‘నాలాంటి తల్లుల కోసమే విద్యార్థులు ఆందోళన చేస్తున్నారు’

సనా షేక్‌కు ఒక కల వుండేది. 19 సంవత్సరాల ఆ అమ్మాయి ఒక ఆసుపత్రిని ప్రారంభించి, దానికి తన తండ్రి పేరు జాఫర్ హుస్సైన్ అని పెట్టాలని ఆకాంక్షించింది.

తన వ్యాపారం తీవ్ర నష్టాలకు గురి అయ్యాక 50 సంవత్సరాల హుస్సైన్ 12 ఏళ్ళ క్రితం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పొద్దుటూరు నుండి కువైట్‌కు వెళ్ళిపోయారు.

తన కూతుళ్ళకు మంచి చదువు చెప్పించాలని, 40 ఏళ్ళ అతని భార్య హబీబ్ ఉన్నీసా షేక్ ముగ్గురు ఆడపిల్లలతో బాటు హైదరాబాదు వెళ్ళారు. ఆమె అమ్మ ఉంటున్న అపార్ట్మెంటు పక్కనే వాళ్ళు ఉన్నారు.

“సనాకు వాళ్ళ నాన్నతో బాగా దగ్గరితనం,” అంటారు హబీబ్ ఉన్నీసా. “పొద్దున్నే ఇద్దరూ మాట్లాడుకొనేవాళ్ళు. తన తండ్రి చేసిన త్యాగాల గురించి ఆమెకు తెలుసు. నష్టాలు వచ్చాక అతను వెళ్ళాల్సి వచ్చింది, అందుకే ఆమె తన విజయాన్ని తండ్రికి అంకితం చేయాలని అనుకొన్నది.”

2026 మే 3న, సనా పరీక్ష కేంద్రం నుండి బయటకు వచ్చినపుడు, కువైట్‌లో ఉన్న తన తండ్రికి మొదటి ఫోను చేసింది. “పరీక్ష పేపర్లన్నీ బాగా రాశానని విజయగర్వంతో చెప్పింది,” హుస్సైన్ చెప్పారు. “అమ్మతో కలిసి పండగ చేసుకోమనీ, లేకపోతే ఏదైనా హోటల్‌కు వెళ్ళి మంచి భోజనం చేసి ఆనందించమని ఆమెకు చెప్పాను.”

ఇంకో టీనేజర్ ఎస్. అనితకు కూడా ఒక కల వుండేది. తమిళనాడులోని కుళుమూర్ అనే గ్రామానికి చెందిన ఒక దళిత కుటుంబం నుండి వచ్చిన ఆమెకు ఏడేళ్ళ వయసున్నప్పుడు తల్లికి జబ్బుచేసి చనిపోయింది. వాళ్ళ నాన్న కూరగాయల మార్కెట్టులో రోజువారీ కూలిగా పని చేస్తారు. అనిత డాక్టరు కావాలని ఆశపడింది.

“మాలాంటి అట్టడుగు వర్గాలవాళ్ళకు ఆరోగ్యసంరక్షణ కల్పించే స్థాయికి ఎదగాలని ఆమె అనుకొన్నది,” 36 ఏళ్ళ ఆమె అన్న మణిరత్నం అన్నారు. “చిన్నప్పటి నుండే ఆమె తెలివైన విద్యార్థిని.”

రాష్ట్ర బోర్డు పరీక్షలో ఆమె 98 శాతం మార్కులు సంపాదించుకొన్నది. ఆమె కోరుకొన్న కాలేజీలో సీటు రావడానికీ, ఆమె కలలు నెరవేర్చుకోవటానికీ ఆ మార్కులు చాలా ఎక్కువ.

