ଡାକ୍ତର, ଭୂତ ଓ ଭଲ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଉପଚାର

ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: ଭାରତରେ ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଲେଖା ଶୃଙ୍ଖଳା (ସିରିଜ) ମଧ୍ୟରୁ ଏଇଟି ପ୍ରଥମ।

ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗାଁ ମଲାଜପୁରରେ ରହନ୍ତି ଦୁଇଜଣ କିଶୋରୀ ଝିଅ – ୧୭-ବର୍ଷୀୟା ସାବି ଧୁର୍ଭେ ଓ ୧୬-ବର୍ଷୀୟା ଆଶା କୋରକୁ (ଛଦ୍ମନାମ) – ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ବନ୍ଧୁତ୍ଵ ପରି ଲାଗୁନଥିବା ଏକ ସମ୍ପର୍କ। ଏ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ଏକ ମେଳାରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଭେଟିଥିଲେ – ଯେଉଁଠାକୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ପକ୍ଷରୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନୀୟ ଗୁଣିଗାରେଡ଼ି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭୂତ ଛଡ଼େଇବାକୁ ଆଣିଥିଲେ। ଉଭୟ କିଶୋରୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଝିଅ ଦୁଇଟିଙ୍କୁ ଭୂତ ଲାଗିଛି।

“ରୁମ୍‌ର ଚାରିଆଡ଼େ ମୁଁ ପଡ଼ୁଥିଲି ଉଠୁଥିଲି ଓ ମୂର୍ଚ୍ଛା ହେଇଯାଉଥିଲି। କଷ୍ଟରେ ମୁଁ ବଙ୍କେଇ ହେଇ ଯାଉଥିଲି ଓ ନିଦରୁ ଉଠିଲା ପରେ ମୋର କିଛି ମନେ ରହୁନଥିଲା”, ବୁଝେଇବାକୁ ଯାଇ କହେ ସାବି। “ସମାନ”, ସାବିର କଥା ସାରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆଶା କହିଉଠେ। “ମୋର ବି କିଛି ମନେ ରହୁ ନଥାଏ”।

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଚାହାନ୍ତି ଓ ହସନ୍ତି – କିଛି ବା କାହାକୁ ଦେଖିକି ନୁହେଁ, ସବୁ କିଛିକୁ। ଏହା ସମସ୍ତେ ପରିଚିତ ଥିବା କିଶୋର ବୟସରେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ବିଶୃଙ୍ଖଳିତ ଆଚରଣର ସାମର୍ଥ୍ୟ। ଦୁଇଜଣ ଯାକ ଝିଅ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାୟ ମାସେ ହେଲା ରହିଲେଣି। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅବିଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇଗଲେଣି – ଆରତୀ ବେଳେ କାନ୍ଧରେ କାନ୍ଧ ଯୋଡ଼ିକି ବସିବା, ଗର୍ଭଗୃହରେ ପରିକ୍ରମା କଲାବେଳେ ଫିସଫିସ କରି ମଜା କଥା କୁହାକୁହି ହେବା ପରସ୍ପର ସହ ଶଦ୍ଦ ଗୋଳାମିଶା ଭାଷାରେ କଥା ହେବା, ଇତ୍ୟାଦି।

ସାବି ସ୍ନେହଭରା ଆଖିରେ ଆଶା ଆଡକୁ ଚାହିଁବ ଓ କହିବ, “ସେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛି ଇସି...”

“- ମୁଁ ବୁଝେଇ ପାରିବିନି –“

“- ତୁ ଆରତୀ ବେଳେ ଦେଖିବୁ –“

“- କିନ୍ତୁ ମତେ ଏବେ ବହୁତ ଭଲ ଲାଗୁଛି –“ ଆଶା କହିବା ଶେଷ କରୁଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଜଣା ପଡୁଛି କି ମନ୍ଦିରରେ ମାସଟିଏ ରହିବା ତା’ ଅବସ୍ଥା ଭଲ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି।

