భారతదేశంలోని అత్యంత సంపన్న రాష్ట్రంలో నిరుపేద శాసనసభ్యుడు

మహారాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తాను పోటీ చేస్తున్నానని గ్రహించే సమయానికి, ఆయన పేరు మీద కనీసం ఒక బ్యాంకు ఖాతా కూడా లేదు. ఆయన భార్య ఆయనకు రూ. 15,000 అప్పుగా ఇచ్చారు. ఆమె ఒక ఆదివాసీ గురుకుల పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేసేవారు. పార్టీ కార్యకర్తలు కూడా తమకు తోచినంత విరాళాలు అందించటంతో, ఎన్నికల నామినేషన్ పత్రాలు దాఖలు చేయడానికి ముందే ఆయన మొత్తం రూ. 52,000 సమకూర్చుకోగలిగారు.

వినోద్ నికోలేకు పరిస్థితులు ఇంతకంటే ప్రతికూలంగా ఉండకపోయేవి. అంతేకాక ఆయనకు ప్రధాన ప్రత్యర్థిగా 2014లో డహాణూ నియోజకవర్గం నుండి 16,000కు పైగా వోట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించిన సిట్టింగ్ శాసనసభ్యుడైన ధనరే పాస్కల్ జాన్యా నిలిచారు. ఆయన భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందినవారు; ఆ పార్టీ ఆ ఏడాది జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో రూ. 82 కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేసినట్లు అధికారికంగానే అంగీకరించింది.

అయితే ఫలితాలు వచ్చే సమయానికి వనరుల లేమి పెద్ద విషయం కాలేదు. నికోలే కేవలం 5,000 వోట్ల మెజారిటీతో గెలిచారు.

నాకు సోదరుడి వరసయ్యే ఒక బంధువు రూ. 70,000 అప్పుగా ఇచ్చాడు. ఎన్నికలకు ముందు నా దగ్గర ఉన్నది ఆ 70,000 నగదు మాత్రమే," డహాణూ పట్టణంలోని తన కార్యాలయం ముందు ఒక ప్లాస్టిక్ కుర్చీలో కూర్చొని ఉన్న ఆయన వంకరగా నవ్వుతూ అన్నారు. పాల్‌ఘర్ జిల్లా అంతటిలోనూ అధికంగా ఆదివాసీ జనాభా ఉన్నది ఈ పట్టణంలోనే.

ఇదిప్పుడు ఉనికిలో లేని ఒకప్పటి భారతదేశానికి సంబంధించిన కథలా అనిపిస్తోంది, కానీ ఇది జరిగింది 2019లోనే. మళ్ళీ 2024లోనూ ఇదే జరిగింది. ఎన్నికల తర్వాత ఎన్నికలో ప్రతిపక్షాలను బిజెపి చిత్తుచిత్తుగా ఓడిస్తున్న సమయంలోనూ, డబ్బును విచ్చలవిడిగా వెదజల్లకుండా ఈ రాజకీయాల ఆటలో గెలవడం అసాధ్యమనే భావన సర్వత్రా నెలకొన్న సమయంలోనూ, భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్ట్)కు చెందిన 48 ఏళ్ళ నికోలే, తన రెండవ పదవీకాలాన్ని ఎంతో సజావుగా కొనసాగిస్తున్నారు. అది కూడా శాసనసభ్యులలో 93 శాతం మంది కోటీశ్వరులే ఉన్న ఒక రాష్ట్రంలో! స్థూల రాష్ట్ర దేశీయ ఉత్పత్తి (GSDP) పరంగా చూస్తే, మహారాష్ట్ర దేశంలోనే అత్యంత సంపన్న రాష్ట్రంగా నిలుస్తుంది.

డహాణూ పట్టణానికి నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న వాకీ గ్రామంలో ఒక ఇటుక బట్టీ కార్మికుడి కుటుంబంలో జన్మించిన నికోలే, ఎన్నికల సంబంధిత ఖర్చు అత్యధికంగా ఉండే రాష్ట్రంగా పేరున్న మహారాష్ట్రలో అత్యంత పేద శాసనసభ సభ్యుడుగా ఉన్నారు. ఎన్నికలకు ముందు పంచడానికి నికోలే వద్ద నిధులు లేవు, అలాగే తన అజెండాను ప్రచారం చేసుకోవడానికి ఒక విశాలమైన సోషల్ మీడియా బృందాన్ని కూడా ఆయన నియమించుకోలేదు. ప్రజల పక్షాన నిలబడటం, ప్రజా ఉద్యమాలలో పాల్గొనడం, ప్రధానంగా ఆదివాసీ రైతుల, కార్మికుల వంటి సామాన్యుల కోసం నిరంతరం పనిచేయడమే ఎన్నికలలో ఆయన నిజమైన పెట్టుబడి

