ଯୁବ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡ ବକ୍ର କରି ଦେଉଛି ସ୍କୋଲିଓସିସ

ସେବନ୍ତୀ ରାୟଙ୍କ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରୀ ସେବନ୍ତୀଙ୍କର କାନ୍ଧର ଅସମାନତାକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଦେଖିଲେ। ଜଣେ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ହେବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିଥିବା ସେହି ଛାତ୍ରୀଙ୍କର ଚଳପ୍ରଚଳ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା। ଅଳ୍ପ ଦିନ ପରେ ସେହି ୧୩-ବର୍ଷୀୟା ଝିଅଟିକୁ ସ୍କୋଲିଓସିସ ହୋଇଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଲା। “ପ୍ରଥମେ, ଯେହେତୁ ମୋ ପିଲାବେଳେ ହ୍ରିତିକ ରୋଶନ (ନୃତ୍ୟରେ ଦକ୍ଷତା ଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା) ମୋର ଅତି ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ମୁଁ ସେହି ଡାକ୍ତରୀ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବାବଦରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି”, ସେବନ୍ତୀ ହସିହସି ମନେ ପକାନ୍ତି।

ରୋଶନଙ୍କୁ ୨୧ ବର୍ଷ ହେଇଥିଲା ବେଳେ ତାଙ୍କର ସ୍କୋଲିଓସିସ ଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଥିଲା, ଓ ସେ ନୃତ୍ୟ କରିପାରିବେନି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା। ସ୍କୋଲିଓସିସ କାରଣରୁ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ କଡ଼କୁ ବଙ୍କେଇଯାଏ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବେ ସବୁଆଡ଼କୁ ବଙ୍କେଇ ପାରେ, କିନ୍ତୁ ସ୍କୋଲିଓସିସ ଥିବା ଛୋଟପିଲା ଓ କିଶୋରମାନଙ୍କର ମେରୁଦଣ୍ଡ ବା ଏହାର କେତେକାଂଶ ଆସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବେ ଗୋଟିଏ ଇଂରାଜୀ ‘ଏସ’ (S) କିମ୍ବା ‘ସି’ (C) ଆକାରରେ ବଙ୍କେଇଯାଏ।

କିଶୋରୀ ସେବନ୍ତୀ ତା’ର ଆଡୋଲେସେଣ୍ଟ ଇଡିଓପାଥିକ ସ୍କୋଲିଓସିସ (ଏଆଇଏସ) ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଘର ଦକ୍ଷିଣ ୨୪ ପ୍ରଗଣାରୁ କୋଲକାତା ଗଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପଦ୍ଧତିରେ ତାଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସିଧା କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ରଡ୍ ଓ ୧୪ଟି ପେଚ ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଗଲା।

“ଏବେ ମତେ କିଛି ଲାଗୁ ନାହିଁ”, ସେ ଏବେ ୧୨ ବର୍ଷ ପରେ କହନ୍ତି। “ଜୀବନ ବେଶ୍ ସାଧାରଣ। ମୁଁ ସ୍କୋଲିଓସିସ ସହ ବଞ୍ଚିବା ଶିଖିଲି ଓ ସାଧାରଣ ଜୀବନକୁ ଫେରି ଆସିଲି”, କହିଲା ବେଳକୁ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସଟିଏ ଫୁଟି ଉଠିଲା। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଡାଇମଣ୍ଡ ହାରବୋର ସହର, ଯେଉଁଠାରେ ହୁଗୁଳି ନଦୀ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶିଛି ସେଠାରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ଘରର ଛାତ ଉପରେ ଥିବା ଘରେ ଆମେ ବସିଥିଲୁ।

ସ୍କୋଲିଓସିସ ଯୋଗୁଁ ସେବନ୍ତୀ କେବଳ ଅସହାୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅନ୍ୟ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ରୋଗ କଷ୍ଟଦାୟକ, କ୍ଷୀଣକାରୀ, ଓ ହୃଦରୋଗର କାରଣ ହେବା ସହ ଶାସକ୍ରିୟା ନେବାରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ସଠିକ ନିଦାନ କରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର।

