পাঞ্জাৱত বানৰ পিছত উৎকণ্ঠা, নিদ্ৰাহীনতা আৰু হতাশাৰ ঢল

বীণা ৰাণীৰ টোপনি নহাৰ বহুদিনেই হ’ল। ২০২৫ৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ২৪ বছৰীয়া বীণাই ৰছীৰ বিচনাখনত ইকাটি-সিকাটি কৰিয়ে থাকে, কিন্তু টোপনি হ’লে নাহে। চকু মুদিলেই মানস পটত ভাঁহি আহে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ খেতিমাটিখিনি বানে তচনচ কৰি পেলোৱা সেই দৃশ্য, কেনেকৈ পাঞ্জাৱৰ ফজিলকা জিলাৰ তেওঁৰ ৱল্লে শ্বাহ উত্তৰ গাঁওখনি বানৰ পানীয়ে বুৰাই পেলাইছিল।

“আগতকৈ ভাল পাইছো,” ৰাতিৰ ভাগৰ দৰৱ খাই থকাৰ মাজতে বীণাই কয়। তেওঁলোকৰ তিনিটা পকী কোঠাৰ ঘৰটো মূল গাঁওখনৰ বাহিৰৰ খেতিপথাৰৰ মাজতে আছে। শতদ্ৰুৰ জুৰি এটাৰ কাষতে। তেওঁলোকৰ ঘৰৰ পৰা জুৰিটো তেনেই শান্ত আৰু স্থিৰ যেন লাগে। কিন্তু জুৰিটো আঠ ফুট পৰ্য্যন্ত দ। তাৰে কাষতে আছে তেওঁলোকৰ চাৰি একৰ খেতিমাটি।

“তাই হাঁহিবলৈকে এৰিলে,” বীণাৰ বায়েক কৈলাশ ৰাণী (২৬)য়ে কয়। তেওঁলোকৰ পিতৃ জৰ্নেল সিং (৫২)য়ে মনত পেলায় কেনেকৈ তেওঁলোকে তাইক বহুৱাবলৈ যত্ন কৰিলেই তাই কান্দিবলৈ ধৰিছিল।

“মনটো বিভিন্ন প্ৰশ্নই জুমুৰি দি ধৰিছিল। বাৰে বাৰে মনলৈ আহিছিল শস্যখিনি নষ্ট হোৱাৰ পিছত ক’ৰপৰা পইচা পাম, বাঢ়নী পানী কেতিয়া পথাৰৰ পৰা আঁতৰিব, অহাবাৰ ঘেঁহুৰ খেতি কৰিব জানো পাৰিম আদি বিভিন্ন প্ৰশ্ন,” বীণাই কয়। কিহে তেওঁক ইমান উদ্বিগ্ন কৰি তুলিছে, প্ৰিয়জনে সুধিলে তেওঁ বুজাই ক’ব পৰা নাছিল। “এনে লাগিছিল কোনোবাই যেন মোৰ মূৰৰ ওপৰত গধুৰ কিবা এটা বস্তুৰে হেঁচি ধৰি আছে।”

গাঁওখনৰ সকলোকে বানে জুৰুলা কৰিছিল আৰু বীণাই ভাবিছিল যে তেওঁৰ মনৰ উদ্বিগ্নতাও কমিব।

কিন্তু সেই উৎকণ্ঠা-উদ্বিগ্নতা আঁতৰি নগ’ল। তেওঁ আৰু বেছি নিঃসংগ হৈ থাকিবলৈ ল’লে আৰু মনৰ উৎসাহো আৰু মৰি আহিল। পৰিয়ালে আৰু ৰৈ নাথাকিল, তেওঁক তাৰ পৰা ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ আবোহৰৰ এগৰাকী মনোৰোগ চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ লৈ গ’ল। তাতে তেওঁ হতাশাত ভোগা বুলি ধৰা পৰিল।

তাই ক্লিনিকতো উচুপি উঠিছিল। “ডিমাগ দি নচ্চা কমজোৰ হৌ গয়ী নি (মগজুৰ স্নায়ুবোৰ দুৰ্বল হৈ গৈছে),” তেওঁ কয়।

তেওঁলোকৰ ঘৰৰ পৰা তিনি কিলোমিটাৰ দূৰত সেয়া শতদ্ৰু নদী, ভাৰত-পাক সীমান্তৰে সৰ্পিল গতিৰে বৈ গৈছে। ইয়াৰে গাঁওবোৰ বাৰিষাৰ বানে প্ৰায়ে বুৰাই পেলায়। তাৰে ১৯৫৫, ১৯৮৮, ২০২৩ আৰু ২০২৫ৰ বান আছিল বিধ্বংসী।