ఈ జనవరి నెలలో, ఒక 10 రోజుల వ్యవధిలోనే సిపిఐ(ఎమ్) అనుబంధ సంస్థ అఖిల భారత కిసాన్ సభ (ఎఐకెఎస్) పాల్‌ఘర్, నాసిక్, అహిల్యానగర్ ఆదివాసీ ప్రాంతాల వ్యాప్తంగా రైతులను భాగస్వామ్యం చేస్తూ రెండు భారీ నిరసన ప్రదర్శనలను నిర్వహించింది. 2026 జనవరి 19న, భూమిపై హక్కులు, ఉపాధి వంటి తమ డిమాండ్లను సాధించుకునేందుకు 50,000 మంది రైతులు పాల్‌ఘర్ జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయం వైపు భారీ పాదయాత్ర నిర్వహించారు.

ఇది జరిగిన ఒక వారం తర్వాత, నాశిక్‌కు నుండి వేలాదిమంది రైతులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తీసుకువచ్చేందుకు ముంబై వైపు కదిలారు.

భారత ప్రభుత్వం 2006లో చారిత్రాత్మక అటవీ హక్కుల చట్టం (FRA)ను ఆమోదించింది. ఈ చట్టం, తరతరాలుగా ఆ ప్రాంతాలలో నివసిస్తోన్న షెడ్యూల్డ్ తెగలు, ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసులకు అటవీ భూమిపై, వనరులపై హక్కులను కల్పిస్తుంది. మొదట గ్రామ సభలు ఈ హక్కుల దాఖలును ప్రారంభిస్తాయి, ఆ తర్వాత వాటిని సబ్-డివిజనల్, జిల్లా స్థాయి కమిటీలు ధృవీకరిస్తాయి; తత్ఫలితంగా, వారి హక్కులను అధికారికంగా నిర్ధారించే వరకు అటవీ నివాసులను భూమి నుండి తొలగించకుండా ఈ చట్టం రక్షిస్తుంది.

అయితే, ఈ చట్టం అమలు ఆచరణలో ఇంకా పూర్తిగా సాకారం కాలేదు. అటవీ హక్కుల చట్టం కింద గతంలో తిరస్కరించిన అనేక దరఖాస్తులను తిరిగి విచారించడానికి అంగీకరించేలా ప్రభుత్వాన్ని ఒత్తిడి చేయటం, ఈ రెండు రైతు పాదయాత్రలు సాధించిన ఒక ప్రధాన విజయమని ఎఐకెఎస్ ఒక ప్రకటనలో ధృవీకరించింది.

స్వయంగా వార్లీ ఆదివాసీ అయిన నికోలే ఈ రెండు ర్యాలీలలోనూ ముందుభాగాన నిలిచిన వారిలో ఒకరు. ఆయన రైతులతో కలిసి నడిచారు, అందరిలాగే నేలపైనే నిద్రించారు, అందరి కోసం తయారుచేసిన తిండినే తిన్నారు. "సమష్టి నాయకత్వంలోనూ, ఐక్య ఉద్యమంలోనూ తనను తాను ఒక భాగంగా భావించుకోవటమే అతనికున్న బలాలలో ఒకటి," ఎఐకెఎస్ అధ్యక్షుడు అశోక్ ఢవళే అన్నారు.

తన వయసు అరవై ఏళ్ళు దాటి ఉండొచ్చని భావించే ఈశ్వతి గహలా అనే మహిళ ఈ నిరసన ప్రదర్శనలలో పాల్గొన్నారు. ఒక శాసనసభ్యుడు ఒక సాధారణ పౌరుడిలాగే ఈ ప్రదర్శనలో పాల్గొనడం చూసి తనకు ఎంతో ఊరట కలిగిందని ఆమె చెప్పారు. "ఈ రోజుల్లో ఇలాంటి దృశ్యాలు మనకు కనిపించవు," అన్నారామె. "దీనివల్ల మనం ఎలుగెత్తిన గొంతు సరైన చోటికే చేరుతోందని, అది వినవలసినవారికి వినిపిస్తోందని మనకు అనిపిస్తుంది."

