అడవిలో పుస్తక ప్రపంచం గురించి మరోసారి

తిరువనంతపురంలో బడి పిల్లలతో సహా ప్రేక్షకులు లేచి నిలబడి పెద్ద ఎత్తున చప్పట్లు కొడుతూ ఇచ్చిన గౌరవానికి ఆనందంతో పొంగిపోయిన ఆ వృద్ధుడు, చెమర్చిన కళ్ళతో తన కుర్చీలోంచి లేచారు. తాను చేసిన అపూర్వమైన కృషికి ఇంత గొప్ప గుర్తింపు ఆయనకు జీవితంలో మునుపెన్నడూ లభించలేదు. జనవరి 9న జరిగిన కేరళ శాశన సభ నిర్వహించే 4వ అంతర్జాతీయ పుస్తక ఉత్సవం కోసం జరిగిన సమావేశం ఉత్సాహంతో నిండిపోయింది. తన అణగారిన ఆదివాసీ సముదాయం కోసం తన సొంత ఖర్చుతో గ్రంథాలయాన్ని నడుపుతోన్న వ్యక్తిని వారు ఎన్నడూ చూడలేదు. అది కూడా, కేరళలోని మారుమూల ప్రాంతంలో. రాష్ట్రంలోని ఏకైక ఆదివాసీ పంచాయతీ, రాష్ట్రంలో బహుశా ఇడుక్కి జిల్లాలోని అతి తక్కువ విద్యావంతులు ఉన్న ప్రాంతమైన ఎడమలకుడిలో!

ప్రస్తుతం 86 ఏళ్ళ వయసున్న పి.వి. చిన్నతంబి 87 ఏళ్ళకు దగ్గరవుతున్నారు

ఆయన 15 ఏళ్ళ క్రితం స్థాపించిన అడవిలోని ఆ గ్రంథాలయం ఇప్పటికీ నడుస్తోంది.

2014లో మేం సందర్శించినప్పుడు ఉన్న నిర్మాణాన్ని అడవి ఏనుగులు ధ్వంసంచేశాయి. అయితే గ్రంథాలయం మాత్రం నిలిచే ఉంది.

"అది వస్తుందని నాకు అనిపించింది," చిన్నతంబి కెఎల్ఐబిఎఫ్‌ [KLIBF] వద్ద మాతో అన్నారు. కె.ఎ. షాజీ (అతని అనువాదకుడిగా కూడా పనిచేశాడు), నేను ఆయన గౌరవార్థం జరిగిన ఒక సెషన్‌లో మాట్లాడుకున్నాం. మేం మొదటిసారి ఆయనను కలిసినప్పుడు కూడా అడవిలోనూ, వాతావరణంలోనూ చోటుచేసుకుంటోన్న మార్పులు ఏనుగులను ప్రభావితం చేస్తున్నాయని ఆయన అన్నారు.

"నేను చాలాకాలంగా ఈ సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నాను. ఏనుగులు రాన్రాను మరింత దూకుడుగా మారిపోతున్నాయి. అవి గ్రంథాలయంపై దాడి చేస్తాయేమో అనే భయంతో జీవించాను. చివరకు, గ్రంథాలయాన్ని ఇక్కడి నుంచి మారిస్తే, నేను నా ఇంటిని కూడా మార్చాలని నిర్ణయించుకున్నాను. గ్రంథాలయం ఇచ్చిన జ్ఞానాన్ని రక్షించడం ముఖ్యం." అది అందించే జ్ఞానానికి అంతరాయం కలగకూడదని ఆయన కోరుకున్నారు.