ఈ ఇద్దరమ్మాయిలు నిరుపేద కుటుంబాల నుండి వచ్చారు. సామాజిక అడ్డంకులను అధిగమించటానికీ, సుస్సంపన్నమైన జీవితం నిర్మించుకోవటానికీ కావాల్సిన శక్తి సామర్ధ్యాలు తమకు ఉన్నాయని నమ్మినవాళ్ళు. కానీ వాళ్ళ ఆశలకు అర్ధాంతరంగా అడ్డుకట్ట పడింది. ఈ రెండు దుర్ఘటనలకు 9 సంవత్సరాల కాల వ్యత్యాసం వుంది కానీ, రెండిటినీ కలిపే ఒక బంధం వుంది: అదే దేశీయ అర్హత ప్రవేశ పరీక్ష (NEET). భారతదేశపు వైద్యవిద్య ప్రవేశానికి నిర్వహించే దేశీయ అర్హత పరీక్ష వారికి వివిధ రీతుల్లో అన్యాయం చేసింది.

అనిత 2017లో చనిపోయింది. ఆమెది NEETకు సంబంధించిన మొదటి ఆత్మహత్య కేసు. సనా పోయిన నెలలో తనువు చాలించింది. ఈ దశాబ్దకాలంలో వేరు వేరు పరీక్షల్లో 89 ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజి కేసులను వార్తా మాధ్యమాల కథనాలు బయటకు తెచ్చాయని న్యూస్‌లాండ్రీ అనే ఒక అంతర్జాల వార్తా సంస్థ విశ్లేషణ తెలియచేసింది. NEET పరీక్ష రాస్తున్నవారితో పాటు ఈ లీకేజులు 6.5 కోట్ల విద్యార్థులను ప్రభావితం చేశాయని కూడా చెప్పింది.

2026 జులై 20న, దిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ దగ్గర భారత యువతలో ఎప్పటినుండో పేరుకుపోయిన సామూహిక ఆగ్రహం పెల్లుబికినప్పుడు అనిత, సనాల కుటుంబాలు కూడా వారితో కలిశాయి. ఆందోళన చేసున్న విద్యార్థులకు సంఘీభావంగా నిలబడటానికి వాళ్ళు వారి వారి రాష్ట్రాల నుండి దేశ రాజధానికి ప్రయాణం చేశారు. చదవండి: 'మేం ఉన్నామని పార్లమెంటుకు గుర్తు చేయటానికే నేనిక్కడికి వచ్చాను’.

ఒక మీమ్ పేజీగా మొదలై యువజన ఉద్యమంగా రూపాంతరం చెందిన కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ, ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ అసోసియేషన్ (AISA), ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ ఫెడరేషన్ (AISF) వంటి విద్యార్థి సంఘాలు కలిసి, 2026 జూలై 20న పార్లమెంటుకు శాంతియుత ర్యాలీ నిర్వహించాలని పిలుపునిచ్చాయి.

వాళ్ళు కేంద్ర విద్యా శాఖామంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. అంతకుముందు 25 రోజుల క్రితం, లడఖ్‌లో నివసించే పర్యావరణ కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్‌చుక్, ఇంకా విద్యార్థి కార్యకర్తలు నేహా బోరా, మనీష్ కుమార్, ఆమీన్ అమిటోజ్‌లు జంతర్ మంతర్ దగ్గర అవే - విద్యాసంబంధిత పరీక్షల్లో, ప్రభుత్వ నియామకాల్లో జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత వుండాలి - డిమాండ్లతో నిరాహార దీక్షలో వున్నారు

లక్షలాది మంది ప్రజలు - ముఖ్యంగా యువత - భారీ పోలీసు, రక్షణ దళాల మోహరింపు మధ్య జంతర్ మంతర్ వీధుల్లో పోటెత్తారు. ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నినాదాలతో ఆకాశం ప్రతిధ్వనించింది. ఆ ప్రదేశం ప్రతిఘటనా ఉత్సవంగా రూపొందింది.

దానికి జవాబుగా ప్రభుత్వం ఇంటర్‌నెట్‌ను నిలిపివేసి ఆ కార్యక్రమ ప్రదేశానికి పోలీసు, పారా మిలటరీ దళాలను హడావుడిగా తరలించింది.

