ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਹੀ ਜਲਾਲ ਅਲੀ ਨੂੰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ ਜਾਲ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਨਸੂਨ ਰੁੱਤੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ: “ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਲਾਉਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ,” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਦਰਾਂਗ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੌਸੀਤਾ-ਬਲਾਬਰੀ ਦੇ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ ਜਾਲ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। “ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਣ ਲਈ ਮੈਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਜਾਲ਼ ਬਣਾਉਣੇ ਸਿੱਖੇ। ਜਦ ਭੁੱਖ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋ,” 60 ਸਾਲਾ ਜਲਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਬਾਂਸ ਦੇ ਦੇਸੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ ਜਲਾਲ ਸੇੱਪਾ, ਬੋਸਨਾ ਅਤੇ ਬਾਇਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮਾਹਿਰ ਕਾਰੀਗਰ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਲ਼ ਉਹ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮੌਸੀਤਾ-ਬਲਾਬਰੀ ਜਲਗਾਹ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੁਬ-ਪੁਦੋਖਾਟ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
“ਬੱਸ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ,” ਜਲਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ਾ ਜਾਲ਼ [ਬਾਂਸ ਦਾ] ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਜਾਲ਼ ਜਾਂ ਫੇਰ ਹੱਥ ਦੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਵ ਜਾਲ਼ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।” ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਟੋਂਗੀ ਜਾਲ਼ ਜਾਂ ਝੇਟਕਾ ਜਾਲ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੌਰਸ ਜਾਲ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਨੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ਼ ਜਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ ਜਾਲ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: “ਸੇੱਪਾ ਇੱਕ ਡਰੰਮ ਵਰਗਾ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਇਰ ਵੀ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਕੀ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਬਕਸੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,” ਜਲਾਲ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਏਰ, ਦੀਆਰ ਅਤੇ ਬੋਸਨਾ ਜਾਲ਼ ਨੂੰ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਝੋਨੇ ਜਾਂ ਜੂਟ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਨਾਲੇ, ਦਲਦਲ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ, ਜਲਗਾਹ ਜਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ।