దాంతో ఆయన గ్రంథాలయాన్ని కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరానికి మార్చారు. అయినప్పటికీ అది ఇంకా ఎడమలకుడి అటవీ ప్రాంతంలోనే ఉంది. "నేను అక్కడి నుంచి వచ్చేసిన వారంలోనే ఏనుగులు మొత్తం పాత నిర్మాణాన్ని నిమిషాల్లో కూల్చివేశాయి," అన్నారాయన. అయితే, "నేను అప్పటికే మొత్తం పుస్తకాలను అక్కడి నుండి తరలించాను," సగర్వంగా చెప్పారాయన. ఒక అటవీ నివాసిగా, ఆ భారీ జంతువులకు ఏదో జరుగుతోందని ఆయన అర్థం చేసుకున్నారు. ఆయనకు వాటి పట్ల ఎటువంటి ద్వేషం కూడా లేదు. అయితే, మొత్తం నిర్మాణాన్ని అవి నాశనం చేసినందున అక్కడి నుంచి తరలించడం తెలివైన నిర్ణయమే అయింది. అంతేగాక, గదిలో ఏనుగు ప్రత్యక్షమవ్వాలనే కోరిక చిన్నతంబికి అక్షరాలా లేదు.

"నేను ముళగుధారకు మారిపోయాను," అన్నారాయన. "మళ్ళీ కొత్తగా మొదలుపెట్టి గ్రంథాలయాన్ని నడిపించేందుకు ఒక 7గురు సభ్యుల [తనతో సహా] కమిటీని ఏర్పాటుచేశాను. అయినా, నేను ఎప్పటికీ ఉండబోను కదా."

"విద్య కంటే జ్ఞానం చాలా శక్తివంతమైనది," ఆయన ప్రేక్షకులకు తన గ్రంథాలయం వెనుక ఉన్న తత్వాన్ని గంభీరంగా వివరించారు. "అందుకే నేను దాన్ని ఏర్పాటు చేశాను." ఆయన గురించి తెలుసుకోవాలి. చిన్నతంబి ఒక పేద, పెద్ద, ఆదివాసీ కుటుంబం నుండి వచ్చారు. వారికి కేవలం రెండు ఎకరాల అంతగా సారవంతం కాని భూమి ఉంది. కుటుంబం జీవనోపాధిని సంపాదించుకోవటంలో సహాయం చేసేందుకు అతను 6వ తరగతి తర్వాత బడి మానేశారు. ప్రస్తుతం ముత్తవాన్ తెగ కోసం అరణ్యంలో ఒక అద్భుతమైన గ్రంథాలయాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు.

"నేను ఇడుక్కిలోని ఇరుంబుపాలంలో ఉన్న మొదటి ఆదివాసీ పాఠశాల విద్యార్థిని," చెప్పారాయన. కొంతమంది పిల్లలు 4వ తరగతి వరకు వెళ్ళారు. కొందరు నాలాగే 6వ తరగతికి చేరుకున్నారు. జనం చదవడం ద్వారా మాత్రమే అన్నింటికంటే ఎక్కువగా జ్ఞానాన్ని పొందగలుగుతారని నా నమ్మకం."

"పిల్లలు గ్రంథాలయాన్ని ఉపయోగించుకుంటున్నారు," ఆయన 2014లో మాతో చెప్పారు. దానిని నిరూపించారు కూడా. ఆయన దగ్గరున్న 160 పుస్తకాలలో నాలుగో వంతు చెలామణిలో ఉన్నాయని చక్కగా ఉంచిన రిజిస్టర్లు చూపించాయి. చేతిలో ఉన్న పుస్తకాల నిష్పత్తి కంటే, ఇచ్చిన పుస్తకాల నిష్పత్తి తక్కువ కాదని రెండు పెద్ద గ్రంథాలయాల అధిపతులు నాకు ఎత్తి చూపారు. ఇందులో ఆక్షేపించటానికి ఏమీ లేదు.