ମଲାଜପୁର ଭୂତ ମେଳା – ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂତୋଁ କା ମେଳା ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା – ହେଉଛି ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳନ ହେଉଥିବା ଏକ ବାର୍ଷିକ ଆୟୋଜନ। ଏହା ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ (ଜାନୁଆରୀ-ଫେବୃୟାରୀର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ) ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ (ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିବା ସହ) ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ। ଏହି ମେଳା ବେତୁଲ ଜିଲ୍ଲାର ଚିକୋଲି ବ୍ଲକରେ ଥିବା ସନ୍ଥ ଗୁରୁସାହାବ ବାବା ବା ଦେଓଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ସମାଧି ପୀଠ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ‘ପ୍ରେତାତ୍ମା’ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭଲ କରିବା ପାଇଁ ରହସ୍ୟମୟ ଶକ୍ତି ଅଛି ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଉଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ ପିଶାଚ ଆତ୍ମାମାନେ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଭିତରେ ଥିବା ବରଗଛର ପତ୍ରଗହଳ ଭିତରେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ମେଳାକୁ ସାରା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ରାଜସ୍ଥାନରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଓ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଆସନ୍ତି।

ସତେ ଯେମିତି ସଙ୍କେତ ଆସେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଟିକିଏ ପରେ ଆରତୀ ବେଳେ ଆଶା ବଶୀଭୂତ ହୋଇଉଠେ। ତା’ ମା’ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଆସନ୍ତି ଓ ସାବି ତା’ର ବଶୀଭୂତ ସାଙ୍ଗକୁ ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ଆଗେଇ ଯାଏ। ଆଶାର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, କାନ୍ଧ ସାଙ୍କୁଡ଼ି ଯାଏ, ଓ ହଠାତ ଧକ୍କା ଖାଇଲା ପରି ମୁହଁ ବିକୃତ ହୋଇଯାଏ। ସାବି ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହାତରେ ତା’ ଚୁଟିକୁ ଯୋରରେ ଟାଣି ଧରେ, ‘ଭୂତ’କୁ ଭିଡ଼ି ଧରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଘଟଣା ବେଳେ ଆଶାକୁ ଯେମିତି କଷ୍ଟ ନହେବ ସେଥି ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିଥାଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ କେତେ ମିନିଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା’ର ବଶୀଭୂତ ସାଙ୍ଗ ସହିତ ଗୁଣୁଗୁଣୁ ହେଇ ଭରସା ଦେଉ ଦେଉ ଗର୍ଭଗୃହ ଭିତରେ ଚାଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମା’ମାନେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲନ୍ତି, ଚିନ୍ତାରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁଗୁଡ଼ିକ କଠିନ ହୋଇଯାଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ସରେ, ଆଶା ତଳେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନେ ତା’ ଚାରିପଟେ ଘେରି ଯାଆନ୍ତି। କେହିଜଣେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ବଢ଼େଇ ଦିଏ, ସାବି ସେଥିରୁ କେଇ ବୁନ୍ଦା ଆଶାର ଓଠରେ ପକାଏ, କୋମଳ ଭାବେ କହେ “ପି... ଶେଷ ହେଲା”।

ସେମାନଙ୍କ ମା’ମାନେ – ସୁନିତା ଓ ପପି – ସେମାନଙ୍କ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି କାରଣ ଯିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାଗା ନଥିଲା। କୌଣସି ମାନସିକ ଚିକିତ୍ସକ ନଥିଲେ। କୌଣସି ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ଵିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ନଥିଲେ। କୌଣସି ପରାମର୍ଶଦାତା ନଥିଲେ। ସେମାନେ ଚିକିତ୍ସା ସେବାର ଏପରି ଏକ ମରୁଭୂମିରେ ରହୁଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଏକ ମରୁଦ୍ୟାନ (ଓଏସିସ) ପରି ଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଭଳି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ତଥା ସହାୟତା ଗୋଷ୍ଠୀର ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି।

କେତେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବାକୁ ଆସନ୍ତି। ଆଉ କେତେକ, ସେମାନେ କହୁଥିବା ବୁରି ଆତ୍ମା - ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ଚମତ୍କାରିତା ବାବଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କର କିଛି କାହାଣୀ ରହିଛି ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଟାଣି ଆଣେ। ପଡୋଶୀ ଗାଁର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକ କ୍ୟାନସରରୁ ଭଲ ହେଇଗଲେ। ଆଉ ଜଣେ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ପରେ ପିଲା ଜନ୍ମ କଲେ। ଆଉ କେହି ଜଣେ ସର୍ପ ଦଂଶନରୁ ଭଲ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିଗଲା। ଭକ୍ତମାନେ ସେମାନଙ୍କ ମାନସିକ ପୂରଣ ହୋଇଗଲେ “ଗୁରୁ ମହାରାଜା”ଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ଭୋଗ ଦିଅନ୍ତି।

ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ କୁସଂସ୍କାର ଓ ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଭରି ହୋଇ ରହିଛି। ଏହାର ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୭୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। “ମନ୍ଦିରରେ ଆପଣ ଯାହା ଦେଖିଲେ ତାହା ଅତି ସାମାନ୍ୟ”, କହନ୍ତି ଡାକ୍ତର ସଞ୍ଜୟ ଖାତେରକର, ବେତୁଲ ଜିଲ୍ଲା ଚିକିତ୍ସାଳୟର ମନସ୍ତତ୍ତ୍ଵବିଦ। “ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ବହୁତ ସ୍ଥାନ ଖାଲି ଅଛି ଯାହା ଭର୍ତ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ଆମେ ଗାଁ ସ୍ତରରେ କ୍ୟାମ୍ପ କରୁ ଓ ଘରକୁ ଘର ଯାଇ ଯଦି କାହାର ଅଧିକ ଯତ୍ନ ଦରକାର ସେଭଳି ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଭୋପାଳ ଯିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଏତେ ବଡ଼ ଏକ ସଙ୍କଟ ଯେ ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ କେତେ ଥର ଯାଇ ଏହାର ସମାଧାନ କରିହେବ ନାହିଁ”।

୨୦୨୧ରେ ସାଇକିଆଟ୍ରି ଜର୍ଣ୍ଣାଲରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଷ୍ଟଡ଼ି ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟର ମାତ୍ର ୧୩.୭ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳ ୧୯୯୬ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଜିଲ୍ଲା ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। କେବଳ ୧୧.୮ ପ୍ରତିଶତ ହସ୍ପିଟାଲ ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତି ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ୦.୦୫ ଜଣ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ଵବିଦ ରହିଛନ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ଵ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଚଓ) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରତି ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ୩ ଜଣ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ଵବିଦ ରହିବା ପ୍ରୟୋଜନଠାରୁ ବହୁତ କମ୍।

ବେତୁଲର ସିଭିଲ ସର୍ଜନ ଡାକ୍ତର ଜଗଦୀଶ ଘୋରେ ଦର୍ଶାଇ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଜିଲ୍ଲା ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ରହିଛି, କିନ୍ତୁ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ନାହାନ୍ତି। “ଯଦି ବା ଆମର ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପି ବା ଇକୋ କାର୍ଡିଓଗ୍ରାମ କରିବା ସୁବିଧା ରହିଛି, ତେବେ ସେହି ମେସିନ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଟେକନିସିଆନ ଆମର ନାହାନ୍ତି। ଆମର ନୂଆ କୋଠା ଓ ସୁନ୍ଦର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ହସ୍ପିଟାଲରେ ୩୦ ଜଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ମାତ୍ର ୧୧ ଜଣ”।

ତଥ୍ୟାନୁଯାୟୀ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ରାଜ୍ୟର ଏକ ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ଛବି ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବୃହତ ଭାଗ ଲୋକଙ୍କର ମାନସିକ ଅସୁସ୍ଥତାର ଚିକିତ୍ସା ହୁଏନାହିଁ। ସୁବିଧାର ଅଭାବ କାରଣରୁ ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ କମ୍‌ ରହିଛି, ଏବଂ ସାବି ଓ ଆଶାଙ୍କ ଭଳି କିଶୋର ବୟସର ପିଲାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। “ମାନସିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିକିତ୍ସା ଅଭାବ ୯୧ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ, ଏବଂ ସେହି ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସଠିକ ଚିକିତ୍ସା ପାଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ “।

ରାଜ୍ୟରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତି ଦଶଲକ୍ଷରେ ୧.୧୯ ଓ ୧୮ରୁ ୪୫ ବର୍ଷ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ସର୍ବାଧିକ”, ୨୦୨୧ର ସେହି ରିପୋର୍ଟ ତାହାର ନିଷ୍କର୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଆହୁରି ନିକଟରେ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଷ୍ଟଡ଼ି ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ତମାନେ ଅଧିକାଂଶତଃ ଇନ୍ଦୋର, ଭୋପାଳ ଓ ଗ୍ଵାଲିଅର ପରି ସହରାଞ୍ଚଳରେ ରହିଛନ୍ତି।