২০২৫ৰ আগষ্টত সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত হোৱা মুষলধাৰ বৰষুণৰ ফলত ৰবি, বিপাশা আৰু শতদ্ৰু নদীৰ পানী পাৰ ভাঙি দুয়োপাৰ উপচাই পেলায়। খেতিপথাৰ আৰু গাঁওবোৰ পানীৰে ভৰি পৰে। ২৫০০ গাঁও ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, ৪০ জন মানুহে প্ৰাণ হেৰুৱায়। প্ৰায় পাঁচ লাখৰো অধিক শস্যপথাৰ বানত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কেৱল ফজিলকা জিলাতে ৩৭ হাজাৰ একৰৰো অধিক শস্যপথাৰ বানে নষ্ট কৰে।

বীণাহঁতৰ পৰিয়ালটোৰো চাৰি একৰ মাটি সেই বানত বুৰ গৈছিল। তেওঁলোকে কৰা বাচমতি ধানৰ খেতিৰ পৰা প্ৰতি একৰত ৮০ হাজাৰ টকাকৈ আহিলহেঁতেন। সেই পইচাৰে তেওঁলোকে বছৰটো চলিলহেঁতেন।

“এতিয়া আকৌ আমাৰ পঢ়াৰ কাৰণে ঋণ ল’ব লাগিব,” সেমেকা হাঁহি এটা মাৰি বীণাই কয়।

তেওঁ আৰু তেওঁৰ সৰু ভায়েকটোৱে ইলেক্ট্ৰিকেল টেকনিচিয়ানৰ প্ৰশিক্ষণ লৈ আছে। মাহে ৩০ হাজাৰকৈ বেতনৰ কাম এটা পালে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটোৱে এই ঋণৰ চক্ৰবেহুৰ পৰা ওলাব পাৰিব, বীণাই কয়।

ধানখেতিয়েই পৰিয়ালটোৰ উপাৰ্জনৰ একমাত্ৰ উপায়। ঘেঁহু ঘাইকৈ তেওঁলোকে নিজে খাবলৈ কৰে। এতিয়া খেতি সোপাকে উচন। পথাৰত খেৰখিনিও এটুকুৰাও নাই।

“অহা দুটা বছৰলৈ কঁকাল ভাঙি পেলালে,” বীণাই কয়। গাঁতত যোৱা চকুকেইটাৰে তেওঁ খেতিপথাৰখনলৈ চাই ৰৈছে। বজাৰলৈ বিক্ৰীৰ বাবে নিবলৈ একো নথকা এনে পৰিস্থিতিত ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ, নতুন ঋণ নোলোৱাকৈ থাকিব পৰাও নাযাব। আকৌ অহাবছৰ বীজ সিঁচিবলৈ মূলধনো যোগাৰ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিব।

তেওঁলোকৰ ঘৰৰ বেৰবোৰ আঠুলৈকে সেমেকিছে। কেঁচামাটিৰ ভিজি থকা মজিয়াখনো অ’ত-তত পানীৰ চিন। “পানী সোমোৱাৰ সময়ত আমি ঘৰতে আছিলো। পানী বাঢ়ি অহাত আমি ছয় কিলোমিটাৰ দূৰৰ লাধুকে শস্য বজাৰলৈ গ’লো। ঘৰৰ চালত উঠি তেওঁৰ দেউতাক ঘৰতে থাকিল,” বীণাৰ মাক ৫১ বছৰীয়া প্ৰকাশ কৌৰে কয়। তেওঁ সাহায্যত পোৱা ৰেচনৰ পৰা পিন্নি (মিঠা লাড়ু) বনাই আছে।

এটা সময়ত পাৰ্ট-টাইম বিউটিচিয়ান হিচাপে কাম কৰা বীণাই এতিয়া ঘৰৰ পৰা বাহিৰলৈ ওলাব নিবিচাৰে। তেওঁৰ সৰু ভায়েক সুখচেইন সিঙো (২২) কষ্টত আছিল। শিক্ষকে তেওঁক বাকী থকা ৫ হাজাৰ টকা মাচুল দিবলৈ বাৰম্বাৰ কৈ থকাত উপায়ন্তৰ হৈ তেওঁ দিনে ৫০০ টকা হাজিৰাত পথ নিৰ্মাণ ছাইট এটাত কামত সোমায়। “কাম কৰি নিজকে ব্যস্ত ৰাখি মই মানসিক চাপৰ মোকাবিলা কৰিছিলো। দিনটো কাম কৰি ঘৰ চাপো মানে মই শাৰীৰিকভাৱে অৱশ হৈ পৰিছিলো,” তেওঁ কয়।