రోజు గడిచే కొద్ది, నినాదాలను బాష్పవాయువుల బుస బుసలు, శాంతియుత ఆందోళనాకారుల మీద లాఠీచార్జి చప్పుళ్ళు ఆక్రమించాయి. రక్తం కారే తీవ్ర తల గాయాలు కూడా వారికి తగిలిన దెబ్బల్లో ఉన్నాయి. యువతుల బట్టలు చిరిగిపోయాయి. మైనరు విద్యార్థులను కూడా వదిలిపెట్టలేదు. కశ్మీర్‌లో చాలమందిని అంధులని చేశాయని అపఖ్యాతి పొందిన పెల్లెట్ గన్స్ కనీసం ముగ్గురికి తగిలాయి.

ఇంత క్రూర అణచివేత జరిగాక కూడా, విద్యార్థులు జంతర్ మంతర్‌కు తిరిగి వచ్చారు. ఇంకా ఎక్కువ స్ఫూర్తితో తమ ఆందోళనా ప్రాంగణాన్ని ఆక్రమించుకొన్నారు.

హబీబ్ ఉన్నీసా తాను చూసిన హింసకు భయపడిపోయారు, కానీ ఆందోళనకారుల నుండి స్ఫూర్తి పొందారు. “నేనో మామూలు అమ్మను. నా పిల్లలే నా ప్రపంచం,” చనిపోయిన సనా షేక్ తల్లి PARIకి చెప్పారు. “నేనొక గృహిణిగా జీవితాన్ని గడుపుతున్నాను, కానీ అధికార పీఠంమీద ఉన్నవాళ్ళు దానికి అంతరాయం కలిగించారు. వాళ్ళ నిర్ణయాల వలనే నా కూతురు చనిపోయింది. మమ్మల్ని రక్షించాల్సిన వాళ్ళే మా జీవితాలను నాశనం చేశారు.”

2026 మే 3న, సనా పరీక్ష రాసి రాగానే NEET ప్రశ్నాపత్రం లీకు అయిందనీ, విద్యార్థులు మళ్ళీ పరీక్ష రాయాలని ప్రకటించింది కేంద్ర ప్రభుత్వం. సనా కుప్పకూలిపోయింది. పరీక్ష కోసం ఆమె ముమ్మురంగా చేసిన కృషి అప్పటికే ఆమెను కుంగదీసి వుంది. NEET చాలా పోటీ వున్న పరీక్ష. వైద్య కళాశాల్లో 1,30,000 కంటే తక్కువ వున్న సీట్లకు 20 లక్షల మంది తలపడతారు. సంవత్సరాల తరబడి పరీక్షకు తయారయ్యాక, సనా తన మీదున్న ఒత్తిడి తగ్గిందని అనుకొన్నది. కానీ ఇప్పుడామె ఆ కఠినమైన మొత్తం ప్రక్రియను మళ్ళీ మొదటి నుంచీ ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.

పరీక్షలు రాసే బరువు ఆత్మహత్యా ఉత్తరం రాయటం కంటే ఎక్కువగా ఆనింపించి వుండటం విషాదకరం. జూన్ 21న జరగాల్సిన పునర్‌పరీక్షకు ఒక రోజు ముందు, తన గదిలో ఉరివేసుకునే ముందు ఆమె "నన్ను క్షమించండి," అని రాసింది.

అదే కారణంతో ఆత్మహత్య చేసుకొని చనిపోయిన 20మందిలో ఆమె కూడా ఒకరు.

“ఆ రోజు పొద్దున్నే ఆమె నా ఫోను ఎత్తలేదు,” చెప్పారు జాఫర్. “నేను ఆమెతో మాట్లాడగలిగి వుంటే, బహుశా ఆమె మనతో వుండేది,” ఆందోళన జరుగుతున్న చోట, ఆవేదనతో ఉన్న ఆ తండ్రి చెప్పారు.