మేం 2014లో మొదటిసారి అడవిలో పుస్తక ప్రపంచంను ప్రచురించినప్పుడు, ఆయన దగ్గర 160 పుస్తకాలు ఉన్నాయి. ఈ కథనం కేరళలోనూ, విదేశాలలో కూడా గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపింది. అమేరికా, యుకెలకు చెందిన గ్రంథాలయాధికారులు ఆ రచనను ప్రచురించేందుకు అనుమతి కోరారు. ఆయన గ్రంథాలయానికి పుస్తకాలను విరాళంగా ఇచ్చారు. అయితే కేరళ ప్రజలు దీనిని అధిగమించారు. రెండు నెలల్లోనే ఆయన సేకరించిన పుస్తకాల సంఖ్య 2,000ను దాటింది. నలుగురు యువకులు తమ భుజాలపై పుస్తకాల అల్మారాలను మోసుకుంటూ అడవిలో 18 కిలోమీటర్లు నడిచారు. వారిలో ఒకరైన జర్నలిస్ట్, కీ.శే. ఐ. వి. బాబు, 2014 నాటి ఆ మొదటి పర్యటనలో మాతో ఉన్నారు. త్వరలోనే, చకితుడైనప్పటికీ సంతోషంగానే చిన్నతంబి ఒక సందేశాన్ని పంపారు: "దయచేసి మరిన్ని పుస్తకాలు పంపవద్దు. వాటిని ఉంచడానికి నా దగ్గర స్థలం లేదు."

తిరిగి కెఎల్ఐబిఎఫ్‌కు వస్తే, మురళి 'మాష్' (మాస్టర్ లేదా టీచర్)ను వేదికపైకి పిలిచాం. చిన్నతంబికి అమితప్రియమైన గురువుగా ఉన్న మురళి ఆయనకంటే 31 సంవత్సరాలు చిన్నవాడు. ఆయన మలలరాయన్ తెగకు చెందినవాడు. వారి తెగ అక్షరాస్యత పరంగా ఇతర తెగల కంటే ముందుంది. ఈ గ్రంథాలయం మొదట్లో ఉన్న ఇరుప్పుక్కళ్ళకుడిలోని ఎడమలకుడిలో, అటువంటి 28 చిన్న గ్రామాలలో కలిపి మొత్తం 2,500 కంటే తక్కువ మంది జనాభా ఉన్నారు. అది దాదాపు ప్రపంచంలోని మొత్తం ముత్తవాన్ జనాభాకు సమానం.

"మరళి మాష్ ఎడమలకుడికి నేను రావటానికి ఒక ఏడాది ముందు వచ్చాడు," అన్నారు చిన్నతంబి. ఆయన ఆదివాసుల కోసం ఉన్న ఒక ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగంలో చేరారు. "నేను ప్రభుత్వం నుండి, ఇతరుల నుండి కొన్ని పుస్తకాలను తీసుకున్నాను," మాష్ చెప్పారు. పుస్తకాల సేకరణను విస్తరించాలనే ఆలోచన అలా పుట్టింది. కానీ స్థానికులలో ఆమోదం పొందాలంటే, "మాకు ముత్తవాన్ తెగకు చెందినవారు అవసరం," అని ఆయన చెప్పారు.

ఆ విధంగా చిన్నతంబి ప్రవేశించారు.

ఆరణ్యక గ్రంథాలయం అలా పుట్టింది.

చిన్నతంబికి ఒకే ఒక బాధ ఉంది. 2014లో మా పర్యటన తర్వాత విడిపోతున్నప్పుడు, మేం 161వ పుస్తకాన్ని కనిపెట్టాం. ఆయన తన ఆత్మకథను రాస్తున్నారు. "మీరు దాన్ని పూర్తి చేశారా?" అని మేం ఆయన్ని అడిగాం. "లేదు," అన్నారతను. "తిరువనంతపురం నుండి వచ్చిన ఈ జర్నలిస్టు నా దగ్గర నుండి దానిని తీసుకునేటప్పటికి నేను రాతప్రతిలో దాదాపు 25 శాతం పూర్తి చేశాను. దానిని పూర్తి చేయడానికి సహాయం చేస్తానని, ప్రచురణకర్తను వెతికిపెడతానని అతను వాగ్దానం చేశాడు.

"అతన్ని ఆ తర్వాత నేనెప్పుడూ చూడలేదు," విచారంగా అన్నారాయన.

