इच्छा, आशा, आकांक्षा आणि पवित्र धर्मपुरुषांच्या नावाने

For the Making of God-Men

A gullible people is the first need.
Stunned
we adore the static and its empty spiel,
and trace—muscle-memorized—
wrathful lords in stones silent otherwise.
On bloodied knees we kneel to alarm steadily strummed,
prone to easy frenzies, crescendoing on terror surely to come.
For us to live,
others—mirrored farther than they are—surely must die,
God-Men we say will save us in god’s eye.

Nestling enough sins to merit hectic purgation,
find us fishing piety in plays with hacks.
While in the trenches, tear us a piece of paradise promised
and find stacked
the honeyed crucible tipping in tributes—
all judge all jury spared.
God-men—still men—will see our reason we say.

Then ripping and slipping into the plastic skins of god,
God-men dictate divine desires to a gaping mass
hungry for succour and still with our pockets picked.
Leaving even rivers and forests with their holiness nicked.
Unlinking the hands—those lapsed from the regimented swoop—
meeting in the name of a prayer to rely,
God-men then claim whole a quilted sky.

Heaven and hell are conquered and stamped literal
God-Men rise untethered and free.
They efface the humane to make space for godliness—
perverted, twice-removed, distanced from soil and its sea.

God-Men command and god fights proxy fights,
God-Men scheme and god muffles the writhing of hunger—or tries.
God-Men point and god exacts his pound of flesh,
God-Men require and god irons the beating red afresh.

For the keeping of such God-Men,
people are to die after killing
with all the living dodged.
Every glance at the sky is sieved for strays,
while god—look around—has been looking away.
Until the headiness of this unholy ritual sends you reeling and still—
a life is to be lived.
Time is made to tick in rounds of grain, sweat, and seed,
and borrows only from those it can stretch out a calloused hand to—
and reach.
Muttering thanks to goodness for hands
patchworking, soldering and inked,
smeared in budding earth;
no longer foddering themselves
for glitzy panacea in prescribed mirth.
Slowly then, as quiet as now moving ripple,
deliverance takes the name of other ordinary people.

देवपुरुषांच्या निर्मितीसाठी

भोळसट लोक हीच पहिली गरज असते.
अचंबित अवस्थेत
दगडांतल्या मूर्तीलाच भक्तीने पुजतो,
रिकाम्या, निरर्थक घोषणांत अर्थ शोधत राहतो.
आणि सवयीनेच —
देहात खोलवर बसलेल्या आठवणींवर भरवसा ठेवून —
मौन दगडांतून कोपणारा देव शोधतो.
रक्ताळलेल्या गुडघ्यांवर
आम्ही सतत वाजत असलेल्या
घंटेसाठी गुडघे टेकतो,
सहज उन्मादांना बळी पडतो,
येणारी दहशत निश्चितच वाढवतो.
आपण जगलो पाहिजे—यासाठी आपल्यासारखेच,
पण आरशात थोडे दूर भासणारे इतर मरायलाच हवेत.
आणि देव-पुरुष आहेत ना!
ते देवाच्या नजरेत आपल्याला वाचवतील —
असं आपण स्वतःलाच वारंवार समजावतो.

पुरेशी पापं आधीच साठवून ठेवलेली असतात,
मग सुरू होतं घाईघाईनं केलं जाणारं टोकाचं शुद्धीकरण.
देव-पुरुषांच्या स्वस्त भोंदूपणात पवित्रता शोधली जाते,
आणि भक्तीचा मासा कोरड्या तलावात
पकडायचा प्रयत्न केला जातो.

खंदकांत उभं राहून
स्वर्गाचा एखादा तुकडा मागतो
आणि पाहतो — अर्पण करून भरलेली गोड कढई
हळूहळू उलथत आहे.
इथे सगळेच न्यायाधीश असतात,
पण ज्यूरी कुणीच नसतं.
देव-पुरुष — शेवटी पुरुषच — आपली कारणं समजून घेतील,
असं आपण म्हणत राहतो.

मग ते देवाच्या प्लास्टिक कातड्यात शिरतात.
तोंड उघडून उभ्या असलेल्या भुकेल्या समूहाला
दैवी इच्छांचा अर्थ सांगतात —
आधार देतो म्हणत
खिसे मात्र रिकामे करत राहतात.
नद्या, जंगलं — त्यांची पवित्रताही
हळूच हिरावून घेतली जाते.
शिस्तबद्ध झुंडीपासून गळून पडलेले हात
वेगळे केले जातात आणि प्रार्थनेच्या नावाखाली
पुन्हा जोडले जातात.
आणि मग हेच देव-पुरुष
चिंध्या-चिंध्या झालेलं आकाशही
पूर्णपणे आपलंच असल्याचा दावा करतात.

स्वर्ग आणि नरक जणू जिंकले जातात,
त्यांवर शब्दशः शिक्के मारले जातात.
देव-पुरुष बंधनमुक्त होतात,
आणि देवपणासाठी जागा करताना
माणुसकी पुसली जाते — मातीपासून, समुद्रापासून अधिकच दूर नेली जाते.

देव-पुरुष आदेश देतात, देव इतरांच्या हातून युद्धं लढतो.
देव-पुरुष डाव आखतात,देव भुकेची तडफड दडपायचा प्रयत्न करतो.
देव-पुरुष बोट दाखवतात,देव मांसाचा हप्ता वसूल करतो.
देव-पुरुष मागणी करतात, देव रक्त पुन्हा अधिक लालभडक करतो.

अशा देव-पुरुषांना टिकवण्यासाठी लोक मर मर मरतात
आणि मारले जाऊन — जिवंत राहणाऱ्यांना
हळूच बाजूला सारत.
आकाशाकडे पाहणारी प्रत्येक नजर तपासली जाते —
भरकटत नाहीये ना हे पाहायला.
आणि देव? तो तर नजर वळवून घेतो आहे.
जोवर या अपवित्र विधीचा नशा तुम्हाला डगमगवून टाकत नाही —
तोवर आयुष्य जगा.

वेळ धान्याच्या फेऱ्यांत, घामात, बियांत मोजली जाते.
आणि ज्यांच्याकडे तो निर्दयी हात पुढे करू शकतो त्यांच्याकडूनच तो उधार घेतो-
त्या मातीने माखलेल्या, अंकुरांनी ओलावलेल्या,
हातांना धन्यवाद जे जोडतात, शिवतात, लिहितात,
चमचमीत उपायांच्या खोट्या आनंदासाठी
स्वतःला इंधन न बनवता.
आणि मग — अगदी हळूच, या क्षणासारखंच —
मुक्ती साध्या माणसांचीच नावं घेऊ लागते.