বৈচিত্ৰৰ খেল

সাতজনী ছোৱালী, ছখন গাওঁ, পাঁচটা মাতৃভাষা, দুবিধ খেল আৰু এটা খেল-ধেমালীৰ এটা ভাষা!

ৰঞ্জন ৰাথৱা (১২), জ্যোতি ভিল (১১), শৰ্মিলা ধায়েকি (৯), কিঞ্জল নায়কা (১০) আৰু নিৰল ৰাথৱা (১০) – এই আটাইগৰাকী শিশু গুজৰাটৰ চোতাউদেপুৰ জিলাৰ তেজগঢ় আদিবাসী গাঁৱৰ ক’ৰাজ হিলৰ পাদদেশত অৱস্থিত আবাসিক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় বসন্তশালাৰ খেলপথাৰত খেল-ধেমালীত ব্যস্ত হৈ পৰিছে।

আৰক’ ডাৰুক’ দহি ডাৰুক’
শ্ৰাৱন গাজে, পিল্লু পাকে...

এইটো গুজৰাটী ভাষাৰ উদ্ভট ছন্দযুক্ত গীত যাক গুজৰাটী ভাষাত বড়-বড় গীত’ বুলি কোৱা হয়, সেই বিশাল সম্ভাৰৰ এটি গীত। মন কৰিবলগীয়া কথা যে খেলোতে গোৱা এই গীতৰ যি ভাষা, সেয়া সেই শিশুকেইটাৰ কোনো এজনৰে মাতৃভাষা নহয়। পাঁচোগৰাকী শিশুৰ ঘৰ তাৰ পৰা ৩০ৰ পৰা ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত। তাত, ঘৰত যি তেওঁলোকে ভাষা কয়, সেয়া ৰাথৱি, ধানকি, দুংগৰা ভিলি, নায়কি আদি আদিবাসী ভাষা। কিন্তু স্কুল আৰু হোষ্টেল থকা আদিবাসী একাডেমি চৌহদৰ এইখন আদিবাসী স্কুলত তেওঁলোকৰ সংযোগী ভাষা হৈ পৰিছে গুজৰাটী।

আদিবাসী শিশুসকলক তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি আৰু সম্প্ৰদায়ৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নকৰাকৈ স্কুলীয়া শিক্ষা প্ৰদান কৰাৰ বাবে বসন্ত শালাই শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰখনত এই বহুভাষিক সম্পৰীক্ষা আৰম্ভ কৰিছে। গুজৰাটৰ বদোদৰাৰ পৰা ৯০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ এইখন স্কুলত শিশুসকলক তেওঁলোকৰ নিজৰ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উত্সাহ যোগোৱা হয় আৰু পাঠ পঢ়াওতে ৩য় মানলৈ শিক্ষকে স্থানীয় প্ৰসংগ প্ৰয়োগ কৰে। গুজৰাটী ভাষাৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা ৪ৰ্থ মানৰ পৰা আৰম্ভ হয়।

বসন্ত শালাত পঢ়া শিশুৰ অভিভাৱকসকল প্ৰায়ে দৰিদ্ৰ, প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক যিয়ে বছৰটোৰ বেছিভাগ সময় জীৱিকাৰ সন্ধানত বাহিৰতে থাকে। সেয়ে শিশুৰ শিক্ষাৰ অব্যাহত ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত ভাল স্কুল এখন বিচাৰি পোৱাটো তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰে। খাটাংকৈ ক’ব নোৱাৰি যে প্ৰব্ৰজন আৰু ঘাইকৈ প্ৰভুত্ব থকা সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে আদান-প্ৰদানৰ বাবে তেওঁলোকৰ সংস্কৃতিত গুজৰাটীৰ প্ৰৱেশ ঘটে, নে তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত শিক্ষা ব্যৱস্থাটোৰ অংশ হ’বলৈ মানসিকভাৱে প্ৰস্তুত হ’বই যে লাগি – সেই বাস্তৱে তেওঁলোকক বাধ্য কৰায়। এই আৱশ্যকতাই যে তেওঁলোকক ভাষাটো সহজে ক’ব আৰু শিকিব পৰা কৰি তোলে, সেয়া সহজে অনুমেয়।

ভিডিঅ: 1

“হাভে মাৰো বাৰো (এইবাৰ মোৰ পাল),” কাষতে বহি থকা এলিচাক গুজৰাটী ভাষাতে লাহৈকে লক্ষ্মীয়ে কয়। লক্ষ্মীয়ে বালিৰ দম এটাত ঠানিটো লুকুৱাবলৈ নিছে। তেওঁলোকে স্কুল চৌহদৰ এটা ফালে খেলি আছে কাথিয়ু শোধৱাণী ৰমত (ঠানিটো বিচাৰি উলিওৱা) খেলবিধ খেলি আছে। কাৱন্ত তালুকৰ আম্বাদুংগৰ গাঁৱৰ ১১ বছৰীয়া এলিচা ভিলে ঘৰত ভিলি ভাষা কয়। আন পৰম্পৰাগত খেলৰ দৰে এইবিধ খেলত আপোনাক কেইপদমান বা কেতিয়াবা একো সমলৰে প্ৰয়োজন নহয়। এইবিধ খেলত আপোনাক লাগে অলপ বালি আৰু দুজন লগৰীয়া। বালিখিনি দীঘলীয়া মথাউৰি এটাৰ দৰে গোটোৱা হয় আৰু সৰু ঠানি এটা তাত লুকুওৱা হয়। আনজন খেলুৱৈয়ে সেই ঠানিডাল বিচাৰি উলিয়ায় আৰু সেইবাৰ নিজে লুকুৱায়।

ভিডিঅ: 2

অনুবাদ: পংকজ দাস