“నేను పడుతున్న వేదనను చెప్పుకోవటానికే ఇంతదూరం వచ్చాను,” కూతుర్ని కోల్పోయిన తల్లి హబీబ్ ఉన్నీసా అంటున్నారు. తన పెద్ద కూతురు ఇక లేదనే వాస్తవాన్ని అంగీకరించటానికి ఆమె ఇంకా కిందామీదా పడుతున్నారు. “మేం ఇంకో ఐదేళ్ళలో చనిపోవచ్చు. లేకపోతే ముసలివాళ్ళం అయ్యేదాకా బతకవచ్చు. కానీ ఈ బాధను బతికినంత కాలం మోస్తాం,” అంటారామె. “రాత్రుళ్ళు నేను సరిగ్గా నిద్రపోలేకపోతున్నాను. అర్ధరాత్రుళ్లు నా కాళ్ళూ చేతులూ వణుకుతున్నాయి.”

అయినా కూడా ఆ తల్లిదండ్రులు 15, 11 సంవత్సరాల వయసున్న తమ ఇద్దరు కూతుళ్ళను వదిలిపెట్టి దిల్లీకి ప్రయాణమై వచ్చారు. “వాళ్ళ గురించి ఆలోచిస్తూనే వున్నాను, ఆందోళన పడతాను. అధికారంలో వున్నవాళ్ళు తప్పు చేస్తున్నారని చెప్పటానికి నేనిక్కడికి వచ్చాను. అధికారం మిమ్మల్ని గుడ్డివాళ్ళను చేసిందా? నాలాంటి తల్లుల కోసమే విద్యార్థులు ఆందోళన చేస్తున్నారు. వాళ్ళు సున్నితమైనవాళ్ళు. నా బాధను పంచుకొన్నవారిని పోలీసులు కొట్టటం చూస్తుంటే బాధగా ఉంది. మా నొప్పిని అర్థం చేసుకోలేకపోతే, మీకు అధికారం వుండి కూడా ఏం లాభం? బచ్చోఁ పే ఇత్నా జులుమ్ మత్ కరియే [పిల్లలను ఇంతగా శిక్షించవద్దు].”

మణిరత్నానికి ఇది డేజా వూ [గతాన్ని మళ్ళీ గుర్తు చేసే పరిణామం].

NEET ఆలోచన మొదట 2010లో రూపుదిద్దుకుంది. తరువాత నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రిగా వున్న కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016లో NEETను ప్రవేశపెట్టటం వైద్యవిద్యా వ్యవస్థను ప్రక్షాళన చేస్తుందని భావించింది. అది అలా పని చేయలేదని ఒక దశాబ్దం తరువాత నిస్సంకోచంగా చెప్పవచ్చు.

NEETని రుద్దటాన్ని మొదటగా వ్యతిరేకించిన రాష్ట్రాల్లో తమిళనాడు కూడా ఒకటి. 2016లో ఒక ఏడాది మినహాయింపు కూడా తెచ్చుకొన్నది - అప్పుడు జె. జయలలిత ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు. తమ సొంత విద్యా వ్యవస్థ పటిష్టంగా ఉందనీ, వైద్యవిద్యా ప్రవేశం కోసం అదనపు, కేంద్రీకృత పరీక్ష అవసరం లేదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భావించింది. 2021లో NEET మీద జస్టిస్ ఎ. కె. రాజన్ కమిటీ తన నివేదికను ప్రచురించటంతో అది నిజమని రుజువు అయింది కూడా.

NEET వలన నిజానికి ఎలాంటి సౌలభ్యాలు లేని పిల్లలు వైద్యవిద్యా కళాశాలల్లో ప్రవేశానికి ఇంకా కష్టపడతారని ఆ నివేదిక గుర్తించింది.

2010లో ఇంగ్లీష్ మీడియం బడుల నుండి మాత్రమే 80 శాతం పైగా పిల్లలు తమిళనాడులోని వివిధ వైద్యకళాశాలల్లో ప్రవేశం పొందారు. ఆ సంఖ్య 2017 నాటికి 98.41 శాతానికి చేరింది. తమిళ మీడియం పిల్లల సంఖ్య 20 శాతం నుండి 2 శాతం కంటే తక్కువకు దిగజారింది

ఈ పరిణామాన్ని చవిచూసింది అనిత –మణిరత్నం చెల్లెలు, కుళుమూర్ గ్రామానికి చెందిన దళిత విద్యార్థిని.

