കാൽക്കീഴിലെ വിള്ളലുകൾ: പശ്ചിമഘട്ടങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥാ തകർച്ച

സ്മാരകത്തിലേക്കുള്ള ഇരുമ്പ് ഗേറ്റ് ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ അതിനപ്പുറം ഒരു ഗ്രാമവും ഇനി കാത്തുനിൽക്കുന്നില്ല.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പശ്ചിമഘട്ടങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന മായിൻ ഗ്രാമത്തിൽ, ഒരുകാലത്ത് 70 കുടുംബങ്ങൾ താമസിച്ചിരുന്ന മലഞ്ചരിവിൽ, മുകളിലേക്ക് പോകുന്ന ബസാൾട്ട് കല്ലുപടികൾക്കടുത്തായി, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്കൂൾ മാത്രമാണ് ഇപ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്നത്. 2014 ജൂൺ 30-നുണ്ടായ ഉരുൾപൊട്ടലിൽ, മണ്ണിൽ പുതഞ്ഞു ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ 151 പേരും അടക്കംചെയ്യപ്പെട്ട ആ സ്മാരകത്തിന് ചുറ്റും, ഇപ്പോഴുള്ളത് കാറ്റത്തനങ്ങുന്ന മരപടർപ്പുകളുടെ ഒച്ച മാത്രം.

62 വയസ്സുള്ള രഘുനാഥ് ജാൻജരെ, അന്ന് മരിച്ചവരുടെ പേരുകൾ കൊത്തിയ സ്മാരകത്തിന് അരികിലായി നിൽക്കുന്നു. “ജനാബായ് ദഗഡു ജാൻജരെ,” അദ്ദേഹം കൈകൊണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ തൊട്ടു വായിക്കുന്നു. “എൻ്റെ അമ്മ.”

ഓർമ്മകളിൽ തങ്ങി, അദ്ദേഹം ഒരു നിമിഷം നിശബ്ദനാവുന്നു. അംബേഗാവ് മാർക്കറ്റിൽ ചെറിയൊരു കട നടത്തുന്ന രഘുനാഥ്, പഴയ ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിർമിച്ച പുതിയ മായിൻ ഗ്രാമത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ താമസം. എന്നാൽ 2014-ൽ അദ്ദേഹം പുണെ നഗരത്തിൽ ജോലിചെയ്ത് ജീവിക്കുകയായിരുന്നു.

“ആ ദിവസം എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് എൻ്റെ സഹോദരൻ പറഞ്ഞുതന്നു,” രഘുനാഥ് പറയുന്നു. “രാവിലെ ഏഴുമണിയോടടുത്ത്, അച്ഛൻ കൃഷിയിടത്തിലേക്ക് പോയിരുന്നു. എൻ്റെ സഹോദരനും അമ്മയും വീട്ടിൽ ചായ കുടിക്കുകയായിരുന്നു. സഹോദരന് ഒരു സ്കൂളിലാണ് ജോലി. ‘പോകുന്നതിന് മുമ്പ് എന്തെങ്കിലും കഴിക്കൂ,’ എന്ന് ചേട്ടനോട് അമ്മ പറഞ്ഞു. അവൻ വീട്ടിൽനിന്ന് പുറത്തേക്ക് കാൽ വെച്ചതും ഈർപ്പമുള്ള ചെളി അവൻ്റെ പുറകിലേക്ക് തെറിച്ചുവത്രേ. തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ - മല ഇടിഞ്ഞുവീഴുന്നതാണ് കണ്ടത്. ചെളിവെള്ളം, മരങ്ങൾ, അങ്ങനെയെല്ലാം ചേർന്ന് ആർത്തലയ്ക്കുന്ന ഒരു തിരപോലെ വരുന്നു. അവൻ ജീവനുംകൊണ്ട് ഓടി. അല്ലാതെ എന്തു ചെയ്യാൻ പറ്റുമായിരുന്നു? എൻ്റെ അമ്മയ്ക്ക് അതിനുള്ള അവസരം കിട്ടിയില്ല.”

