“আনবোৰৰ দৰে আমিও যে এইখন দেশৰেই মানুহ, সেই কথা চৰকাৰ আৰু ওচৰ-পাজৰৰ মানুহক প্ৰমাণ দিওঁতে আৰু নথি-পত্ৰ দেখুৱাওঁতেই আমাৰ গোটেই জীৱন উকলিছে।”
বাহাৰুল ইছলাম জাবৰ বচাত ব্যস্ত। তেওঁ প্লাষ্টিক বটল, ভিজা জাবৰ, কাৰ্ডব’ৰ্ড আৰু থাৰ্ম’কল বেলেগে বেলেগে দ’মাই প্ৰতিটো পৃথক প্লাষ্টিকৰ বস্তাত ভৰাইছে। এই ৩২ বছৰীয়া লোকজন অসমৰ বৰপেটা, বঙাইগাওঁ আৰু গোৱালপাৰাৰ পৰা অহা ১৩ টা প্ৰব্ৰজিত পৰিয়ালৰ এজন। হাৰিয়ানাৰ আছাৱাৰপুৰ চহৰৰ এটুকুৰা ঠাইত তেওঁলোক সকলোৱে একেলগে বাস কৰে আৰু তেওঁলোকৰ জীৱিকা হ’ল জাবৰ গোটোৱা আৰু জাবৰ বচা।
‘‘মানুহে সততে আমাৰ পৰিচয়ক লৈ প্ৰশ্ন কৰে, অসমতো আৰু ইয়াতো।’’ বাহাৰুলে জনালে যে বস্তিলৈ তেওঁলোক সকলোৰে নথি–পত্ৰ বিচাৰি চৰকাৰী বিষয়া আহিয়েই থাকে। ‘‘অমি যেতিয়া জাবৰ বুটলিবলৈ যাওঁ, মানুহে আমাক সোধে আমি ক’ৰ, তাৰ পিচত অসম বুলি শুনি তেওঁলোকে ধৰি লয় যে আমি বাংলাদেশী।” তেওঁ লগতে জনালে যে আৰক্ষীয়ে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ কোনো অপৰাধমূলক তথ্য নাই বুলি নিশ্চিত হ’বৰ বাবে অসমৰ আৰক্ষীৰ পৰা প্ৰমাণ পত্ৰ বিচাৰে। “আমি যিয়েই কওঁ তাৰে একো নহয়,” বাহাৰুলে জনালে, যি অসমত ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী(এন আৰ চি) প্ৰস্তুতিৰ অনুশীলন সম্পৰ্কে জ্ঞাত আৰু তেওঁ জনালে যে মাটিৰ মালিকীস্বত্বৰ নথি-পত্ৰ থকাৰ বাবে তাক লৈ তেওঁ চিন্তিত নহয়।
একেটা চৌহদতে বাস কৰা ককাই-ভাই ৰিয়াজ আৰু নুৰ ইছলামেও জনালে যে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষৰীয়া তেওঁলোকৰ খেতিৰ মাটিত অহৰহ বানপানী হোৱাৰ বাবে খেতিৰ ওপৰত ভৰষা কৰিব নোৱাৰা হোৱাত তেওঁলোকে অসম এৰিলে। তেওঁলোকৰ বৰপেটাৰ ঘৰত মাক-দেউতাকে ৮০০ বৰ্গ ফুট মাটিত জলকীয়া, বিলাহী আৰু শাক-পাচলিৰ খেতি কৰে। “বৰষুণ বেছি হ’লে নদীৰ পানী ঘৰৰ ভিতৰত সোমায় আৰু আমি ঘৰ এৰি আঁতৰিব লাগে। কলগছৰ ভূৰেৰে আমি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাওঁ,” ভাই-ককাই দুজনে ক’লে। ৰাষ্ট্ৰীয় দূৰ অনুধাৱন কেন্দ্ৰ (এনআৰএছচি)ৰ তথ্য অনুসৰি ১৯৯৮ আৰু ২০১৫ চনৰ মাজত অসমৰ প্ৰায় ২৮.৭৫ শতাংশ মাটি বানৰ কৱলত পৰিছিল।