2017 అగస్టులో, గతేడాది ఇచ్చిన మినహాయింపును కొనసాగించాలని ఆమె సుప్రీంకోర్టు తలుపులు తట్టింది. అయితే అత్యున్నత న్యాయస్థానం అందుకు ఒప్పుకోలేదు. 2017 సెప్టెంబర్ 1న, ఎవరూ ఇంట్లో లేనపుడు ఆమె ఆత్మహత్య చేసుకొన్నది. అప్పటికి ఆమెకు 17 ఏళ్ళు.

“తమిళనాడుకు మినహాయింపు ఉంటుందని ఆమె ఖచ్చితంగా అనుకొన్నది,” అంటారు మణిరత్నం. “ఆమె రాష్ట్ర బోర్డు పరీక్షల్లో తనను తాను రుజువు చేసుకొని, ఒక అనుభవం వస్తుందని NEET పరీక్షకు హాజరయింది. అందువలనే NEETలో అంత బాగా మార్కులు రాలేదు. అయితే సుప్రీంకోర్టు తీర్పు రాగానే ఆమె ప్రపంచం కూలిపోయింది. సర్వశక్తులతో శ్రమించి ఆమె సన్నద్ధం అయిన పరీక్షను లెక్కలోకి తీసుకోబోవటం లేదు.”

ఆమె మరణం తమిళనాడు అంతటా ఆందోళనలను ప్రేరేపించింది. విద్యార్థులు ఆకస్మిక ప్రదర్శనలు, రహదారుల దిగ్బంధనాలతో వీధుల్లోకి పోటెత్తారు. కొంతమంది నిరాహార దీక్ష కూడా చేశారు. ఆందోళనకారులు మోదీ దిష్టిబొమ్మను దగ్ధం చేశారు. వందలాదిమంది అరెస్టయ్యారు. మణిరత్నం 2026, జూలై 20న జంతర్ మంతర్ దగ్గర నిల్చోని చూస్తుంటే, 2017 సెప్టెంబర్ నాటి ఆందోళనలు అతని కళ్ళముందు కదలాడాయి.

“తొమ్మిది సంవత్సరాల క్రితం తమిళనాడు ఎలా బాధ పడిందో, అదే బాధను దేశమంతా అనుభవిస్తున్నట్లు నాకు అనిపించింది,” అంటారతను. “అలా చూసుకొంటే ఈ విషయం దేశవ్యాప్తంగా వెళ్ళటం నాకు సంతోషంగా వుంది. ఇది ఒక ఫాసిస్టు ప్రభుత్వం, అది తన విద్యార్థులకు సమాన అవకాశాలను కల్పించాలనుకోవడం లేదు.”

సనా చనిపోయి ఒక నెల దాటింది. జాఫర్ కువైట్ నుండి హైదరాబాదుకు తిరిగి వచ్చి స్వదేశంలో అవకాశాల కోసం వెతుక్కొంటున్నారు.

“ఇప్పుడిక నా భార్యా కూతుళ్ళను వదలిపోలేను,” అంటారతను. “మేం చాలా బలహీనంగా, నైరాశ్యంలో ఉన్నాం. నేను ఇక్కడే ఏదైనా వెతుక్కోవాలి. అయితే నాకిప్పుడు 50 ఏళ్ళు దాటాయి. ఈ వయసులో పని దొరకటం అంత సులభమేమీ కాదు.”