కెఎల్ఐబిఎఫ్‌కున్న ప్రత్యేకత వల్లనే ఆయనకు ఈరోజు లభించిన గుర్తింపు సాధ్యమైంది. భారతదేశంలో సాహిత్య పుస్తక ఉత్సవాన్ని నిర్వహించే ఏకైక శాసనసభ కేరళ రాష్ట్రానిది మాత్రమే. ఇక్కడ, ప్రతి జిల్లా - కొన్ని తాలూకాలు కూడా - తన స్వంత లిట్ ఫెస్ట్‌లను (సాహిత్య ఉత్సవాలు) నిర్వహిస్తాయి. 140 మంది ఎమ్మెల్యేలకు వారి వారి నియోజకవర్గాలకు పుస్తకాలు కొనడానికి ప్రతి ఒక్కరికి రూ. 3 లక్షలు ఇస్తారు. కానీ వారు ఇక్కడ మాత్రమే ఆ డబ్బును ఖర్చు చేయగలరు. భారతదేశ వ్యాప్తంగా 170 మంది ప్రచురణకర్తలు కెఎల్ఐబిఎఫ్‌లో ఉన్నారని మేం తెలుసుకున్నాం. ఈ ఎడిషన్‌లో దాదాపు 240 పుస్తకాల దుకాణాలున్నాయి. ఆశ్చర్యమేమంటే, కేవలం ఒక వారంలోనే రూ. 10 కోట్ల టర్నోవర్ దాటుతుంది. ఈ సమయంలో శాసనసభ సముదాయంలోని అన్ని ద్వారాలు ప్రజల కోసం తెరిచి ఉంటాయి. ఆ ఏడు రోజులు, ప్రజలు కనీసమైన భద్రతా తనిఖీలను ఎదుర్కొంటూ లోపల తిరగవచ్చు.

మా సెషన్ ముగిసే సమయానికి, చిన్నతంబికి తప్పుడు వాగ్దానం చేసిన వ్యక్తిని కనుక్కోవడానికి, ఆయన రాతప్రతిని కనుగొనడానికి మాకు సహాయం చేయమని మేం జర్నలిస్టులకు, ప్రేక్షకులకు విజ్ఞప్తి చేశాం. ఆ గుర్తుతెలియని రిపోర్టర్‌ను కూడా అభ్యర్థించాం. ఎవరైనా సహాయం చేయడానికి వస్తే, "నేను మళ్ళీ సంతోషంగా రాస్తాను," చిన్నతంబి ప్రకటించారు. అది కేరళ రాష్ట్రం కాబట్టి, సెషన్ ముగిసేలోపు చాలామంది స్వచ్ఛందంగా పనిచేయడానికి ముందుకు వచ్చారు.

కాబట్టి బహుశా ఒక రోజున మనం పూర్తి కథని చెప్పుకోగలం. ఎడమలకుడి, దాని ఏనుగుల గురించి. నేర్చుకోవడం కోసం, జ్ఞానం కోసం ప్రజలకున్న దాహం గురించి. కేరళలోని అతి చిన్న గ్రంథాలయం గురించి, బహుశా ప్రపంచంలోనే అత్యంత గొప్ప, అత్యంత ఆదర్శవంతమైన గ్రంథాలయాధికారి గురించి.

ఎడమలకుడిలో పన్నెండేళ్ళకు ముందు:

గ్రంథాలయమా? ఇడుక్కి జిల్లాలోని ఈ అడవులు, నిర్జన ప్రాంతంలోనా? దేశంలోనే అత్యధిక అక్షరాస్యత గల కేరళ రాష్ట్రంలో కూడా ఇది తక్కువ అక్షరాస్యత ఉన్న ప్రదేశం. రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి ఆదివాసీ గ్రామమండలి గల ఈ పల్లెటూరులో కేవలం 25 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ఈ ఊరివారు కాక ఇంకెవరన్నా ఈ గ్రంథాలయంలో పుస్తకం తీసుకోవాలంటే దట్టమైన అడవిలోనుంచి చాలా దూరం నడిచి రావాలి. ఎవరన్నా వస్తారా అసలు?

