ಅಭಿನಯದ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಬೀದಿಯೇ ವೇದಿಕೆ

15 ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ‌ ವೀರರಾಘವನ್ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅನುಮಂದೈ ಗ್ರಾಮದ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್‌ ಕೋಯಿಲ್‌ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿದ್ದೆಗೆಟ್ಟು ನೋಡಿದ ಆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅವರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಸದ್ಯ ಎಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿರುವ ಇವರು, “ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅದ್ದೂರಿಯಾದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರೀಟಗಳು, ಚಿನ್ನ ಲೇಪಿಸಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮುಖಕ್ಕೆ ಸುಂದರಾವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಮೇಕಪ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಡಿಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನ ಎಲ್ಲಾ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಕಣ್ಣು ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮಧ್ಯೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತಾತಂದಿರು ಮತ್ತು ಪಾಟಿಗಳು (ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯಂದಿರು) ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ತಮಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು,” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ದಿನಗಳ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೋಡಿದ ಬೀದಿ ನಾಟಕದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾದ “ತೆರುಕೂತ್ತ್” ಆ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ. “ಊಟ ಸೇರಲಿಲ್ಲ, ನಿದ್ದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಒಳಗೊಳಗೆ ನನ್ನ ಮನಸು, ‘ನಾನೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನೂ ಮಾಡಬೇಕುʼ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅವರು ಆರನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆಗಲೇ ಅವರು ತಾವು ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಕತೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟು ತೆರುಕೂತ್ತ್ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.

ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದ ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ತಮ್ಮ ಮಗನ ಆಸೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಬರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ವಣ್ಣಿಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. “ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಲಿಯುವ ಉತ್ಸಾಹ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು,” ಎಂದು ಹೇಳುವ ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತ ಆಧರಿತ ಪ್ರಸಂಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ನಂಗೆ ಯಾವ ಹಿಂಜರಿಕೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ತುಂಬಾ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಮಾಸದ ಮುಗುಳುನಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು.

ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರು ಕೇವಲ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಲಿಯಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಓದುಗರಾಗಿರುವ ಇವರು, ನೂಲ್‌ ಅಗರತಿ, ಪೆರಿಯ ಪುರಾಣಂ ಮತ್ತು ಭಾರತಂನಂತಹ ತಮಿಳಿನ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಿ ತಮ್ಮ ಅರಿವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ 5 ರಿಂದ 10 ರುಪಾಯಿ ಸಂಭಾವನೆ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. “ಇಡೀ ವರ್ಷ ನಾವು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತೇವೆ, ವರ್ಷದ ಸುಮಾರು 250 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ ಕೊಡುವ ಹಣ ಮತ್ತು ಊರವರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದೇಣಿಗೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. “ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಕಲಾರಸಿಕರೂ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡುವ ಭಾವದಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಹಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಇವರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇನು ಸಂಪಾದನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಪರೀತ ಹುಚ್ಚು.

ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದ ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರು ಕೊನೆಗೆ 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಮೇಳವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಗಣಪತಿ ದೇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ - ಸಿದ್ದಿ ವಿನಾಯಗರ್‌ ನಾಡಗ ಸಭಾವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.

“ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಜನರ ದೊಡ್ಡ ತಂಡವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ನೋಡಲು ಮಜಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯದೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ನಾವು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ, ಈಗ ನಾವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ವೀರರಾಘವನ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಯವಾದರೂ, ಕಾಲ ಬದಲಾದರೂ ಇವರು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ತೆರುಕೂತ್ತ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ 17 ಜನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇವರ ಸ್ವಂತ ಮೇಳ ಕಳೆದ ಎರಡುವರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ತೆರುಕೂತ್ತಿಗಿರುವ ಖ್ಯಾತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ತೆರುಕೂತ್ತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸಿನೇಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುವುದು, ತರಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದು ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸಾಕು ಸಾಕಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಜಾತಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಮೇಳದ ಯುವ ಕಲಾವಿದ ಇ. ಕಾರ್ತಿಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪರೈಯಾನ್‌ ಎಂಬ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. “ನಮಗೆ [ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು] ಸಿನೇಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ನಂಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು?” ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ 13 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿರುವ ಇವರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. “ಎಲ್ಲರೂ ಬದುಕಲು ಏನಾದರೊಂದು ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು,” ಎಂದು ವೀರರಾಘವನ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ ಉದ್ಯಮವನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ತೆರುಕೂತ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ 500 ರುಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅನುಭವಿ ಕಲಾವಿದರು 1,000 ದಿಂದ 2,000 ರುಪಾಯಿ ವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೆರುಕೂತ್ತಿನಿಂದ ಬರುವ ಹಣದಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಕುಟುಂಬ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮೇಳವನ್ನು ಕರೆದರೆ 20,00 - 25,000 ರುಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ಹಿರಿತನ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 17 ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಳದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರೂ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇಂತಹ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಬೆಂಬಲ ಇಲ್ಲ. ಅಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಾಗದದಲ್ಲೇ ಬಾಕಿಯಾಗಿವೆ. ಹಾಗೇ, 2023 ರಲ್ಲಿ ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಇವರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. ವೀರರಾಘವನ್‌ ಅವರು ತೆರುಕೂತ್ತ್ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿಲ್ಲುಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಇವರಿಗೆ 20,000 ರುಪಾಯಿಗಳ ನಗದು ಬಹುಮಾನವಿರುವ ಕಲೈ ಮುಧುಮನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರ ಉದಾಸೀನತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯ ನಡುವೆ ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದರೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಗೌರವವಾಗಿತ್ತು.

“ಆ ಕಾಲವೇ ಬೇರೆ,” ಎಂದು ಊರಿನ ಹಾದಿ ಬೀದಿಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೀರರಾಘವನ್‌ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವತ್ತು ಅವರು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರೂ, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ನನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಇರುವ ವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

ಲೇಖಕರು ವರದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಎಂ. ಪಳನಿ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರದಿ ಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸಿದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್ ಕೆ ಅವರಿಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ: ಚರಣ್‌ ಐವರ್ನಾಡು