കുറച്ച് സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ മാലിൻ ഇല്ലാതായി. 2014 നവംബറിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (GSI) റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, അത് ഒരു ‘ഡിബ്രിസ് സ്ലൈഡ്’ ആയിരുന്നു. ശക്തമായ മഴ കാരണം അസ്ഥിരമായ മലഞ്ചരിവുകളിൽനിന്ന് മണ്ണും പാറക്കഷണങ്ങളും വേഗത്തിൽ ഒഴുകിവരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. മനുഷ്യരുടെ ഇടപെടലുകൾ ഇത് കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി. തുടർച്ചയായ ദിവസങ്ങളിലെ മഴ മണ്ണിനെ പൂർണ്ണമായി നനച്ചിരുന്നു. താഴെ അഗ്നിപർവ്വത പാറകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകാൻ വഴിയില്ലാതെ, ഒടുവിൽ മല പൊളിഞ്ഞു വീഴുകയായിരുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതിയിലെ (മഞ്ഞ് മൂടിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഒഴികെ) ഏകദേശം 0.42 മില്യൺ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ, അഥവാ 12.6 ശതമാനം, ഉരുൾപൊട്ടലിന് സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ്. ഇതിൽ 0.09 മില്യൺ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പശ്ചിമഘട്ടങ്ങളിലും കൊങ്കൺ മലനിരകളിലുമാണുള്ളത്.

ഏകദേശം 12 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം 2026-ൽ, മായിൻ സ്മാരകത്തിൽനിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾക്കകലെ മറ്റൊരു ഗ്രാമവും അതേ ദുരന്തനിഴലിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നു. 35 മഹാദേവ് കോലി ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾ വസിക്കുന്ന പുണെയിലെ അംബേഗാവ് താലൂക്കിലെ പസാർവാടി ഗ്രാമം, കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചരിവിലാണ് തൂങ്ങിനിൽക്കുന്നത്. “ഈ മല കാണുമ്പോൾ ഇപ്പോൾ പേടിയാകുന്നു,” എന്ന് 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ ഈ റിപ്പോർട്ടർ കണ്ട ഫസാബായ് ബാല്ചിം പറയുന്നു. അവരുടെ ഇഷ്ടിക-മരവീട്ടിൻ്റെ പുറത്ത് രണ്ടടി ആഴമുള്ള ഒരു പിളർച്ചയ്ക്കരികിലാണ് അവൾ നിൽക്കുന്നത്. “ഈ പിളർപ്പ് കഴിഞ്ഞ വർഷം ഓഗസ്റ്റിലാണ് (2024) കണ്ടത്. ഇപ്പോൾ ചുറ്റും പുല്ല് വളർന്നിരിക്കുന്നു.” മണ്ണിലുള്ള പിളർപ്പുകൾ, മലഞ്ചെരിവുകളുടെ അസ്ഥിരത സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഉരുൾപൊട്ടലിൻ്റെ ആദ്യ മുന്നറിയിപ്പുകളിലൊന്നാണ്.

ഫസാബായിയും ഭർത്താവ് മനോഹറും കർഷകരും കാലത്തിനനുസരിച്ച് കൃഷി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികളാണ്. നാല് തലമുറകളായി അവരുടെ കുടുംബം ഈ വീട്ടിൽ ജീവിക്കുകയാണ്. ഈയിടമാണ് അവർക്ക് ഊഷ്മളതയും സുരക്ഷിതത്വവും നൽകിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 37 വയസ്സുള്ള ഫസാബായിക്ക് ഇനി ആ ആശ്വാസമില്ല. “എൻ്റെ മകൻ ഇവിടെ ജനിച്ചു ജീവിക്കുന്ന നാലാമത്തെ തലമുറയാണ്. എല്ലായ്പ്പോഴും സുരക്ഷിതമായിരുന്നു. പക്ഷേ ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്നു പറയാൻ പറ്റില്ല. മുഴുവൻ മലയും ഇടിഞ്ഞുവീഴാൻ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.”

താഴെ ഭാഗത്ത് നടക്കുന്ന റോഡ് നിർമാണമാണ് ഈ പിളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമെന്ന് അവർ സംശയിക്കുന്നു. പസാർവാടിയെ അംബേഗാവ് മാർക്കറ്റുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റോഡ്, വാഹനങ്ങൾക്കും വേഗത്തിലുള്ള യാത്രയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കാനായുള്ള പദ്ധതിയാണ്. “ചരൽക്കല്ലുകൾ ഇടാനായി അവർ മരങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും വെട്ടിമാറ്റി,” അവർ പറയുന്നു. “മണ്ണിനെ തരിശാക്കി വിട്ടു.”

മഴയും മാറിയിരിക്കുന്നു. “30 വർഷമായി ഞാൻ ഇവിടെ ജീവിക്കുന്നു. ഇതുപോലൊരു മഴ മുൻപ് കണ്ടിട്ടില്ല. എല്ലാംകൂടി ഒരുമിച്ചാണ് വരുന്നത്, കനത്ത് നിരന്തരമായി. ഓരോ വർഷവും അത് മാലിനെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.”

