ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ਼ ਲਥਪਥ ਸਟ੍ਰੈਕਚਰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਜਪਾਈ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਤਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਕੜਕਦੀ ਠੰਡ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅੱਗ ਸੇਕਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੱਤਰ ਸਾਲਾ ਕਿਸਾਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨੂੰਹ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੂੰ ਹਾਈ ਰਿਸਕ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।”
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ। “ਪਾਣੀ [ਹੜ੍ਹ] ਹੁਣ ਲੱਥ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਸਾਡੇ ਬੂਹੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ,” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਟਾਂਡਾ ਖੁਰਦ, ਲਹਿਰਪੁਰ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਰਦਾ ਤੇ ਘੱਗਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਐਂਮਰਜੈਂਸੀ ਵੇਲ਼ੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟਾਂਡਾ ਖੁਰਦ ਤੋਂ ਸੀਤਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਔਖ਼ਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ- ਹੋਰ ਔਖ਼ੇਰਾ ਉਦੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਉੱਬੜ-ਖਾਬੜ ਤੇ ਤਿਲਕਣਾ ਰਾਹ ਦੋ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਸਹਾਰੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। “ਪਰ ਜਿਓਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।”
ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਮਤਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਿਹਤਰੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। “ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਣਗੇ।”
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੈਕਚਰ ’ਤੇ ਪਾਈ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਹੀ ਦੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਵਿਛੀ ਚਾਦਰ ਸਫ਼ੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। “ਖ਼ੂਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਮਰੋੜ ਪੈਂਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ,” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮਮਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।”
ਉਹ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਨ।