“వస్తారు మరి,” అంటాడు టీ వ్యాపారి, స్పోర్ట్స్ క్లబ్ నిర్వాహకుడు, గ్రంథాలయాధికారి అయిన 73 సంవత్సరాల పి.వి. చిన్నతంబి. “వస్తారు.” ఎడమలకుడి కొండ కూడలిలో ఉన్న ఆయన చిన్న దుకాణంలో టీ, ‘మిక్శ్చర్’, బిస్కెట్లు, అగ్గిపెట్టెలు, ఇతర సరుకులు అమ్ముతారు. కేరళలో అతి సుదూర ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ పంచాయతీ కేవలం ముత్తవాన్ ఆదివాసులు మాత్రమే నివసించే ప్రాంతం. అక్కడకి చేరడం అంటే మున్నార్ సమీపంలోని పెట్టిముడి నుంచి 18 కిలోమీటర్ల నడక. చిన్నతంబి టీ షాపు-గ్రంథాలయాన్ని చేరడం అంటే ఇంకా ఎక్కువ నడక. చిన్నతంబి ఇల్లు మాకు తటస్థపడే సమయంలో ఆయన భార్య లేదు, పనికి వెళ్ళింది. వాళ్ళు కూడా ముత్తవాన్లే.

“చిన్నతంబి. నేను టీ తాగాను. నువ్వు అమ్మే సరుకులు అనిపిస్తున్నాయి. నీ లైబ్రరీ ఎక్కడయ్యా బాబూ?” నేను కుతూహలంగా అడిగాను. అతను బదులుగా ఒక మంచి చిరునవ్వు నవ్వారు. మమ్మల్ని దుకాణంలోకి తీసుకుని వెళ్లారు. ఒక చీకటి మూల నుంచి రెండు జనపనార బస్తాలు తీశాడు. పాతిక కిలోల బియ్యం నింపగలిగేలాంటి సంచులు. వాటిల్లో మొత్తం 160 పుస్తకాలు ఉన్నాయి. రోజూ లైబ్రరీ పని చేసే వేళల్లో అమర్చినట్లు ఆ పుస్తకాలను అతను జాగ్రత్తగా చాప మీద పరచాడు

మా ఎనిమిది మంది ప్రయాణీకుల బృందం ఆ పుస్తకాలను సంభ్రమంతో పరికించింది. ఒక్కో పుస్తకం ఒక సాహిత్య నిధి. ఒక కళాఖండం. చివరికి రాజకీయ రచనలు కూడా. ఒక సస్పెన్స్ పుస్తకం కానీ, జనాదరణ పొందినవి కానీ, ఆడపిల్లలు ఇష్టపడే ప్రేమ సాహిత్యం కానీ లేవు. తమిళ మహా కావ్యం శిలప్పధికారం మలయాళం అనువాదం ఉంది. వైగోం ముహమ్మద్ బషీర్, ఎం టి వాసుదేవన్ నాయర్, కమలా దాస్ రచనలు ఉన్నాయి. ఎం. ముకుందన్, లలితాంబిక అంతర్జనం మొదలైన వారి రచనలు ఉన్నాయి. మహాత్మా గాంధీ రచనలతో పాటు, తోప్పిల్ బసి యు మేడ్ మి ఏ కమ్యునిస్ట్ వంటి విప్లవ సాహిత్యం కూడా ఉంది.

