“ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਨਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੰਘ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸੀ ਹਾਂ।”
ਬਹਾਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਗਿੱਲਾ ਕੂੜਾ, ਗੱਤੇ ਅਤੇ ਥਰਮਾਕੋਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ 35 ਸਾਲਾ ਆਦਮੀ ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਾਰਪੇਟਾ, ਬੋੰਗਾਈਗਾਓਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾਪਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ 13 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਅਸਵਾਰਪੂਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟੁਕੜੇ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਕਚਰਾ ਚੁਕੱਣਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ।
“ਭਾਵੇਂ ਅਸਾਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ, ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।” ਬਹਾਰੁਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। “ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਹਾਂ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਕਸਰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਅਸਾਮ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹੀਏ,” ਬਹਾਰੁਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਆਫ ਸਿਟੀਜ਼ਨ (National Register for Citizens) ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਹਨ।
ਇਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਰਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਨੂਰ ਇਸਲਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਾਮ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੜ੍ਹ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਰਪੇਟਾ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ 800 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਖੇਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਰੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। “ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰਨ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੱਠਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,” ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਸੈਂਟਰ (National Remote Sensing Centre) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 1998 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 28.75 ਫੀਸਦੀ ਇਲਾਕਾ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
