ಪಂಜಾಬ್:‌ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನಸ್ಸುಗಳು

2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 24 ವರ್ಷದ ವೀಣಾ ರಾಣಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಾರುಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳ ಪ್ರವಾಹದ ನೆನಪುಗಳೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವು ಪಂಜಾಬ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಲ್ಲೆ ಶಾ ಉತ್ತರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಮನೆಯೊಳಗೂ ನೀರು ನುಗ್ಗಿತ್ತು.

"ಮೊದಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈಗ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ವೀಣಾ ರಾಣಿ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಊರಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಹೊಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಅವರ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯ ಉಪನಾಲೆಯ ಬಳಿಯಿದೆ. ಮನೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಕಾಲುವೆ ಬಹಳ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಎಂಟು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳವಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಆಚೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಇದೆ.

"ಅವಳು ನಗುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವೀಣಾ ಅವರ ಸಹೋದರಿ 26 ವರ್ಷದ ಕೈಲಾಶ್ ರಾಣಿ. ಅವರ ತಂದೆ 52 ವರ್ಷದ ಜರ್ನೈಲ್ ಸಿಂಗ್, "ನಾವು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು" ಎಂದು ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

"ನಮ್ಮ ಬೆಳೆ ಪೂರ್ತಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಮಗೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಈ ನೀರು ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಹೊಲಗಳಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರುತ್ತದೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿಗೆ ಗೋಧಿ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವ ಚಿಂತೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವೀಣಾ. ಅವರ ಬಳಿ ನೀನು ಹೀಗೇಕೆ ಇರುವೆ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಅವಳು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಡು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. "ಯಾರೋ ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಒತ್ತಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು."

ಊರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ತನ್ನ ಈ ಆತಂಕವೂ ದೂರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವೀಣಾ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಅವರೆಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕಾಂಗಿತನ ಮತ್ತು ನಿರುತ್ಸಾಹ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವರನ್ನು 50 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಅಬೋಹರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆಯಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನೂ ಅವಳು ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಳು. "ದಿಮಾಗ್ ದಿ ನಸ್ಸಾ ಕಮ್ಜೋರ್ ಹೋ ಗಯಿ ನೇ [ನನ್ನ ಮೆದುಳಿನ ನರಗಳು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗೊಂಡಿವೆ]" ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.

ಅವರ ಮನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಐ ಗುಂಟ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 1955, 1988, 2023 ಮತ್ತು 2025ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಭೀಕರ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದವು.

2025ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸುರಿದ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಗಳು ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟ ಮೀರಿ ಹರಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 2,500 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳು ಜಲಾವೃತಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ 40 ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸುಮಾರು 5 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ 37,000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ನಾಶವಾಯಿತು.

ಜಲಾವೃತಗೊಂಡ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ವೀಣಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಬಾಸ್ಮತಿ ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 80,000 ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿದ್ದರು, ಈ ಹಣವನ್ನೇ ಅವರು ವರ್ಷದ ಖರ್ಚಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

"ಈಗ ನಮ್ಮ ಓದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಾಲ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ವೀಣಾ ಬಲವಂತದ ನಗು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.

ವೀಣಾ ಮತ್ತು ಅವರ ತಮ್ಮ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಟೆಕ್ನಿಷಿಯನ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಲಾ 30,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ತಿಂಗಳ ಸಂಬಳದ ಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಹೇಗೋ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಈ "ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಿಂದ" ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಆದಾಯ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಈ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ; ಗೋಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರುವ ಅವರ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

"ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷ ಏನೂ ಬೆಳೆಯಲಾಗದು" ಎಂದು ವೀಣಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕುಳಿಬಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇನ್ನೂ ಜಲಾವೃತವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವರ ಬಳಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲು ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಫಸಲು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ, ಈಗಿನ ಸಾಲಗಳು ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಸಾಲ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೆಳೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವರ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮಂಡಿಯವರೆಗೆ ಹಸಿಯಾಗಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ನೆಲ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೆನೆದು ಮೆತ್ತಗಾಗಿದೆ. "ನೀರು ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದಾಗ ನಾವು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದೆವು. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರತೊಡಗಿದಾಗ, ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಧುಕೆ ಧಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತೆರಳಿದೆವು. ಅವರ ಅಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು, ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ವೀಣಾ ತಾಯಿ 51 ವರ್ಷದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೌರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ಬಂದ ರೇಷನ್‌ ಬಳಸಿ ಪಿನ್ನಿಗಳನ್ನು [ಸಿಹಿ ಲಾಡುಗಳು] ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಬ್ಯೂಟಿಷಿಯನ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೀಣಾ, ಈಗ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ತಮ್ಮ 22 ವರ್ಷದ ಸುಖ್‌ಚೈನ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬಾಕಿ ಇರುವ 5,000 ರೂಪಾಯಿ ಫೀಸಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪದೇ ಪದೇ ಫೋನ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 500 ರೂಪಾಯಿ ಕೂಲಿಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. "ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದೆ. ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಸ್ತಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಂಜಾಬಿನ ನೆರೆ ಪೀಡಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಮನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಪರದಾಡುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಆತಂಕ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆಘಾತದ ನಂತರ ಒತ್ತಡದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಬಡಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರ ಈ ಅನುಭವಗಳು ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅತಿರೇಕದ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೂ, ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ತುರ್ತಿನ ನಡುವೆ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. "ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ಸಾಗರದ ಒಂದು ಹನಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಸಮುದಾಯವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಷ್ಟದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರದ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ರೂಪಿಂದರ್ ಒಬೇರಾಯ್.