ఆ కుటుంబం హైదరాబాదు నుండి తిరిగి తమ ఊరికి వచ్చేసింది. సనా మరణం తరువాత ఆ కుటుంబం ఇక అక్కడ ఉండలేకపోయింది. ఆ మరణం వారిని వెంటాడటం మొదలుపెట్టింది. ఆమె సొరుగును శుభ్రం చేస్తూ సనా పుస్తకాలను చూస్తూ పోయానని హబీబ్ ఉన్నీసా చెప్పారు. “ఆమె ఎంతో శ్రద్ధగా చదివింది,” గొంతు వణుకుతుండగా అన్నారామె. “ఇప్పుడు మాతో ఉన్న ఇద్దరు కూతుళ్ళ కోసం మా శక్తిని కూడదీసుకోవాలి.”

వారి ఇద్దరు కూతుర్లు డాక్టర్లు కావాలనే కోరికని వెలిబుచ్చారు. కానీ ఆ కోరిక పట్ల భిన్న భావాలు వ్యక్తమయ్యాయి. “మేం వాళ్ళను బలవంతపెట్టాలనుకోవటం లేదు,” అంటారు జాఫర్. “వాళ్లకిష్టమైనది ఏమైనా చేయమని వాళ్ళకు చెప్పాం. మేమింకా సనా పోయిన దుఖంలోనే వున్నాం.”

అనిత చనిపోయిన ఏడాదికి, మణిరత్నం తమ గ్రామంలో ఒక గ్రంథాలయాన్ని ప్రారంభించి, దానికి ఆమె పేరు పెట్టారు. తన చెల్లి మరణాన్ని జీర్ణించుకోవటానికి అతను ఏదో ఒకటి చేయాలి. “ఆమె జ్ఞాపకాన్ని నేను గౌరవించాలనుకున్నాను,” అంటారతను. “అట్టడుగు వర్గాల విద్యార్థుల కోసం మేం కార్యక్రమాలను, విద్యా కేంద్రాలను నిర్వహిస్తున్నాం. వారు పరీక్షలకు సన్నద్ధం అవటానికి సాయం చేస్తాం.”

ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో పడేదాకా అతనా గ్రంథాలయాన్ని 8 సంవత్సరాలు నిర్వహించారు. తొమ్మిది నెలల క్రితం ఆ గ్రంథాలయాన్ని ఒక నమ్మకస్థుడైన వ్యక్తికి అప్పచెప్పి, చెన్నైలో ఉద్యోగానికి వెళ్ళారు. అక్కడాయన ఒక నైపుణ్య కేంద్రాన్ని నిర్వహించే పని చేస్తున్నారు.

తమిళనాడు ప్రభుత్వం కూడా ఆమెను మర్చిపోలేదు. 2023 మార్చిలో, అరియలూర్ జిల్లా వైద్య కళాశాల ఆడిటోరియంకు అనిత పేరు పెట్టారు. ఆమె గ్రామం ఆ జిల్లా పరిధిలోనే ఉంటుంది. NEET పరీక్ష రద్దు కావటమే అనితకు నిజమైన నివాళి అని 2023, ఆగస్టులో డిఎమ్‌కె పార్టీ ఆధ్యక్షుడు ఎమ్‌కె స్టాలిన్ అన్నారు. ఆ మేరకు అతని పార్టీ ఒకరోజు నిరాహారదీక్ష చేసింది.

“ఆమె స్మృతికి గౌరవం లభించటం నా మనసుని నింపివేసింది,” అంటారు మణిరత్నం. “ఇప్పుడీ విద్యార్థులు చేస్తున్నట్లే, ఆమె ఒక అధర్మ వ్యవస్థమీద పోరాటం చేసింది. మేం వీళ్ళను కూడా మర్చిపోం.”

మీకు ఆత్మహత్య గురించి ఆలోచనలు వస్తుంటే, లేదా ఎవరైనా నైరాశ్యంలో వుంటే దయచేసి దేశీయ హెల్ప్‌లైన్ కిరణ్‌కు 1800-599-0019 (24/7 టోల్ ఫ్రీ) గానీ, దగ్గరలో ఉన్న ఇంకేదైనా హెల్ప్‌లైన్లకు గానీ ఫోన్ చేయండి.