ഇത് സാങ്കൽപ്പികമായ ഭീഷണിയല്ല. കാലാവസ്ഥ ചൂടാകുതോറും അന്തരീക്ഷം കൂടുതൽ ഈർപ്പമാവുന്നു. “മഴയുടെ അളവും സമയവും മാറി. മൂന്നുമാസമായി പെയ്തിരുന്ന മഴ ഇപ്പോൾ രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ പെയ്തുതീരുകയാണ്,” പുണെയിലെ ഗോഖലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ സെന്റർ ഫോർ സസ്റ്റെയിനബിൾ ഡെവലപ്മെന്റിൻ്റെ ഡയറക്ടർ ഡോ. ഗുരുദാസ് നുൽക്കർ പറയുന്നു. മഴയുടെ മാറുന്ന ക്രമങ്ങളും നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങളും ഉരുൾപൊട്ടൽ ഭീഷണി വർധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങളാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. (വായിക്കാം: താനെയിലെ കാലം തെറ്റി വരുന്ന മഴ )

പസാർവാടിയുടെ ചെരിവിൽ താമസിക്കുന്ന, ഫസാബായിയുടെ അയൽവാസി ജാവ്ജി ബാല്ചിം വീടുകളുടെ പിന്നിൽ കിടക്കുന്ന ഉയരമുള്ള വലിയ പാറകൾ കാണിച്ചുതരുന്നു. “ഈ പാറകൾ കഴിഞ്ഞ വർഷമാണ് താഴേക്ക് വന്നത്,” 80 വയസ്സുള്ള കർഷകൻ പറയുന്നു. “ചെറിയ കല്ലുകൾ മരങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി, ഇതുപോലെ വലിയ കല്ലുകൾ താഴേക്കെത്തി. ഇതുവരെ ആരുടെയും വീട് തകർന്നിട്ടില്ല.”

പസാർവാടിയിലെ വീടുകൾ - ചെറിയ മൺ-ഇഷ്ടിക നിർമ്മിതികൾ - ഒരുകാലത്ത് മാലിനിൽ അതേപോലെ നിന്നിരുന്ന ദുർബലമായ വീടുകളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ദശാബ്ദം കഴിഞ്ഞിട്ടും ശക്തമായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം ഇവിടെയില്ല; വീഴുന്ന കല്ലുകൾ തടയാൻ മലഞ്ചരിവിൻ്റെ അറ്റങ്ങളിലായി വെച്ചിരിക്കുന്ന മരവേലികളാണ് ആശ്രയം.

“മുമ്പ് ഇങ്ങനെയായിരുന്നില്ല. റോഡ് പണികൾ തുടങ്ങിയതുമുതൽ മുഴുവൻ ചരിവും ഇളകിയതുപോലെ,” ജാവ്ജി പറയുന്നു.
“അവർ കുഴിച്ച് മണ്ണ് കുഴിക്കുകയും വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞത് ഇവിടെയാണ്‌. ഇപ്പോൾ വീടിനകത്തുപോലും സുരക്ഷയില്ല.” ജാവ്ജിയും ഭാര്യ യമുനാബായിയും അവരുടെ ഒരു ഗുണ്ഠയിൽ (0.025 ഏക്കർ) താഴെയുള്ള ഭൂമിയിൽ 2–3 ക്വിന്റൽ നെല്ല് കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇതിനോടൊപ്പം കൃഷിയിൽൽനിന്നുള്ള വരുമാനവും പുണെയിലുള്ള മക്കൾ അയക്കുന്ന പണവും ചേർത്താണ് ജീവിക്കുന്നത്.

യമുനാബായ് സാവധാനത്തിൽ പറയുന്നു, “മക്കൾ ഇപ്പോൾ പുണെയിലാണ്. ഈ വിള്ളലുകളും പേടിയും കാരണം തിരിച്ചുവരാൻ അവർ തയ്യാറല്ല. ഈ രണ്ട് മുറികൾ അവർക്കായി പണിതതാണ്. ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ വയസ്സായി ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവർ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.”