“కానీ చిన్నతంబీ, ఇక్కడ జనాలు ఇలాంటి పుస్తకాలు నిజంగా చదువుతారా?” బయటకి వచ్చి కూర్చున్నాక మేం అడిగాం. చాలా ఆదివాసీ తెగల మాదిరిగా ముత్తవాన్లు కూడా చాలా పేదరికం, లేమిలో ఉండి, ఇతర భారతీయుల కంటే తరచుగా చదువు మధ్యలో మానేస్తుంటారు. మా ప్రశ్నకి బదులుగా అతను తన గ్రంథాలయం రిజిస్టర్ బయటకు తీశారు. జనాలు తీసుకుని వెళ్ళి తిరిగి ఇచ్చిన పుస్తకాల నమోదు రిజిస్టర్ అది. ఆ కటిక పల్లెటూరులో 25 కుటుంబాలే ఉండచ్చుగాక, కానీ 2013లో 37 పుస్తకాలు పట్టుకెళ్ళారు పాఠకులు. అంటే మొత్తం స్టాక్ అయిన 160లో దాదాపు నాలుగో వంతు అన్నమాట – మంచి నిష్పత్తియే అని చెప్పచ్చు. లైబ్రరీలో సభ్యత్వ రుసుము పాతిక రూపాయలు ఒక సారి చెల్లించాలి. ఆ తర్వాత నెలకి రెండు రూపాయలు కట్టాలి. ఇంక పుస్తకాలకు వేరే చార్జి లేదు. టీ కూడా ఉచితమే. పాలు లేకుండా చక్కర వేసిన టీ డికాక్షన్. “జనాలు పాపం కొండల నుంచి అలసిపోయి వస్తారు.” బిస్కెట్లు, మిక్శ్చర్, మిగిలిన వస్తువులకి మాత్రమే డబ్బు కట్టాలి. కొన్ని సార్లు సందర్శకులకి సాదాసీదా భోజనం కూడా ఉచితంగా లభించవచ్చు.

పుస్తకాలు తీసుకువెళ్ళిన తేదీ, తిరిగి ఇచ్చిన తేదీ, తీసుకున్నవారి పేరు అన్నీ చక్కగా రిజిస్టర్ పుస్తకంలో రాసి ఉన్నాయి. ఇళంగో రాసిన శిలప్పధికారం పుస్తకాన్నయితే చాలా మంది తీసుకుని వెళ్లారు. ఈ ఏడాది ఇప్పటికే పాఠకులు 37 పుస్తకాలు తీసుకుని వెళ్ళినట్లు రాసి ఉంది. అణచివేతకు గురైన ఒక ఆదివాసీ సమాజం, అడవుల్లో ఇక్కడ నాణ్యమైన సాహిత్యాన్ని పంచుకుని, చదివి, జీర్ణం చేసుకుంటోంది. ఈ ఎరుక మమ్మల్ని ఆలోచనలో పడేలా చేసింది. నగరాల్లో మా సొంత పుస్తక పఠనం అలవాట్లు గుర్తొచ్చి మాలో కొంత మంది కొంచెం సిగ్గుపడ్డాం కూడా అనుకుంటాను.

మా బృందంలో రాతలు, రచనల ద్వారా పొట్ట పోషించుకునే వాళ్ళమే ఎక్కువ. మేం గొప్ప రచయితలమన్న గర్వాన్ని పటాపంచలు చేసే పుస్తకం ఒకటి మాకు అక్కడ దొరికింది. కేరళ ప్రెస్ అకాడమీ ఆధ్వర్యంలో మాతో ప్రయాణిస్తున్న ముగ్గురు జర్నలిజం విద్యార్థుల్లో ఒకరైన విష్ణు ఎస్. కి ఒక భిన్నమైన ‘పుస్తకం’ దొరికింది. గీతలున్న నోట్ బుక్, అందులో చేతిరాతతో నిండిన అనేక పేజీలు. ఆ పుస్తకానికి ఇంకా శీర్షిక లేదు కానీ, అది చిన్నతంబి ఆత్మకథే. “చాలా ఎక్కువ రాయలేకపోయాను, కానీ ఈ మధ్య ప్రయత్నిస్తున్నాను,” చిన్నతంబి ఏదో క్షమాపణ చెప్తున్న ధోరణిలో చెప్పారు. “ఏం రాశావో మాకు కొంచెం చదివి వినిపించవా, చిన్నతంబి.” సుదీర్ఘమైన రచనా కాదు, అసంపూర్తిగా కూడా ఉంది. అయినా అది ఎంతో కుదురుగా చెప్పిన కథ. తనలో తొలి సామాజిక, రాజకీయ స్పందన గురించి ఉంది ఆ కథనంలో. రచయితకు తొమ్మిది సంవత్సరాలు ఉన్నప్పుడు మహాత్మాగాంధి హత్య, ఆ సంఘటన తనపై చూపిన ప్రభావంతో ఆ ఆత్మకథ ప్రారంభమయింది.

