അതിസമ്പന്ന സംസ്ഥാനം, അതിദരിദ്ര സാമാജികൻ

മഹാരാഷ്ട്ര അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ താനും മത്സരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ സമയത്ത്, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പേരിൽ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ അധികം പണമൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭാര്യ അദ്ദേഹത്തിന് 15,000 രൂപ കൊടുത്തു. ഒരു ആദിവാസി റസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂളിൽ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു അവർ. പാർട്ടി പ്രവർത്തകരും അവരവരെക്കൊണ്ടാവുന്ന വിധത്തിൽ സംഭാവന ചെയ്തു. അങ്ങിനെ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പത്രിക പൂരിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ഒരു 52,000 രൂപ അദ്ദേഹം സംഘടിപ്പിച്ചു.

ഇതിലുമധികം സാഹചര്യങ്ങൾ പ്രതികൂലമാവാനില്ല വിനോദ് നികോളിന്. 2014-ൽ ദഹാനു മണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് 16,000 വോട്ടിൻ്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ജയിച്ച എം.എൽ.എ ധനാരെ പാസ്കൽ ജന്യയായിരുന്നു പ്രധാന എതിരാളി. ആ വർഷത്തെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 82 കോടി രൂപ ചിലവഴിച്ചു എന്ന് ഔദ്യോഗികമായി തുറന്ന് സമ്മതിച്ച ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്നു അയാൾ.

എന്നാൽ, ഫലം പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, പൈസയുടെ ഇല്ലായ്മയൊന്നും വിഷയമായില്ല. 5,000-ത്തിന് താഴെ വോട്ടിൻ്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് നികോൾ എം.എൽ.എ.യായി.

“എൻ്റെ കസിൻ എനിക്ക് 70,000 രൂപ കടമായി തന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ്, എൻ്റെ കൈയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന ആകെ പണം അതായിരുന്നു,” ദഹാനു പട്ടണത്തിലെ തൻ്റെ ഓഫീസിൻ്റെ മുമ്പിൽ ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് കസേരയിലിരുന്നുകൊണ്ട്, ഒരു വരണ്ട ചിരി ചിരിച്ച് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഗോത്രസമുദായക്കാർക്ക് മുൻകൈയ്യുള്ള പാൽഘർ ജില്ലയുടെ ഭാഗമാണ് ദഹാനു.

ഇന്ന് നിലവിലില്ലാത്ത ഒരു ഇന്ത്യയിൽനിന്നുള്ള കഥയായി തോന്നും അത്. എന്നാൽ ഇത് സംഭവിച്ചത് 2019-ലായിരുന്നു. വീണ്ടും 2024-ലും. ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും ബി.ജെ.പി. പ്രതിപക്ഷത്തെ ചവുട്ടിമെതിക്കുകയും പണംകൊണ്ടല്ലാതെ ജയിക്കാൻ പറ്റാത്ത കളിയാണ് രാഷ്ട്രീയം എന്ന് തോന്നുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായ 48 വയസ്സുകാരൻ നികോൾ തൻ്റെ രണ്ടാം ഊഴത്തിലേക്ക് അനായാസമായി സഞ്ചരിച്ചെത്തിയത്. അതും, 93 ശതമാനം നിയമസഭാസാമാജികരും കോടീശ്വരന്മാരായി വാഴുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനത്തിൽ. മൊത്തം സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിൽ (ഗ്രോസ്സ് സ്റ്റേറ്റ് ഡമസ്റ്റിക്ക് പ്രോഡക്ട് - ജി.എസ്.ഡി.പി) ഏറ്റവും ധനികമായ സംസ്ഥാനമാണ് മഹാരാഷ്ട്ര.

ദഹാനു പട്ടണത്തിൽനിന്ന് നാല് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള വാകി ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുകയും ഇഷ്ടികച്ചൂളയിൽ തൊഴിലെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദമ്പതിമാരുടെ മകനാണ് നികോൾ. രാജ്യത്ത്, തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ഏറ്റവുമധികം പണം ചിലവഴിക്കുന്ന മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്രനായ എം.എൽ.യുമാണ് അദ്ദേഹം. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ്, പണം വിതരണം ചെയ്യാനോ, തൻ്റെ പ്രചാരണത്തിനായി ഒരു വലിയ സാമൂഹികമാധ്യമ സംഘത്തെ കൊണ്ടുനടക്കാനോ അദ്ദേഹത്തിനാവില്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും നാട്ടിൽത്തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ഗോത്രകർഷകരും തൊഴിലാളികളുമടങ്ങുന്ന സാധാരണക്കാർക്ക് എപ്പോഴും പ്രാപ്യനാവുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ കിട്ടുന്ന മൂലധനമാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈമുതൽ.