പസാർവാടി ഒറ്റപ്പെട്ടതല്ല. സമീപഗ്രാമങ്ങളിലും, അവഗണിക്കപ്പെട്ട മുന്നറിയിപ്പുകളായി മലഞ്ചരിവിലൂടെ പിളർപ്പുകൾ നീളുന്നു. ഔദ്യോഗികമായി ‘ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ളവ’യായി ജില്ലയിലെ കൂടുതൽ ഗ്രാമങ്ങളെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അവയുടെ കൃത്യമായ എണ്ണത്തിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ സർക്കാർ ഏജൻസികൾക്കുപോലും ഏകാഭിപ്രായമില്ല. 2025–26 ലെ പുണെ ജില്ലാ ദുരന്തനിവാരണ പദ്ധതിയിൽ 23 ഗ്രാമങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; എന്നാൽ 2024-ലെ മഹാരാഷ്ട്ര ലാൻഡ്‌സ്ലൈഡ് മാനേജ്മെന്റ് പ്ലാനിൽ (വർക്കിംഗ് ഡ്രാഫ്റ്റ്) 908 ഗ്രാമങ്ങളും. ഈ വ്യത്യാസം ഗ്രാമവാസികൾക്ക് വെറും സംഖ്യകളുടേതല്ല. നിരീക്ഷണവും മുന്നറിയിപ്പും പുനരധിവാസവും എല്ലാം ആർക്കൊക്കെ ലഭിക്കും എന്ന് തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.

പസാർവാടിയിൽനിന്ന് ഏഴു കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള പാഞ്ചാൽ ഖുര്ദിൽ, സംഗീത ലക്സ്മൺ മേന്ദെയും ഇന്ദുബായ് ബാലു പോട്ടെയും സമാനമായ ആശങ്കകളാണ് പങ്കുവെക്കുന്നത്. PARI അവരെ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, കൃഷിയിടത്തിലെ പണികൾ നിർത്തിവെച്ച് അവരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട ചില ആശങ്കാജനകമായ മാറ്റങ്ങൾ അവർ കാണിച്ചുതന്നു. ഇവിടെയുള്ള കുടുംബങ്ങൾ അവരുടെ വീടിനു മുകളിലുള്ള മലഞ്ചെരുവിൽ തുണ്ട് ഭൂമികളിലായി നെൽകൃഷി ചെയ്യുകയാണ്; അതിനു കീഴിലുള്ള ചെരിവ് പലപ്പോഴും കുത്തനെ ചെന്നവസാനിക്കുന്നത് മലവെട്ടി ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്ന റോഡുകളിലാണ്. “ഈ ആൽമരം ഒരുകാലത്ത് ഉറച്ചുനിന്നിരുന്നു,” 32 വയസ്സുള്ള സംഗീത പറയുന്നു. “ഇപ്പോൾ താഴേക്ക് വഴുതിയിരിക്കുന്നു. ഭൂമിക്ക് ജീവനുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു. നമ്മുടെ കാൽക്കീഴിൽനിന്ന് നീങ്ങുന്നതുപോലെ.”

“ഇവിടെ ഇനി ജോലി ചെയ്യാൻപോലും സുരക്ഷിതമല്ല,” ഇന്ദുബായ് പതുക്കെ പറയുന്നു. “എൻ്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഈ ഭൂമി ഉറച്ചതായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഓരോ കനത്ത മഴയ്ക്കുശേഷവും അത് വിറയ്ക്കുകയാണ്.”

2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ലാൻഡ്‌സ്ലൈഡ് അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ പ്രകാരം, 2021 വരെ മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 5,112-ലധികം ഉരുൾപൊട്ടലുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മാലിനുശേഷവും, തഴിയെ (2021), ഇർഷാൽവാടി (2023) എന്നീ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നടന്ന ദുരന്തങ്ങളിൽ 114 പേർ മരിച്ചു. ഫസാബായിയേയും, ജാവ്ജിയേയുംപോലുള്ള പശ്ചിമഘട്ട നിവാസികൾക്ക്, സർക്കാർ നിശ്ശബ്ദമായി പിന്മാറിയെന്ന തോന്നലാണുള്ളത്.

പസാർവാടി, പാഞ്ചാൽ ഖുർദ്, എന്നിവിടങ്ങളിലെയും സമീപത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെയും കുടുംബങ്ങൾ തലമുറകളായി ഈ മലനിരകളിൽ നെല്ലും പച്ചക്കറികളും കൃഷി ചെയ്തുവരികയാണ്. ഉരുൾപൊട്ടലുകൾ തകർക്കുന്നത് അവരുടെ വീടുകളെ മാത്രമല്ല, ഉപജീവനമാർഗത്തെ കൂടിയാണ്. മണ്ണിലുള്ള പിളർച്ചകൾക്കുറിച്ച് അവർ ആവർത്തിച്ച് അധികാരികളെ അറിയിച്ചിട്ടും സ്ഥലപരിശോധനയോ പ്രതിരോധ നടപടികളോ ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന് ഗ്രാമവാസികൾ പറയുന്നു. “പുനരധിവാസം നടക്കും. ഇവിടെ തന്നെ- ഈ മലമുകളിൽ,” ഫസാബായ് പ്രതീക്ഷയോടെ പറയുന്നു.