ଯେମିତି କି ମହମ୍ମଦ ଜମିଲ (ପ୍ରକୃତ ନାମ ନୁହେଁ), ମୁର୍ଶିଦାବାଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଲାର ଟାଉନର ଜଣେ ତରୁଣ ଯିଏ କି ଅତିବ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ଉଭୟ କୃଷି ଓ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ବାପା ମା’ ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଯେ ପୁଣି ଚାଲି ପାରିବ ସେ ଆଶା ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି, “ଜମିଲ ଚାଲବୁଲ କରିପାରୁ ନଥିଲା। ମେରୁଦଣ୍ଡର ବିକୃତି ଯୋଗୁଁ ସ୍ନାୟୁ ଓ ମାଂସପେଶୀ ଚାପି ହୋଇ ଯାଇଥିଲା। ସେ କଷ୍ଟ ପାଉଥିଲା ଓ ଦୁର୍ବଳ ହେଇ ଯାଉଥିଲା, କିଛି ଓଜନ ଟେକିବାକୁ ସମର୍ଥ ନଥିଲା”।

ତେବେ ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବରିଷ୍ଠ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସର୍ଜନ ଡାକ୍ତର ସୌମ୍ୟଜିତ ବସୁଙ୍କ ସହ ସେମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ହେଲା। ଏବଂ ୨୦୨୨ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜମିଲର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହେଲା ଓ ସେ ବିନା କଷ୍ଟରେ ପାଦରେ ଚାଲିଲା।

ପିଠି ଓ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ସୁଧୁରିବା ପରେ, ସେବନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ ଅଭିନୟ କଲା ଓ ଜଣେ ଥିଏଟର କଳାକାର ରୂପେ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଗଢ଼ିଲା – ଏହା ବାସ୍ତବରେ ତା’ର ସହନଶୀଳତା ଓ ନିଜକୁ ଭଲ କରିବା ପାଇଁ ମଣିଷର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କ୍ଷମତାର ପ୍ରମାଣ। “ମୁଁ ଆମ ନାଟକ ଦଳ ସହ ମିଶି ଏକାଧିକ ମଞ୍ଚ ନାଟକ କଲିଣି”, ସେ ଜଣାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନାଟକଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ ସବୁ ତାଙ୍କ ପଛଆଡ଼େ ଛାତ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥାଏ।

“ଆମେ ଯାତ୍ରାକଲୁ”, ସେ ଫେରି ପାଇଥିବା ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇ ସେହି ୨୫-ବର୍ଷୀୟା ତରୁଣୀ ଜଣକ ଯୋଗକେଲେ। ଏବଂ ସ୍କୋଲିଓସିସର ଭୟାନକ ଅବସ୍ଥା ଯାହା ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଏକଦା ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, ତାହା ଆଉ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଲା ନାହିଁ।

ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ଵର ଦ୍ରୁତତମ ବ୍ୟକ୍ତି ଉସେନ ବୋଲ୍ଟଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ସେ ସ୍କୋଲିଓସିସ ଦ୍ଵାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ରୋଗ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ରୂପ ପାଇଲା। ବୋଲ୍ଟଙ୍କ ଅସମାନ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଲମ୍ପିକରେ ୧୦୦ ଓ ୨୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ ଚମ୍ପିୟାନଙ୍କ ଶରୀର-ଯାନ୍ତ୍ରିକ (ବାୟୋମେକାନିକ୍ସ) ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କରାଯାଉଥିବା ଅଧ୍ୟୟନ ଗବେଷଣାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି।

ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ସ୍କୋଲିଓସିସ ହେବା ପରିମାଣ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ – ଦୁଇରୁ ଚାରି ପ୍ରତିଶତ ଓ ଏହା ପୁଅଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଝିଅଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ। ୨୦୨୨ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ, ଉଭୟ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ଓ ଅଜ୍ଞତା ରହିଛି। ଆଡୋଲେସେଣ୍ଟ ଇଡିଓପାଥିକ ସ୍କୋଲିଓସିସ (ଏଆଇଏସ), ସ୍କୋଲିଓସିସର ଏକମାତ୍ର ରୂପ ନୁହେଁ – ଏହା ଜନ୍ମଗତ, ସ୍ନାୟୁ-ମାଂସପେଶୀଗତ ଓ ଅପକ୍ଷୟିଷ୍ଣୁ ଧରଣର।