ഇക്കഴിഞ്ഞ ജനുവരിയിൽ, 10 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ, സി.പി.ഐ.(എം) അനുകൂലസംഘടനയായ ഓൾ ഇന്ത്യ കിസാൻ സഭ (എ.ഐ.കെ.എസ്) പാൽഘർ, നാസിക്, അഹില്യാനഗർ (മുമ്പ് അഹമ്മദ്നഗർ) എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഗോത്രമേഖലകളിലായി ആദിവാസികളുടെ രണ്ട് വമ്പൻ പ്രതിഷേധ മാർച്ചുകൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഭൂവകാശവും തൊഴിലും മറ്റും ആവശ്യപ്പെട്ട് 2025 ജനുവരി 19-ന്, 50,000 കർഷകർ പാൽഘർ ജില്ലാ കളക്ടറുടെ ഓഫീസിലേക്ക് പ്രകടനം നടത്തിയിരുന്നു.

സർക്കാരിനുമേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നതിനായി, ഒരാഴ്ചയ്ക്കുശേഷം, നാസിക്കിൽനിന്നുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് കർഷകർ മുംബൈയിലേക്ക് ജാഥ ആരംഭിച്ചു.

2006-ലാണ് ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ഫോറസ്റ്റ് റൈറ്റ്സ് ആക്ട് (എഫ്.ആർ.എ) എന്ന സുപ്രധാന ബിൽ പാസ്സാക്കിയത്. തലമുറകളോളം കാടുകളിൽ കഴിയുന്ന പരമ്പരാഗത പട്ടികവർഗ്ഗക്കാർക്കും മറ്റ് വനവാസികൾക്കും വനഭൂമിയിലും വിഭവങ്ങളിലുമുള്ള അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്നതായിരുന്നു പ്രസ്തുത നിയമം. ഗ്രാമസഭകളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന അവകാശവാദങ്ങൾ സബ് ഡിവിഷണൽ, ജില്ലാ കമ്മിറ്റികളിൽ പരിശോധിക്കുകയും അതിന്മേൽ ഒത്തുതീർപ്പാവുന്നതുവരെ വനവാസികളെ അവിടെനിന്ന് ഇറക്കിവിടുന്നതിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ളതായിരുന്നു നിയമം.

എന്നാൽ നിയമത്തിൻ്റെ നടപ്പാക്കൽ എപ്പോഴും സംശയങ്ങൾക്ക് ഇടനൽകിയിരുന്നു. എഫ്.ആർ.എ. പ്രകാരം തള്ളിക്കളഞ്ഞ ധാരാളം അവകാശവാദങ്ങൾ വീണ്ടും പുനപ്പരിശോധനയ്ക്കായി തുറക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിർബന്ധിതമായി എന്നതാണ് രണ്ട് കർഷക റാലികൾകൊണ്ടുണ്ടായ നേട്ടം എന്ന് എ.ഐ.കെ.എസ് സ്ഥിരീകരിച്ചു.

വൊർളി ആദിവാസിയായ നികോൾ ആ രണ്ട് റാലിയുടേയും മുൻനിരയിലുണ്ടായിരുന്നു. കർഷകരോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച്, അവരോടൊപ്പം നിലത്ത് കിടന്നുറങ്ങി, എല്ലാവരും കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണം പങ്കിട്ട് മുഴുവൻ സമയവും. “കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിൻ്റേയും സംഘടിതമായ പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റേയും ഭാഗമായി സ്വയം കാണാനുള്ള കഴിവാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണം” എന്ന് എ.ഐ.കെ.എസ് പ്രസിഡൻ്റ് അശോക് ധാവലെ പറയുന്നു.

60 വയസ്സ് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സ്വയം കണക്കാക്കുന്ന ഇശ്വതി ഗഹാലയും പ്രതിഷേധ മാർച്ചിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സാധാരണക്കാരിലൊരാളായി എം.എൽ.എ.യും കൂടെ വന്നത് വലിയൊരു ധൈര്യമായി എന്ന് പറയുകയാണ് അവർ. “ഇന്നത്തെ കാലത്ത് അത് കണി കാണാൻ കഴിയില്ല, നമ്മുടെ ശബ്ദം വേണ്ടവിധത്തിൽ അവിടെ കേൾക്കും എന്നൊരു തോന്നൽ അതുണ്ടാക്കുന്നു,” അവർ പറയുന്നു.