“ମଲାଜପୁରରେ ଭୂତ ଛଡ଼େଇବା ରୀତିନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଏ, ଆମର ଯଦି ଯଥେଷ୍ଟ ଡାକ୍ତର ଥାଆନ୍ତେ ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅପସ୍ମାର, ମାନସିକ ବିକାର, ଉଦବେଗ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଜଣା ପଡ଼ିଥାନ୍ତା”, କହନ୍ତି ଡାକ୍ତର ଖାତେରକର।

ତା’ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହିଭଳି ମରୁଡ଼ିଗ୍ରସ୍ତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରର ସାବି ଓ ଆଶାଙ୍କ ପରି କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ମାନସିକ କଷ୍ଟକୁ ପବିତ୍ର ଓ ଅଲୌକିକ ଭାବଧାରାରେ ବିଚାର କରାଯାଉଛି: ପିଶାଚ ଓ ଦେବଦୂତ, ସାଧୁ ଓ ସନ୍ଥ, କଳ୍ପନା ଓ ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନ ଆଦି ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଦୁନିଆର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଆଜି ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ବି ସେହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ରହିଛି। ସାବି ଓ ଆଶାଙ୍କ ପରି କିଶୋରୀମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ବଶୀଭୂତ’ ହେବା ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାତ୍ୟେହିକ ଜୀବନରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ରହିଥିବା ବିଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି।

“ଶାରୀରିକ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଣେ ହସ୍ପିଟାଲ ଯାଏ। ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସୁ”, କହନ୍ତି ସୁନିତା, ସାବିର ମା’ ଏହା କହିବା ସହ ଯୋଗକରନ୍ତି ଯେ କେହି ଜଣେ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଛି ଓ ସେଭଳି ସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ହିଁ କରିହେବ।

“ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏଠାକୁ ଆସିଲି, ମୁଁ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲି। ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି, ତା’ପରେ ମୁଁ ଆଶାକୁ ଭେଟିଲି... ଏବେ ଏ ଜାଗା ଭଲ ଲାଗୁଛି। ମୋର ଏଠି ସାଙ୍ଗ ଅଛନ୍ତି...”, ସାବି ମତେ କହୁଛି ଯେତେବେଳେ ଏହି ମାସିକିଆ ମେଳା ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ସରିବାକୁ ଯାଉଛି। “ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ଆମ ଗାଁକୁ ଫେରିଯିବି, ସାବି ବିନା। ମୁଁ ଜାଣିନି ମୁଁ କ’ଣ କରିବି”, ଆଶା କହୁଛି ପ୍ରାୟ ନିଜକୁ ନିଜେ କହିଲା ପରି।

ସେମାନଙ୍କ ମା’ମାନେ ଝିଅ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରତିକାର ବୋଲି ଧରିନେଇଥିବା ବେଳେ ସେହି ସମାନ ତୋଫାନରୁ ବଞ୍ଚି ଯାଇଥିବା ସାବି ଓ ଆଶା, ସେମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥ ହେବାର କାରଣ କିଛି ଅତି ସରଳ ଉପଚାରରେ ରହିଛି ବୋଲି ଭାବନ୍ତି: ତାହା ହେଲା ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁତ୍ଵ। ମାସଟି ଶେଷ ହେଲାବେଳକୁ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଣି ଆର ବର୍ଷ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଦେଖା ହେବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। “... ଓ ପୁଣି ଥରେ...”, ସାବି କହୁଛି।

“... ଓ ଆର ବର୍ଷର ତା’ ପର ବର୍ଷ...” ସେମାନେ ଉଭୟେ ଏକାଥରକେ ମତେ କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ହସରେ ଉଛୁଳି ଉଠୁଛନ୍ତି।

ହୁଏତ ସବୁକିଛି ସତ୍ତ୍ୱେ କିଛି କୁହୁକ ଘଟଣା ଏଠାରେ ଘଟିଛି।

ଏହି କାହାଣୀ ପରୀ ସିନିୟର ଫେଲୋସିପ୍ ୨୦୨୫ଅଧୀନରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।