ଜଣେ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସର୍ଜନ ରୂପେ ଡାକ୍ତର ବସୁ ଏକାଧିକ ରୋଗୀ ବହୁତ ଡେରିରେ ଆସିବା କିମ୍ବା ରୋଗ ଅନିରୂପିତ ହୋଇ ରହିଥିବା ଦେଖିଛନ୍ତି। “ଆମ ଭିତରୁ ବହୁତ ଡାକ୍ତରଙ୍କର ସଠିକ ଧାରଣା ନାହିଁ। ସ୍କୋଲିଓସିସ ସମ୍ପର୍କରେ ଆପଣ କେତୋଟି ଲେଖା ଦେଖିଛନ୍ତି ବା ପଢ଼ିଛନ୍ତି? ଏପରିକି ଭାରତ ସରକାର ଏ ବାବଦରେ ଡାଟା ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶ କରି ନାହାନ୍ତି”, କହନ୍ତି ଆସୋସିଏସନ ଅଫ ସ୍ପାଇନ ସର୍ଜନ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆର (ଏଏସଏସଆଇ) ପୂର୍ବତନ ସଭାପତି ଡାକ୍ତର ବସୁ। “ଡାଟା ଓ ସୂଚନା ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସାହାଯ୍ୟ ପହଞ୍ଚିବା ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି”, ଯୋଗ କରି ସେ କହନ୍ତି।

ସାଧାରଣ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡର ସମନ୍ୱୟକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସ୍କୋଲିଓସିସର ନିରୂପଣ କରିହେବ। ଏହାକୁ ଏକ୍ସ-ରେ’ ମାଧ୍ୟମରେ ବକ୍ରତାର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦେଖି ପରିମାପ କରିବା ସହିତ ନିଶ୍ଚିତ କରିହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଯଦି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥାଆନ୍ତି, ତେବେ, ଯେହେତୁ ରାଜ୍ୟରେ ରେଡ଼ିଓଗ୍ରାଫରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ କମ୍‌ ରହିଛି (ରୁରାଲ ହେଲଥ ଷ୍ଟାଟିଷ୍ଟିକ୍ସ ୨୦୨୧-୨୦୨୨) ସାଧାରଣ ଏକ୍ସ-ରେ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ। ଏପରିକି ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ରରେ (ସିଏଚସିରେ) ଜଣେ ରେଡ଼ିଓଗ୍ରାଫର ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏକ୍ସ-ରେ’ କରିସାରିବା ପରେ ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମ୍ଭବ, କାରଣ ରାଜ୍ୟର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଚିନ୍ତାଜନକ ଭାବେ ବହୁତ କମ୍ ରହିଛି – କେବଳ ଛ’ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ଥାନ ପୂରଣ ହୋଇଛି। ସ୍କୋଲିଓସିସ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ବୃତ୍ତିଗତ ଦକ୍ଷତା ରହିଥିବା ଯୋଗ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଡାକ୍ତରୀବୃତ୍ତିଧାରୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ସମସ୍ୟା। ଏହା ସହିତ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ତାହା ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଯିବାରେ ଅନ୍ତରାୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ତା’ପରେ ପୁଣି ବାପା ମା’ ଓ ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ମିଳୁଥିବା ଭୁଲ୍ ସୂଚନା ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ପରାମର୍ଶ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତିତ କରୁଛି।

ଖୋକୋନ ପାଇକ କହନ୍ତି କି ଭୁଲ୍ ପରାମର୍ଶ ଯୋଗୁଁ କେବଳ ତାଙ୍କ ଝିଅର କଷ୍ଟ ବଢ଼ିଲା ବୋଲି ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ସରିବାକୁ ଲାଗିଲା। “ଦୁଇରୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମୋର ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଲା। ମୋ ଭଳି ଜଣେ ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ପରିମାଣ ବହୁତ ଅଧିକ”, କହନ୍ତି ଖୋକନ ପାଇକ ଯେ କି ପଥର ପ୍ରତିମା ଗାଁରେ ମାଲ ବୋହିବା ଗାଡ଼ି ଚଳାଇ ମାସକୁ ପ୍ରାୟ ୮,୦୦୦/- ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରନ୍ତି।