പാൽഘർ ജില്ലയിലെ ജാംഷെത് ഗ്രാമത്തിലെ ഇശ്വതിയും ഒരു വൊർളി ആദിവാസിയാണ്. ഗ്രാമത്തിൽ സ്വന്തമായുള്ള രണ്ടേക്കർ കൃഷിയിടത്തിൽ അവരും മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ വർഷകാലത്ത് നെല്ല് കൃഷി ചെയ്യുന്നു. “ഒരു വിള മാത്രമേ ഞങ്ങൾ എടുക്കുന്നുള്ളു. ആവശ്യത്തിനുള്ള ജലസേചനം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ ബാക്കിയുള്ള സമയം ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല അവിടെ,” അവർ പറയുന്നു.

“ഈ പ്രദേശത്ത് ഭൂരിഭാഗവും ആദിവാസികളാണ്. അതിനാൽ, തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങളും ഭൂമിയിലുള്ള അവകാശവുമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് വിഷയങ്ങൾ. 50-60 കമ്പനികളിൽ ഞങ്ങൾക്ക് യൂണിയനുകളുണ്ട്. കമ്പനികൾക്ക് നഷ്ടം വരാത്തവിധം ഞങ്ങൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട കൂലി കിട്ടാൻ ഞങ്ങൾ അവരുമായി നിരന്തരം ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നു,” നികോൾ പറയുന്നു.

നികോളിനെ ദഹാനുവിൽവെച്ച് ഞാൻ കണ്ടുമുട്ടിയ ദിവസം അദ്ദേഹം ഒരുമണിക്കൂർ ദൂരത്തുള്ള ബോയ്സർ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് വന്നതേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. അവിടെ കരാർത്തൊഴിലാളികളുടെ ഒരു യോഗത്തിൽ സംബന്ധിച്ചതിനുശേഷം. “അവരുടെ വേതനം 12,000-രൂപയിൽനിന്ന് 13,050 രൂപയായി ഉയർത്താൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാധിച്ചു,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

അദാനി ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഒരു തെർമൽ പവർ പ്ലാൻ്റും ഉണ്ട് അവിടെ. ആദ്യം അത് അനിൽ അംബാനിയാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. അവിടെയും തങ്ങൾക്ക് ഒരു യൂണിയനുണ്ടെന്നും കരാർത്തൊഴിലാളികളുടെ കൂലിവർദ്ധനവിന് സ്ഥിരമായി ശ്രമം നടത്താറുണ്ടെന്നും നികോൾ പറയുന്നു. “നേതാക്കൾ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്താൽ യൂണിയനുകൾ നിഷ്ഫലങ്ങളാവും. ഞങ്ങളതിന് ഒരിക്കലും സമ്മതിക്കില്ല.”

2010-ൽ ആദ്യമായി യൂണിയൻ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ തൻ്റെ ശമ്പളം 2,600 ആയിരുന്നുവെന്ന്, തെർമൽ പ്ലാൻ്റിലെ കരാർത്തൊഴിലാളിയായ 54 കാരനായ സുരേഷ് ജാദവ് പറയുന്നു. അന്ന് നികോളെ എം.എൽ.എ. ആയിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. യൂണിയൻ്റെ കാര്യങ്ങളുടെ ചുമതലയായിരുന്നു. സാമാജികനായിട്ടും ഇപ്പൊഴും അവിടുത്തെ ഓഫീസ് ചുമതല വഹിക്കുന്നുണ്ട് നികോൾ. എങ്കിലും കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുണ്ട്.

“2010-ൽ തെർമൽ പ്ലാൻ്റിൽ ഞങ്ങൾ ഏകദേശം 1,000 തൊഴിലാളികളുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പ്രതിമാസം 28,000 രൂപ കിട്ടുന്നുണ്ട്,” ജാദവ് പറയുന്നു.

അതായത്, ഇപ്പോൾ ശമ്പളത്തിൽ 1,000 ശതമാനത്തിൻ്റെ വർദ്ധനവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അന്നത്തെ കാലത്ത്, അവർക്ക് ഭാവന ചെയ്യാൻപോലും പറ്റാതിരുന്ന വരുമാനം.

എം.എൽ.എ. തങ്ങളുടെ കൂടെയുള്ളതുകൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിന് കൂടുതൽ ബലമുണ്ടെന്ന് പറയുകയാണ്, പ്ലാൻ്റിൻ്റെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്ന ചുമതലയുള്ള ജാദവ്. “2019-ന് മുമ്പ് ഞങ്ങളെ അവഗണിക്കാൻ എളുപ്പമായിരുന്നു. എന്നാലിന്ന് ഞങ്ങളെ ഗൗരവത്തോടെ പരിഗണിക്കുന്നുണ്ട്,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

തങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാൻ സാധാരണക്കാരായ ആളുകൾ നികോളിൻ്റെ മുമ്പിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹം അതെല്ലാം കേട്ട്, അതിൽ നടപടിയെടുക്കാൻ പരിചയക്കാരെ ഫോണിൽ വിളിക്കുന്നു. “ഈ രീതിയിൽ മാത്രമേ എനിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ വിജയിക്കാനാവൂ. എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ 10 മണി കഴിഞ്ഞാൽ എന്നെ നിങ്ങൾക്ക് എൻ്റെ ഓഫീസിൻ്റെ പുറത്ത് കാണാനാവും. ആർക്കും വന്ന് എന്നോട് സംസാരിക്കാം.”

2024-ൽ രണ്ടാം തവണം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലം നൽകുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രഖ്യാപിത സ്വത്ത് 87 ലക്ഷമായിരുന്നു. ഈയിടെ വാങ്ങിയ 0.25 ഏക്കർ ഭൂമിയുടേയും അതിൽ നിർമ്മിച്ച ചെറിയ വീടിൻ്റേയും വിലയാണ് ആ സ്വത്തിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും.

2019-ൽ എം.എൽ.എ ആയപ്പോൾ പ്രതിമാസം 1.5 ലക്ഷം രൂപ ശമ്പളം ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങി. 2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ, മഹാരാഷ്ട്രയിൽ അത് 2 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു. 41 വയസ്സിലാണ് ജീവിതത്തിലാദ്യമായി സ്ഥിരമായി ഒരു വരുമാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുന്നത്. അതിൽനിന്ന് സ്വരുക്കൂട്ടി ഉണ്ടാക്കിയതാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വീട്.

“അതിനുമുമ്പ്, പാർട്ടി എനിക്ക് പ്രതിമാസം 3,000 രൂപ തന്നിരുന്നു. ഇപ്പൊഴും ശമ്പളത്തിൻ്റെ പകുതി ഞാൻ പാർട്ടിക്ക് നൽകുന്നുണ്ട്,” നികോൾ പറയുന്നു.

മറിച്ച്, 2024-ലെ മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ച് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ് (എ.ഡി.ആർ) നടത്തിയ വിശകലനത്തിൽ പറയുന്നത്, 93 ശതമാനം എം.എൽ.എ.മാരും കോടീശ്വരന്മാരാണെന്നാണ്. ഏറ്റവും സമ്പന്നനായ എം.എൽ.എ.യുടെ പ്രഖ്യാപിത ആസ്തി 50 കോടിയാണ്. ബി.ജെ.പി. തൂത്തുവാരിയ 2024 നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൻ്റെ അവസാനം എ.ഡി.ആർ നടത്തിയ മറ്റൊരു പഠനത്തിൽ പറഞ്ഞത്, കോടീശ്വരന്മാരായ 279 എം.എൽ.എ.മാരിൽ 157-ഉം (56 ശതമാനം) ജയിച്ചത് 50 ശതമാനവും അതിലധികവും വോട്ട് നേടിയിട്ടാണെന്നാണ്.

ഭരണപക്ഷവും തങ്ങളുംതമ്മിൽ പണത്തിൻ്റെ കാര്യത്തിലുള്ള ഭീമമായ വിടവിൻ്റെ ബലത്തിലാണ് ബി.ജെ.പി. എല്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും തുടക്കം മുതൽ നേരിടുന്നതെന്ന് പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികൾ വിശ്വാസയോഗ്യമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. 2024-25 സാമ്പത്തികവർഷത്തിൽ മാത്രം, ബി.ജെ.പി.ക്ക് ലഭിച്ച തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫണ്ട് 6,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് മീതെയായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്സിനേക്കാൾ 12 ഇരട്ടിയിലധികം. തുല്യമായ ഒരു മത്സരത്തിന് ഒരിക്കലും അവസരമുണ്ടായിരുന്നിട്ടില്ല എന്നർത്ഥം.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും, ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ഓൺലൈൻ പരസ്യങ്ങൾക്ക് ചിലവഴിച്ചത് 55 കോടിയായിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ്, വോട്ടർമാർക്ക് കോടിക്കണക്കിന് രൂപ വിതരണം ചെയ്യുകയുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ഇത്ര ഭീമമായ പിന്നോക്കാവസ്ഥയെയൊക്കെ മറി കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് നികോൾ പറയുന്നു. “ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിലും ഹൃദയത്തിലും നിങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനം പിടിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞാൽ. അവരുടെ വിശ്വാസം നേടാൻ കഴിയണം. അങ്ങിനെ വരുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവർ പണം എറിഞ്ഞുകൊടുത്താലും അവർ അവരുടെ വോട്ട് മാറിക്കുത്തില്ല. ഞാൻ ചിലവഴിച്ചതിനേക്കാൾ 100 ഇരട്ടിയിലധികമാണ് എൻ്റെ ബി.ജെ.പി. എതിരാളി പ്രചാരണത്തിനായി ചിലവഴിച്ചത്,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

2019-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സർക്കാരുണ്ടാക്കാനാവശ്യമായ വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം ആർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ബി.ജെ.പി. തങ്ങളുടെ എം.എൽ.എ.മാരെ വിലയ്ക്ക് വാങ്ങാതിരിക്കാൻ, ശിവസേന അവരെ ഒരു റിസോർട്ടിലേക്ക് മാറ്റി. പ്രതിപക്ഷ എം.എൽ.എ.മാർ റിസോർട്ടുകളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, നികോൾ ദഹാനുവിൽ സ്വതന്ത്രമായി നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

“കാലംതെറ്റിയ മഴ പ്രദേശത്തെ കർഷകർക്ക് വലിയ നഷ്ടമുണ്ടാക്കി. ഞാൻ അത് ചെന്ന് പരിശോധിച്ച് എൻ്റെ കാര്യങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. ഞാൻ കൂറ് മാറുമോ എന്ന് എൻ്റെ പാർട്ടിയും വോട്ടർമാരും ഒരിക്കലും ഭയപ്പെട്ടില്ല.”

സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് മൂലം കൊളേജ് പഠനം നിർത്തിയതിനുശേഷം നികോൾ ദഹാനുവിലെ ഒരു കാൻ്റീനിൽ പാത്രങ്ങൾ കഴുകാനും ഭക്ഷണം വിളമ്പാനും പോയിരുന്നു.

ഒരു മുതിർന്ന സി.പി.ഐ.(എം) നേതാവ് അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടെത്തുകയും പാർട്ടിയിൽ ചേരാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. “അംഗത്വ ഫീസ് അന്ന് 5 രൂപയായിരുന്നു,” അദ്ദേഹം ഓർമ്മിക്കുന്നു. “എൻ്റെ കാൻ്റീനിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ട് ഞാൻ അങ്ങോട്ട് അഞ്ച് രൂപ തരണോ? മറിച്ചല്ലേ വേണ്ടത്?” എന്ന്, ആ നേതാവിനോട് താൻ തമാശാരൂപത്തിൽ പറഞ്ഞതും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിച്ചു.

അഞ്ച് രൂപയുടെ രശീതി മുറിച്ചുനൽകി നേതാവ് പറഞ്ഞു, “ഇനി മുതൽ നിങ്ങൾ പാർട്ടി അംഗമാണ്.”

“എനിക്കാ സമയത്ത് ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല. എന്നാലും അദ്ദേഹം എന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിർത്തുകയും ഞാൻ പാർട്ടിക്കുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു,” നികോൾ പറയുന്നു.

ദഹാനുവിൽനിന്ന് മത്സരിക്കുന്നതിനും ഏറെ മുമ്പേ, അദ്ദേഹം, പ്രദേശത്തെ ശക്തന്മാരെ എതിരിട്ടുകൊണ്ട്, നാട്ടിലെ ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻനിരയിലുണ്ടായിരുന്നു, തൻ്റെ സഖാക്കളോടൊപ്പം.

2013-നും 2015-നുമിടയിൽ, നിയമവിധേയമല്ലാത്ത ഒത്തുചേരലിനും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കും നിരവധി തവണ പൊലീസ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മേൽ കേസുകൾ ചാർത്തി. അഞ്ച് ജില്ലകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നിരോധനാജ്ഞയും ലഭിച്ചു. എന്നാൽ, 25,000 വരുന്ന കർഷകർ ദഹാനു പൊലീസ് സ്റ്റേഷന് മുന്നിൽ ഒത്തുകൂടിയതോടെ, പൊലീസിന് ആ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കേണ്ടിവന്നു. “എം.എൽ.എ. ആയതിനുശേഷവും ഞാൻ രംഗത്തുനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായിട്ടില്ല,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. “സത്യം പറഞ്ഞാൽ ഞാൻ കൂടുതൽ സജീവമാവുകയാണ് ഉണ്ടായത്. എൻ്റെ മണ്ഡലത്തിൽ ഏറ്റവും സൗകര്യങ്ങളുള്ള ഒന്നാംകിട ഒരു ആശുപത്രി കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ഞാൻ വളരെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. അത് ഇപ്പൊഴും യാഥാർത്ഥ്യമായിട്ടില്ല,” നികോൾ പറയുന്നു.

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്