ಪಂಜಾಬಿನ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಎನ್ನುವಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಜನರು ಮನೋವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ರೈ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಯಾರಾದರೂ ಜೊತೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಯೇ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಹಣವಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಾ. ಒಬೇರಾಯ್. "ಆದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅವರಿಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ."

ವೀಣಾ ಅವರಿಗೂ ಮನೋವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ವಾರಗಳೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಮೊದಲು ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಅಬೋಹರ್‌ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಪುನಃ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ತಲುಪಿದರು. ಅವರ ಮನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ 20 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿವಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. "ಅಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ವೀಣಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಹಸ್ತನ್ ಕಲನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಯಾರೂ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು.

"ರೋಗಿಗಳು ಅತೀವ ಬೇಸರ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಖಿನ್ನತೆ, ಪಿಟಿಎಸ್‌ಡಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಿವಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮನೋವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ಪಿಕಾಶಿ ಅರೋರಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಂದಾಜು. "ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಮೌನವಾಗಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತರರ ಮುಂದೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವರು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ."

ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು. "ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಸನದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ವೀಣಾ ಅವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಬೋಹರ್ ಮೂಲದ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ರಮೇಶ್ ಅರೋರಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಜಲಾಲಾಬಾದ್‌ನ ಸಿವಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಕಲೂಚಾ "ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಫೀಮು ಚಟ" ವ್ಯಸನಮುಕ್ತಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ರೋಗಿಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಟ್ಲೆಜ್ ಉಪನಾಲೆಯ ಆಚೆ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಲ್ಲೆ ಶಾ ಹಿತಾರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, 30 ವರ್ಷದ ಪರಮಜೀತ್ ಕೌರ್ ಚಪಾತಿ ಲಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2025ರ ಆ ದಿನ, ಅವರ ನಾದಿನಿ ರಾಜೋ ಬಾಯಿ "ನೀರು ನುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ!" ಎಂದು ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಒಳಗೆ ಓಡಿದರು.

ನೀರು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಪರಮ್‌ಜೀತ್, "ಬಚ್ಚೋಂ ಕೊ ಭೂಖಾ ಥೋರಿ ಮರ್ನಾ ಹೈ [ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಪವಾಸ ಕೆಡವಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ]" ಎಂದು ಹಗುರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ತಮ್ಮ ಆ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ನೆನೆದು ಅವರು ಈಗ ನಗುತ್ತಾರೆ. "ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನಾವಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಕೂಡಲೇ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಐದೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, 2013ರ ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮಾವನ ಮನೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.

ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ವಹಾನದ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವರ ಪತಿ, 38 ವರ್ಷದ ಹರ್ಬನ್ಸ್ ಸಿಂಗ್ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಣ್ಣ ದರ್ಶನ್ ಸಿಂಗ್ ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಹತ್ತಿರದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ನಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುದ್ವಾರವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೀರಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತು.

ಪರಮ್‌ಜೀತ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನೋಡಿದವರಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 2023ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹರ್ಬನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷದ ಒಬ್ಬಳು ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ. ಹರ್ಬನ್ಸ್ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಿಂದ 15 ವರ್ಷದ ಮಗಳು ಮತ್ತು 10 ವರ್ಷದ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ.

ಪರಮ್‌ಜೀತ್ ಸ್ವತಃ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರ ಮನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಅರ್ಧ ಎಕರೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು.

ಕ್ರಮೇಣ ನೀರು ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. "ನೀರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ನೆನೆಸಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿಲು ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವು ಪುಡಿಯಾಗತೊಡಗಿದವು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಆ ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ನನಗೆ ಟೆನ್ಶನ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ನನಗೆ ನಿದ್ದೆಯೇ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಚರವಾಗಿಯೇ ಕುಳಿತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಜಿತೆ ಧ್ಯಾನ ಹೊ ಜಾಯೆ [ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎತ್ತೆತ್ತಲೋ ಅಲೆಯುತ್ತಿತ್ತು]."

ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಂತೆ, ಹರ್ಬನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಫಾಜಿಲ್ಕಾ ನಗರದ ಖಾಸಗಿ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಕರೆದೊಯ್ದರು. "ದಿಮಾಗ್ ದಿ ನಸ್ಸಾ ತೇ ದಬಾವ್ ಪೇ ಗಯಾ ಹೈ [ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಿದೆ]" ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ತಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪರಮ್‌ಜೀತ್‌ ಅವರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

"ನನ್ನ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಅವಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೆಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಆ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮದ್ದು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ನಿದ್ದೆ ಮರಳಿತು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನ ಅಳಿಯದ ಅಶಾಂತಿ ಅವರನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದತ್ತ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಪರಮ್‌ಜೀತ್ ಈಗ ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ಸಮೀಪದ ಸೂಫಿ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪತಿಯ ಆತ್ಮವೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಅವರ ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಆ ದರ್ಗಾವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅತ್ತೆಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬಾಬಾ (ದೈವಪುರುಷ), ತನ್ನ ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ಬರುವವರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕುಟುಂಬದ ಗಾಢ ನಂಬಿಕೆ.

"ನಾವು ಮೊದಲೇ ಬಡವರು, ಈಗ ದೇವರು ನಮಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಪರಮ್‌ಜೀತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನೀಡುವ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಬದುಕುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಆಹಾರ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಎಕರೆಗೆ ಸುಮಾರು 12,000 ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ನಾಶವಾದ ಮನೆಗಳಿಗೆ 1,20,000 ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸಾಲದು ಎನ್ನುವುದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅಳಲು.

ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ನೆರೆ ಪೀಡಿತ ಜನರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. "ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಇರುವಾಗ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯ ಗೌಣವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಡಾ. ಒಬೇರಾಯ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನರಿಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಬೇಕಿರುವುದು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು."

2026ರ ಜನವರಲ್ಲಿ ಪಾರಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ರೋಹಿಣಿ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ಜನ್ ಮತ್ತು ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಮಿಷನರುಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನೆರೆ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಜನಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಇಲಾಖೆ ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.

ಕಂದಾಯ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಾರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲವು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಜಂಗರ್ ಭೈನಿ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಗಡಿ ಗ್ರಾಮದವರಾದ 28 ವರ್ಷದ ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ (ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ) ಅವರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಐದು ವರ್ಷದ ಮಗನ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಒತ್ತಡವಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಹಣದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಶಾಲೆಯಿಂದ ರಿಮೈಂಡರ್ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ "ಘಬರಾಹಟ್" ಅಥವಾ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.‌

ಸ್ಥಳೀಯ ಗೋದಾಮಿನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 7,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ದುಡಿಯುವ ಅವರ ಪತಿ, ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. "ತರಕಾರಿ ಖರೀದಿಸಲು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಕೇಳಿದರೂ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಕೂಡ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿದರು. "ಅವರ ಆರು ಎಕರೆ ಬೆಳೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ."

ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಮನೆ ಖರ್ಚಿಗಾಗುವಷ್ಟಾದರೂ ಸಂಪಾದಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸ ಸಿಗಬಹುದೇ ಎಂದು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದರು. ಭತ್ತ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸುಲಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಿಡಿಸುವುದು ಹೀಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.

2023ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲ. ಸದಾ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ನಗುಮುಖದಿಂದಿರುವ ಈ ಮಹಿಳೆ ಇಂತಹ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದು ಕೂಡ ಇದೇ ಮೊದಲು. ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಟ್ಯೂಷನ್ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ಆದಾಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಗ್ರಾಮದ ಪೋಷಕರು ಈಗ ಟ್ಯೂಷನ್ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.

"ನಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ನಂತರ ಇಳಿದಿತ್ತು. ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಭತ್ತ ಕೊಳೆತು ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದೆವು. ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ನೀರು ನುಗ್ಗಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ನಿಜವಾದ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಯಿತು" ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಭತ್ತದ ನಾಟಿಗಾಗಿ ಈ ಕುಟುಂಬವು ಅಬೋಹರ್‌ನ ನರ್ಸರಿಯೊಂದರಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು. "ಮತ್ತೆ ಬಂದ ನೀರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಪಡಿಸಿತು." ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

2023 ಮತ್ತು 2025 ಎರಡೂ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗ ಮನ್‌ಪ್ರೀತ್ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು. "ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಷ್ಟೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

2023ರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಕಾಡತೊಡಗಿದ ತೀವ್ರ ಮೈಗ್ರೇನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. "ತಲೆ ಸದಾ ನೋಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಇದೆಲ್ಲವೂ ಆ ತೀವ್ರ ಆತಂಕದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು." ಅವರು ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸಿ, "ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡೋಣ ಅನ್ನಿಸುವಷ್ಟು ಬೇಸರವಾದ ದಿನಗಳೂ ಇದ್ದವು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ನೀವು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕಿರಣ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿಯ 1800-599-0019 (24/7 ಟೋಲ್ ಫ್ರೀ) ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಪರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸರಣಿಗೆ ಮಾರಿವಾಲಾ ಹೆಲ್ತ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಜನರು ಮತ್ತು ನಗರ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಸಿಗರ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಬಂಧಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಈ ಸರಣಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲಿದೆ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು