ୪-୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲା। ଏହା ପରଠାରୁ କୃଷକମାନେ ଏହାର ଅଧୋଗତି ନିରାକରଣ ପାଇଁ କୀଟନାଶକ ସିଞ୍ଚନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ପୁନଶ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।’’