അംബേഗാവ് തഹസിൽദാർ സഞ്ജയ് നാഗ്തിലക്, ഈ റിപ്പോർട്ടറോട് ഫോൺവഴി സ്ഥിരീകരിച്ചത്, പിളർച്ചകളുള്ള അതേ മലമുകളിലാണ് പുനരധിവാസം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ളതെന്നാണ്. “ഭൂമി വാങ്ങി, ലേഔട്ട് തയ്യാറാക്കി, സി.എസ്.ആർ. വഴിയോ പഞ്ചായത്ത് സമിതിവഴിയോ ഫണ്ട് കണ്ടെത്തുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ്. അത് കഴിഞ്ഞാൽ പുനരധിവാസം നടക്കും.”

2025 ഓഗസ്റ്റിൽ ഈ റിപ്പോർട്ടർ ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (GSI) പുണെ ഓഫിസും സന്ദർശിച്ചു. ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതകൾ അന്വേഷിക്കാനും യോജ്യമായ നിവാരണനടപടികൾ നിർദ്ദേശിക്കുവാനും ചുമതലയുള്ള ഏജൻസി ജി.എസ്.ഐ ആണ്. ദുര്‍ബല മേഖലകളിലെ റോഡുകളും മറ്റ് നിർമാണങ്ങളും ശാസ്ത്രീയമായി എങ്ങനെ വിലയിരുത്തുന്നു എന്നതും, പിളർപ്പുകളുള്ള മലമുകളിൽ പുനരധിവാസം ആസൂത്രണം ചെയ്താൽ സുരക്ഷ എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കുന്നു എന്നതുമാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടർ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ഉയർത്തിയ ചോദ്യങ്ങൾ. പ്രസിദ്ധീകരണ സമയത്ത് ജി.എസ്.ഐ.യുടെ മറുപടി ലഭിച്ചിട്ടില്ല.

സഹ്യാദ്രി മലനിരകളുടെ കുന്നിൻചുരത്തിൽ ഓട്ടോമേറ്റഡ് മഴമാപിനികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത് നിർണ്ണായകമാണെങ്കിലും, അത് ഇനിയും നടപ്പിലായിട്ടില്ല. “മാനുവൽ മഴമാപിനികൾക്ക് യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ല. നമ്മുക്ക് റിയൽ-ടൈം മുന്നറിയിപ്പുകൾ വേണം. മുകളിലായി 150 മില്ലീമീറ്റർ മഴ പെയ്താൽ ഉട തന്നെ കളക്ടറേറ്റിനെ അറിയിക്കണം. അതിലൂടെ ഒന്നോ രണ്ടുമണിക്കൂർ ഒഴിപ്പിക്കാനുള്ള സമയം ലഭിക്കും,” ഡോ. നുൽക്കർ പറയുന്നു. “അങ്ങനെ കൂടുതൽ ജീവനുകൾ രക്ഷിക്കാനാകും.”

ഓട്ടോമാറ്റിക് നിരീക്ഷണവും മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളും അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിൽ അതിപ്രധാനമാണ്. “കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഒരു സിസ്റ്റംസ് സമീപനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ജി.എസ്.ഐ, ദുരന്തനിവാരണം, ജലസേചനം, ഗ്രാമവികസനം, എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കണം. പഴയ രീതിയിൽ ഇനി മുന്നോട്ട് പോകാൻ പറ്റില്ല,” നുൽക്കർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

അത് സംഭവിക്കുന്നതുവരെ, പസാർവാടിയുടെയും അതുപോലുള്ള നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളുടെയും കഥ ഇതേപോലെതന്നെ തുടരും: ആഴപ്പെടുന്ന പിളർച്ചകൾ, ദുർബലമാകുന്ന മലകൾ, അവഗണനയുടെ ഭാരത്തിൽ മറയുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ.

“2014-ൽ ആ ദിവസം, ഒരു വലിയ ബോംബ് പൊട്ടിയതുപോലൊരു ശബ്ദം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കേട്ടു. എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയാൻ പുറത്തേക്കോടി,” ഫസാബായ് നിരാശയോടെ പറയുന്നു. “മാലിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഓർമ്മ വന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. പിളർന്ന മല ഞങ്ങളെ ഒരിക്കലും മറക്കാൻ അനുവദിക്കില്ല.”

പരിഭാഷ: ആർദ്ര ജി. പ്രസാദ്