పాల్‌ఘర్ జిల్లా జామ్‌శెత్ గ్రామానికి చెందిన ఈశ్వతి కూడా వార్లీ ఆదివాసీయే. వారి గ్రామంలో ఆమె కుటుంబానికి రెండెకరాల భూమి ఉంది; అందులో, మిగతావారందరిలాగే వారు కూడా వర్షాకాలంలో వరిని పండిస్తారు. "మేం ఒక్క పంటను మాత్రమే తీస్తాం," ఆమె నాతో చెప్పారు. "నీటిపారుదల సౌకర్యం లేకపోవటంతో మిగిలిన పంటకాలంలో మేం పెద్దగా చేసేదేమీ ఉండదు."

“ఈ ప్రాంతంలో ఆదివాసుల ప్రాబల్యం అధికం కాబట్టి కార్మిక హక్కులు, భూమిపై హక్కులే ఇక్కడుండే అత్యంత ముఖ్యమైన రెండు సమస్యలు,” అంటారు నికోలే. “ఇక్కడి 50-60 కంపెనీలలో మాకు యూనియన్లు ఉన్నాయి; కంపెనీలకు ఎటువంటి నష్టం వాటిల్లకుండా చూసుకుంటూనే, మెరుగైన వేతనాల కోసం మేం వారితో క్రమం తప్పకుండా చర్చలు జరుపుతుంటాం.”

డహాణూలో నేను నికోలేను కలిసినప్పుడు, అక్కడికి ఒక గంట దూరంలో ఉన్న బోయీసర్ పట్టణంలో జరిగిన కాంట్రాక్టు కార్మికుల సమావేశంలో పాల్గొని అతను అప్పుడే తిరిగి వచ్చారు. "కార్మికుల నెలవారీ వేతనాలను రూ. 12,000 నుండి రూ. 13,050కి పెంచడంలో మేం విజయం సాధించాం," అని ఆయన చెప్పారు.

ఇక్కడ అదానీ గ్రూపుకు చెందిన ఒక థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం కూడా ఉంది. గతంలో దీని నిర్వహణను అనిల్ అంబానీ చూసుకునేవాడు. ఈ విద్యుత్ కేంద్రంలో తమ పార్టీకి ఒక కార్మిక సంఘం కూడా ఉందని, అక్కడ కాంట్రాక్టు కార్మికుల వేతన పెంపుదల కోసం తాము క్రమం తప్పకుండా పోరాడుతున్నామని నికోలే తెలిపారు. "నాయకులు అమ్ముడుపోయినప్పుడు కార్మిక సంఘాలు నిష్ప్రయోజనంగా మారిపోతాయి," అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. "మాకు మాత్రం అలాంటిది ఎప్పటికీ జరగదు."

తాము మొదటిసారి సంఘంగా ఏర్పడిన 2010 నాటికి తన జీతం రూ. 2,600 ఉండేదని థర్మల్ ప్లాంట్‌లో కాంట్రాక్ట్ కార్మికుడిగా పనిచేసే సురేశ్ జాదవ్ (54) అన్నారు. అప్పటికింకా శాసనసభ్యుడు కాని నికోలే ఈ యూనియన్ పనులను చూసేవారు. శాసనసభ్యుడైన తర్వాత కూడా ఆయన అక్కడ పదవిలో కొనసాగుతున్నారు, కానీ ఇప్పుడాయనకు మరింత పెద్ద బాధ్యతలున్నాయి.

"2010లో దాదాపు వెయ్యిమందిమి థర్మల్ ప్లాంట్‌లో పనిచేసేవాళ్ళం," అన్నారు జాదవ్. "ఈ రోజున మేం నెలకు రూ. 28,000 సంపాదిస్తున్నాం."

ఇది 16 ఏళ్ల వ్యవధిలో దాదాపు 1,000 శాతం జీతం పెరగటం — ఆనాటి కార్మికులకు ఇది పూర్తిగా ఊహకు కూడా అందని విషయం.

ఆ విద్యుత్ కేంద్ర పర్యావరణ ప్రభావాన్ని పర్యవేక్షించే బాధ్యతల్లో ఉన్న జాదవ్, తమ పక్షాన శాసనసభ్యుడే ఉండటం వలన తమ మాటలకు సహజంగానే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం లభిస్తోందని చెబుతున్నారు. "2019కి ముందు మమ్మల్ని పట్టించుకోకపోవడం వాళ్ళకు చాలా సులభంగా ఉండేది," జాదవ్ అన్నారు. "ఇప్పుడు మా డిమాండ్లను మరింత సీరియస్‌గా తీసుకుంటున్నారు."