ତାଙ୍କ ଭଳି ଅଧିକାଂଶ ପରିବାର ଡାକ୍ତରୀ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁଧ ହାରରେ ଋଣ କରି ଟଙ୍କା ଯୋଗାଡ଼ କରନ୍ତି।

ତାଙ୍କ ଝିଅ ସୋମା ପାଇକ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ତା’ ପିଠିରେ କଷ୍ଟ ହେଉଛି ବୋଲି କହିଲା ଓ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ତା’ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହେଲା। “ତା’ର କଷ୍ଟ ଏମିତି ବଢିଲା ଯେ କଲମ ଧରିବା ତା’ (ସୋମା) ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହେଲା”, ସୋମାର ବାପା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣ ୨୪ ପ୍ରଗଣାସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ କଚ୍ଚାଘର ବାରଣ୍ଡାରେ ବସି ମନେ ପକାଇ କହନ୍ତି। ସୋମାର ସ୍କୁଲ ପଢ଼ା ବ୍ୟାହତ ହେଲା ଓ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଅଧିକ ମର୍ମାହତ କଲା।

କିଛି ବର୍ଷ ଭିତରେ ତାଙ୍କ କଷ୍ଟ ଆହୁରି ବଢ଼ିଗଲା ଓ ସୋମା ଚଳପ୍ରଚଳ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏପରିକି ଠିକ୍‌ ଭାବେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ପରିବାର ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ନିରାଶ ହେଲେ, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନି ବର୍ଷ ଭିତରେ ସେମାନେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବିକଳ୍ପ ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଖୋଜିଲେ। ଏହା ପରିବାର ପାଇଁ ମାନସିକ ଚିନ୍ତା ସହିତ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ବୋଝର କାରଣ ହୋଇଥିଲା।

ଶେଷକୁ ଯେଉଁଦିନ ସେମାନେ ସ୍ପାଇନ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଫାଉଣ୍ଡେସନରେ (ଏସଆରଏଫ) ପହଞ୍ଚିଲେ ସେଦିନ କଥା ଖୋକୋନଙ୍କର ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ମନେ ରହିଛି, ଯେଉଁ ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଭୟ ଆଶା ଓ ଆଶଙ୍କା ଭରି ହୋଇ ରହିଥିଲା। ଏସଆରଏଫ ହେଉଛି କୋଲକାତାସ୍ଥିତ ଏକ ଅଣ-ଲାଭକରୀ ସଂସ୍ଥା ଯାହା ବିଗତ ୧୬ ବର୍ଷ ଧରି ମେରୁଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପାଇଁ ଅବହେଳିତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦେଇ ଆସୁଛି।

“ଆମ ଝିଅକୁ ପୁଣି ଚାଲି ପାରୁଥିବା ଦେଖିବା ବେଶ୍ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଆମେ ଆଦୌ ଭାବି ନଥିଲୁ ଯେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଏତେ ସଫଳ ହେବ। ସମସ୍ତ ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ, ଆମେ ନିଜକୁ ଧନ୍ୟ ମନେ କରୁଛୁ”, ସେହି ବାପା ଜଣକ ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା ହ୍ରିତିକ ରୋଶନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବହୁତ ଭଲ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ବହୁତ ଆଗରୁ ନିଦାନ ହୋଇଥିଲା ଓ ସଠିକ ବ୍ୟାୟାମ ଦ୍ଵାରା ସେ ସ୍କୋଲିଓସିସର ଉପଚାର କରିପାରିଲେ। କିନ୍ତୁ ସୋମାଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବିତିଯିବା କାରଣରୁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାଟ ନଥିଲା। “ଯଦି ନିଦାନ ଶୀଘ୍ର ହୋଇଯାଏ ତେବେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ପ୍ରାୟତଃ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ମେରୁଦଣ୍ଡର ବକ୍ରତାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ ଦ୍ଵାରା ଆମେ ଠିକ୍‌ କରିଦେଇ ପାରିବୁ। ଆମ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହେଉଛି ସର୍ବଶେଷ ଉପାୟ”, ଯୋଗକରି କହନ୍ତି ଡାକ୍ତର ତୃଣାଞ୍ଜନ ଷଢଙ୍ଗୀ। ଏସଆରଏଫରେ ଜଣେ ନ୍ୟୁରୋ-ଆନାସ୍ଥେଜିଓଲୋଜିଷ୍ଟ ଓ ସ୍ଥାପକ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଭାବେ ବିଗତ ୧୫ ବର୍ଷ ଧରି କାମ କରିବା ଭିତରେ ସେ ଏତେ ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେଣି ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

“ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏକ ବିରାଟ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ – ବିକୃତି ସଂଶୋଧନ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କଲେ ୫ରୁ ୧୫ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ”, ସେ ଯୋଗକରି କହନ୍ତି। ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରର ସଂଖ୍ୟା, ପସନ୍ଦ ମୁତାବକ ଆମଦାନୀ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପେଚର ବ୍ୟବହାର, ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଯେତେ ଦିନ ଲାଗିବ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ମିଶିଯାଏ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି କି ଇନ୍ସ୍ୟୁରାନ୍ସ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ସ୍କୋଲିଓସିସ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ବା ଏହା ଏକ କସମେଟିକ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ରୋଗନିରୋଧୀ ବା ପ୍ରୋଫିଲାକ୍ଟିକ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର।

ସେହି ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣ ୨୪ ପ୍ରଗଣାର ଆଉ ଜଣେ ଝିଅ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହିଁ ଏକ ମାତ୍ର ବିକଳ୍ପ ଥିଲା। ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସର ମୀନାକ୍ଷୀ (ପ୍ରକୃତ ନାମ ନୁହେଁ) ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହେ ଓ ଶୀଘ୍ର ନିଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଅସମର୍ଥ ଥିଲା।

“ମୋ ଝିଅ ଏକକାଳୀନ ୧୦ ମିନିଟରୁ ଅଧିକ ଠିଆ ହେଇ ପାରୁ ନଥିଲା ଓ ଶକ୍ତି ହରେଇ ଥିଲା। ଏକଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବା ଆମ ଝିଅ ବିଛଣାରୁ ଉଠି ନପାରିବା ହୃଦୟ ବିଦାରକ ଥିଲା”, କହନ୍ତି ବାପା ନିର୍ମଳ ସରକାର, ଜଣେ ଡାଏମଣ୍ଡ ହାରବୋର ବାସିନ୍ଦା। ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ମତ୍ସ୍ୟ ଭଣ୍ଡାରରେ ମ୍ୟାନେଜର ଭାବେ କାମ କରି ସେ ମାସକୁ ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଆୟ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଝିଅର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଖର୍ଚ୍ଚ ତାଙ୍କର ଛ’ ବର୍ଷର ଆୟ ସହ ସମାନ। “ଆମେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲୁ। ଆମେ ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲୁ”, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଡାଏମଣ୍ଡ ହାରବୋରସ୍ଥିତ ମାଛ ଭଣ୍ଡାର ଅଞ୍ଚଳର ଗହଳଚହଳ ଭିତରେ ସେ ‘ପରୀ’କୁ କହିଲେ।

ଦୈବ ଯୋଗରେ ଏସଆରଏଫ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲା ପରେ ତାହା ବଦଳି ଗଲା। “ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରର ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ ମୋ ଝିଅ ପୁଣି ତା’ ପାଦରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତା’ର ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି”, କହନ୍ତି ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ଵଳିତ ବାପା। ଏବଂ ଯୋଉ ଝିଅ ଦିନେ ଚାଲିବାକୁ ତା’ର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ହରାଇଥିଲା, ଏବେ ପ୍ରତିଦିନ ସାଇକେଲରେ ସ୍କୁଲ ଯିବାଆସିବା କରୁଛି।

ମୁଁ ଭେଟିଥିବା ସବୁ ଡାକ୍ତର ଏହି ରୋଗର ନିରାକରଣ ପାଇଁ ପିଲା ଓ ବାପା ମା’ଙ୍କୁ ରୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଶିକ୍ଷିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ବୋଲି ଜୋର ଦେଇ କହନ୍ତି। କୋଲକାତା ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ଅବହେଳିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଏସଆରଏଫ ଏକ ଖୋଜିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। “ଆମ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିବା ସର୍ଜନମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସ୍କୁଲ କ୍ଲିନିକଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଦର୍ଶନରେ ଯାଉଛନ୍ତି”, କହନ୍ତି ଡାକ୍ତର ସୌମ୍ୟଜିତ ବସୁ।