ఎడమలకుడికి తిరిగి వచ్చి గ్రంథాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలన్నది తనకు మురళి మాష్ (టీచర్ లేదా మాస్టర్) ఇచ్చిన స్ఫూర్తి అని చిన్నతంబి చెప్పారు. ఈ ప్రాంతాల్లో మురళి మాష్ పేరెన్నికగన్న టీచర్. ఆయన కూడా ఆదివాసియే కానీ వేరే తెగకు చెందినవారు. ఆ తెగవారు ఈ పంచాయతీ వెలుపల మంకుళంలో నివసిస్తారు. అయితే ఆయన ముత్తవాన్లతో కలిసి పని చేయడానికే తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. “మాష్ నన్ను ఈ దిశలోముందుకు నడిపించారు,” అంటారు చిన్నతంబి వినయంగా. తానేది ప్రత్యేకమైనది చేయడం లేదు అనేది చిన్నతంబి భావన. కానీ కనిపిస్తూనే ఉందిగా ఆయన ప్రత్యేకత ఏమిటో.

ఈ చిన్న పల్లెటూరుతో సహా ఇరవై ఎనిమిది పల్లెటూళ్ళు ఉన్న ఎడమలకుడిలో జనాభా 2,500 కంటే తక్కువ. అసలు అది ప్రపంచం మొత్తం మీద ఉన్న ముత్తవాన్ జనాభా అని చెప్పవచ్చు ఇరుప్పుకళ్ళకుడిలో మహా అయితే వంద మంది ఉంటారు. వంద చదరపు కిలోమీటర్ల అటవీ ప్రాంతం ఉండే ఎడమలకుడి, సుమారు పదిహేను వందల ఓట్లతో, రాష్ట్రంలోనే అతి చిన్న పంచాయతీ కూడా. ఇంతకీ ఆ ఊరు నుంచి బయటకు తమిళనాడులోని వాళ్‌పరైకి వెళ్లేందుకు మేం ఎంచుకున్న దగ్గర మార్గం వదిలేయవలసి వచ్చింది. ఏనుగులు ఆ మార్గాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాయిట.

అయినప్పటికీ, ఇవేమి పట్టనట్టుగా ప్రపంచంలోనే అత్యంత నిర్మానుష్యమైన, ఏకాకి గ్రంథాలయాల్లో ఒకదానిలో చిన్నతంబి కూర్చుని ఉంటారు. ఆ గ్రంథాలయాన్ని సజీవంగా ఉంచుతూ, పేదరికంలో మగ్గిపోతుండే తన పాఠకుల సాహితీ దాహాన్ని తీరుస్తుంటాడు. పైపెచ్చు వారికి టీ, మిక్స్చర్, అగ్గిపెట్టెలు సరఫరా చేస్తుంటాడు. మామూలుగా సందడిగా కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఉండే మా బృందం, చిన్నతంబితో పరిచయంతో సంభ్రమం చెంది, చలించిపోయి మౌనంలో మునిగిపోయి ప్రయాణం సాగించింది. సుదీర్ఘమైన ఆ నడక ప్రయాణంలో ముందున్న ప్రమాదకరమైన దారి మీద మా కళ్ళు. అసాధారణమైన గ్రంథాలయాధికారి పి.వి. చిన్నతంబి మీద మా మనసు. అలా సాగింది మా ప్రయాణం.

అనువాదం: సుధామయి సత్తెనపల్లి, ఉషాతురగా రేవెల్లి