సామాన్య ప్రజలు తమ సమస్యల గురించి చెప్పుకోవటం కోసం నికోలేని కలుసుకునేందుకు బారులు తీరతారు. ఆయన వారి సమస్యలను ఆలకించి, వాటి పరిష్కారం కోసం తన పరిచయస్తులకు ఫోన్ చేస్తారు. "ఎన్నికల్లో గెలవడానికి నాకు ఉన్న ఏకైక మార్గం ఇదే," అంటారాయన. "ప్రతి ఉదయం 10 గంటల తర్వాత నా కార్యాలయం బయట నన్ను కలుసుకోవచ్చు. ఎవరైనా సరే నేరుగా లోపలికి వచ్చి నాతో మాట్లాడవచ్చు."

నికోలే రెండవసారి తన ఎన్నికల అఫిడవిట్‌ను 2024లో దాఖలు చేసినప్పుడు, ఆయన ప్రకటించిన ఆస్తుల విలువ రూ. 87 లక్షలు. ఇందులో గణనీయమైన భాగం ఆయన ఇటీవల కొనుగోలు చేసిన పావు ఎకరం భూమి, దానిలో నిర్మించిన ఒక సాధారణ ఇంటితో కూడి ఉంది.

2019లో ఆయన ఎమ్మెల్యే అయినప్పుడు నెల జీతంగా ఆయనకు రూ. 1.5 లక్ష వచ్చేది; 2024 ఎన్నికల తర్వాత మహారాష్ట్రలో ఈ మొత్తం రూ. 2 లక్షలకు పెరిగింది. తన 41వ ఏట, తన జీవితంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా ఆయనకు ఒక స్థిరమైన నెలవారీ ఆదాయం లభించింది. తన కుటుంబం కోసం, తన కోసం ఒక ఇల్లు కట్టుకునే నిమిత్తం ఆయన ఆ మొత్తంలో కొంత పొదుపు చేశారు.

"అంతకుముందు పార్టీ నాకు నెలకు రూ. 3000 ఇచ్చేది," అన్నారు నికోలే. "ఈ రోజున కూడా నేను నా నెల జీతంలో సగాన్ని పార్టీకి విరాళంగా ఇస్తున్నాను."

దీనికి భిన్నంగా, అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ (ఎడిఆర్) 2024 నాటి పదవీకాలం ముగిసిన మహారాష్ట్ర శాసనసభను విశ్లేషించినప్పుడు, అందులోని 93 శాతం మంది ఎమ్మెల్యేలు కోటీశ్వరులేనని తేలింది. వారిలో అత్యంత సంపన్న ఎమ్మెల్యే రూ. 500 కోట్ల విలువైన ఆస్తులను ప్రకటించారు. బిజెపి ఘన విజయం సాధించిన 2024 శాసనసభ ఎన్నికల తర్వాత, ఎడిఆర్ మరొక విశ్లేషణాత్మక నివేదికను రూపొందించింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం, విశ్లేషించిన 279 మంది కోటీశ్వరులైన విజేతలలో 157 మంది (56 శాతం) 50 శాతానికి పైగా వోట్ల వాటాతో ఎన్నికయ్యారు.

అధికార పక్షానికి, ప్రతిపక్ష పార్టీలకు మధ్య వనరుల విషయంలో ఉన్న భారీ అంతరం కారణంగా, ప్రతి ఎన్నికను స్పష్టమైన ఆధిక్యంతోనే బిజెపి పార్టీ ఎలా ప్రారంభిస్తుందో ప్రతిపక్ష పార్టీలు సముచితంగా ఎత్తి చూపాయి. కేవలం 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే బిజెపి దేశీయ స్థాయిలో రూ. 6,000 కోట్లకు పైగా విరాళాలను సేకరించింది. ఇది అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్ సేకరించిన విరాళాల కంటే 12 రెట్లు ఎక్కువ. ఇక్కడ అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించే వాతావరణం ఏమాత్రం లేదు.

మహారాష్ట్ర స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో సైతం, ఒక నెలలోపే కేవలం ఆన్‌లైన్ ప్రకటనల కోసం రూ. 55 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. అంతేకాకుండా, ఎన్నికలకు ముందు వోటర్లకు లెక్కలేనన్ని కోట్ల రూపాయలు పంచిపెట్టారు.

అయితే, ఇంత భారీ ప్రతికూలతను కూడా, "వోటర్ల హృదయాల్లోనూ, మనసుల్లోనూ మీరు ఒక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంటే," అధిగమించవచ్చని నికోలే అంటున్నారు. "మీరు వారి నమ్మకాన్ని గెలుచుకోవాలి," అని ఆయన జోడించారు. "అలాంటప్పుడు, ఇతరులు డబ్బు ఆశ చూపి వోట్లు కొనడానికి ప్రయత్నించినా సరే, వోటర్లు తమ వోటును అమ్ముకోరు. నా ప్రత్యర్థి అయిన బిజెపి అభ్యర్థి నేను ఖర్చు చేసిన దానికంటే బహుశా 100 రెట్లు ఎక్కువగా ఖర్చు చేసి ఉంటాడు."