ସ୍କୋଲିଓସିସ ପ୍ରତି ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ତାଙ୍କର କ୍ଲିନିକରେ ଡାକ୍ତର ସୌମ୍ୟଜିତ ବସୁ ପ୍ରତି ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ ଥରେ ପ୍ରାୟ ୪୦-୫୦ ଜଣ ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ସେହି ଭଳି ଗୋଟିଏ କ୍ଲିନିକର ଅଂଶ ଭାବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଥରେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ନଦିଆ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିବାରକୁ କହୁଥିବାର ଶୁଣିଥିଲି, କିପରି ବ୍ରେସେସ (ସହାୟକ ପଟି) ଦ୍ଵାରା ବାନ୍ଧି ରଖିବା ସତ୍ତ୍ଵେ ସ୍କୋଲିଓସିସର ବୃଦ୍ଧି ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ, ଓ ସେହି ଝିଅଟିର ଚଳପ୍ରଚଳ କ୍ଷମତାକୁ ଓ ଏପରିକି ହୃଦ-ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ୍ରିୟାଶୀଳ କରି ରଖିବା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଅତି ଜରୁରୀ।

ମୁଁ ବାପା ମା’ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ଶୁଣିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଶଙ୍କାଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିଲେ: “ସେ ସ୍କୁଲ ଯାଇ ପାରିବ ତ? ସେ ପୁଣି ସନ୍ତରଣ ଶଖିବାକୁ ଯାଇ ପାରିବ? ଯଦି ସେ ଆଉ ଥରେ ଚାଲି ନପାରିବ, କ’ଣ ହେବ?”

ଡାକ୍ତର ବସୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଵସ୍ତ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତର୍କ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ: “କଥା ହେଉଛି ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଝିଅ ତା’ର ବ୍ୟାୟାମ କରିବା ଭୁଲିବ ନାହିଁ”। ତା’ ସହିତ ସେ କହିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଟିମ୍‌ରୁ ଜଣେ ଫିଜିଓଥେରାପିଷ୍ଟ ଝିଅଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବେ।

ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଫିଜିଓଥେରାପି ହେଉଛି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ଫିଜିଓଥେରାପିଷ୍ଟ ସୌଭିକ ଘୋଷ ଥରେ ଯେତେବେଳେ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହୋଇଥିବା ଜଣେ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିଦର୍ଶନରେ ଯାଉଥିଲେ ସତେବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଲି। ତାଙ୍କର ଖୁସିବାସିଆ ବ୍ୟବହାର ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କୁ ସହସା ଆଶ୍ଵସ୍ତ କରେ।

ହୁଗୁଳି ଜିଲ୍ଲାର ଗୋଟିଏ ବସ୍ତିକୁ ଆମେ ଗଲୁ ଯେଉଁଠାରେ ସହାନା ପରବିନ (ପ୍ରକୃତ ନାମ ନୁହେଁ) ତା’ର ବାପା ମା’ଙ୍କ ସହିତ ରହେ। ୧୦’ x ୧୨’ ଆକାରର ଘର ଭିତରେ ଆମେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟ ନନେଇ ଜଣେ କିଶୋରୀ ବାଳିକା ଚାଲୁଥିବାର ଦେଖିଲୁ।

ସୌଭିକ ଘୋଷଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ସହାନାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦର ଲହରୀ ଖେଳିଗଲା, କାରଣ ତାଙ୍କ ଟିମ୍‌ ସଦସ୍ୟମାନେ ସେହି ଝିଅର ସ୍କୋଲିଓସିସ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରେ ଏକାଧିକ ଥର ତାଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଚାଲୁ ଚାଲୁ ଅଟକି ଯାଇ ସେ କହିଲା, “ଯେବେଠାରୁ ମୋର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହେଲାଣି ତା’ ପରଠାରୁ ମତେ ଆଉ କେହି ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁ ନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ବହୁତ ଆରାମ ଓ ଆଶ୍ଵସ୍ତ ଅନୁଭବ କରୁଛି। ଏବଂ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ବ୍ୟାୟାମ କରିବି।

କିନ୍ତୁ ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାରାମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବାକୁ ଛାତ ଉପରକୁ ଯାଉଛି”।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