2019 శాసనసభ ఎన్నికల తర్వాత, ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఏ పార్టీకీ స్పష్టమైన మెజారిటీ లభించలేదు. తమ శాసనసభ్యులను బిజెపి తమ వైపుకు లాక్కుపోకుండా అడ్డుకునేందుకు శివసేన తన 56 మంది శాసనసభ్యులను రాత్రికి రాత్రే ఒక రిసార్ట్‌కు తరలించింది. మిగిలిన ప్రతిపక్ష శాసనసభ్యులందరూ రిసార్ట్‌లలోనే మకాం వేసి ఉన్న ఆ సమయంలో, నికోలే మాత్రం డహాణూ ప్రాంతంలో బహిరంగంగా తిరుగుతూ కనిపించారు.

"అకాల వర్షాల వల్ల మా ప్రాంతంలో రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోయారు," అని ఆయన అన్నారు. "ఆ నష్టాన్ని పరిశీలించి, నేను నా పనుల్లో మునిగిపోయాను. నేను పార్టీ మారతాననే ఆందోళన నా పార్టీకి గానీ, నా వోటర్లకు గానీ కలిగే అవసరమే రాలేదు."

ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా కళాశాల చదువును మధ్యలోనే మానేసిన నికోలే డహాణూలోని ఒక క్యాంటీన్‌లో ఆహారం వడ్డించడం, పాత్రలు శుభ్రం చేయడం వంటి పనులు చేసేవారు.

ఒక సీనియర్ సిపిఐ(ఎమ్) నాయకుడు అతన్ని గమనించి పార్టీలో చేరేలా ఒప్పించారు. "ఆ రోజుల్లో సభ్యత్వ రుసుము 5 రూపాయలుండేది," ఆయన గుర్తుచేసుకున్నారు. "మీరు నా క్యాంటీన్‌లో అల్పాహారం తిన్నారు, పైగా నేను మీకు ఐదు రూపాయలు ఇవ్వాలా? దీనికి పూర్తి విరుద్ధంగా ఉండాలి కదా?" ఆ సీనియర్ నాయకుడిని వ్యంగ్యంగా ఇలా అడిగిన విషయం నికోలే గుర్తుచేసుకున్నారు.

అతనికి 5 రూపాయలకు రసీదు రాసి ఇచ్చిన తర్వాత, ఆ నాయకుడిలా బదులిచ్చారు: “మీరిప్పుడు పార్టీలో ఒక సభ్యులు.”

"ఆ సమయంలో దాని అర్థం ఏమిటో నాకు అర్థంకాలేదు," అన్నారు నికోలే. "అయితే ఆయన నన్ను తన రెక్కల కిందకు తీసుకున్నారు, నేను పార్టీ కోసం పనిచేయటం మొదలుపెట్టాను.

నికోలే డహాణూ నుండి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి చాలా కాలం ముందే తన సహచరులతో కలిసి అనేక క్షేత్రస్థాయి ఉద్యమాలకు అగ్రభాగాన నిలిచి, శక్తివంతులను ఎదుర్కొన్నారు.

2013 నుండి 2015 మధ్య, నికోలే క్రియాశీలత కారణంగా పోలీసులు అతనిపై అక్రమ సమావేశం, అల్లర్ల కేసులు నమోదు చేశారు. ఐదు జిల్లాల్లోకి ప్రవేశించకుండా నిషేధిస్తూ అతనికి బహిష్కరణ ఉత్తర్వు కూడా జారీ చేశారు. కానీ డహాణూ పోలీస్ స్టేషన్ వెలుపల 25,000 మంది రైతులు గుమిగూడటంతో ఆ ఉత్తర్వును రద్దు చేశారు. "ఎమ్మెల్యే అయిన తర్వాత కూడా నేను క్షేత్రస్థాయి నుండి అదృశ్యం కాలేదు," అని ఆయన అంటారు. "నిజానికి నేను మరింత చురుకుగా మారాను. ఇకపై నా నియోజకవర్గంలో ఒక మొదటి తరగతి స్థాయి ఆసుపత్రిని తీసుకువచ్చేలా చూడాలనుకుంటున్నాను. అది ఇప్పటికీ ఇంకా కాలేదు."

అనువాదం: సుధామయి సత్తెనపల్లి