সমগ্ৰ পাঞ্জাৱৰ বানপীড়িত গাঁওসমূহত মানুহে কেৱল ঘৰ-দুৱাৰ আৰু শস্য হেৰুওৱাই নহয় - মানসিক উদ্বেগ, নিদ্ৰাহীনতা, হতাশা আৰু পোষ্ট-ট্ৰমেটিক মানসিক চাপৰ সৈতেও যুঁজি আছে।

তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ আন্তঃচৰকাৰী পেনেলৰ সতৰ্কতাবাণীৰ সৈতে মিল আছে, য’ত কোৱা হৈছে যে বিষম জলবায়ু সংক্ৰান্ত পৰিস্থিতিয়ে মানুহৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিসাধন কৰিছে।

তথাপি এই সংকট বহুলাংশে অদৃশ্য হৈয়ে ৰৈছে। জলবায়ু সংকটে কোঙা কৰা জীৱনবোৰ পুনৰাই গঢ়িবলৈ যি সংগ্ৰাম, তাৰ আঁৰত এই মানসিক স্বাস্থ্যৰ সংকট গৌণ হৈ ৰৈছে। “আমি যিখিনি ৰোগী দেখো, সেইখিনি আচলতে পানীত উপঙি থকা বৰফৰ চকুত পৰা ভাগটোহে। কৃষক সম্প্ৰদায়টোৱে সন্মুখীন হৈ থকা এই মানসিক স্বাস্থ্যৰ সংকটৰ কিঞ্চিতমানে সেয়া নহয়,” পাঞ্জাৱৰ সীমান্তৱৰ্তী আন এখন গাঁও গুৰদাসপুৰৰ এগৰাকী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ড. ৰুপিন্দৰ অবেৰয়ে কয়। তাতো মানসিক স্বাস্থ্য সেৱাৰ সুবিধা নাই বুলিবই পাৰি আৰু চিকিৎসা কৰোৱা মানে সামাজিকভাৱে কলংকিত হোৱা। মানুহে প্ৰথমে আধ্যাত্মিক গুৰুৰ ওচৰলৈকে যায়, উপসৰ্গবোৰ যেতিয়া গুৰুতৰ হৈ পৰে, তেতিয়াহে মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ কাষ চাপে, ডাক্তৰে কয়।

ইয়াৰ বহু পৰিয়াল ৰায় শিখ সম্প্ৰদায়ৰ, পাঞ্জাৱত অনুসূচিত জাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত। মহিলাৰ বাবে বাধা আৰু বেছি। কাৰণ তেওঁলোকৰ লগত কোনোবা ঘৰৰ মানুহ যাব পাৰিব নে নাই, তাৰ ওপৰতে চিকিৎসা নিৰ্ভৰ কৰে। তাৰ লগতে মহিলাৰ বেমাৰ দেখাব পৰাকৈ অতিৰিক্ত পইচা আছে নে নাই, সেইবোৰ কথা আছেই। ডাঃ অবেৰয়ে কয়, “মহিলাসকলৰ মাজত পুৰুষতকৈ আগতেই হতাশাৰ কথা কোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। “কিন্তু পৰিয়ালৰ সহায় অবিহনে তেওঁলোকে চিকিৎসা কৰাবলৈ যাব নোৱাৰে।”

মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ কাষ চাপোতে বীণাৰ কেবাসপ্তাহো লাগিল। তেওঁ ফজিলকালৈ তিনিচকীয়া এখনত উঠি গ’ল। তাৰ পৰা বাছত আবোহৰলৈ। তাৰপিছত তিনিচকীয়াত উঠি ক্লিনিকলৈ গ’ল। তেওঁৰ ঘৰৰ পৰা সামূহিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰটোলৈ তিনি কিলোমিটাৰ বাট। অসামৰিক চিকিৎসালয়লৈ ২০ কিলোমিটাৰ যাব লাগে। কিন্তু তালৈ যোৱা নহয়। “তাত ডাক্তৰে ভালদৰে নাচায়,” বীণাই কয়।

ৰাজ্য চৰকাৰ পৰিচালিত হস্ত কলা স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰত ডাক্তৰে কয় যে বানৰ পিছত মানসিক স্বাস্থ্যৰ সমস্যাত ভোগা মানুহ তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ অহা নাই।

“দুৰ্বল মন, অনাগ্ৰহ, হতাশা, পিটিএছডি আৰু সামঞ্জস্যজনিত সমস্যাৰ সৈতে যুঁজি থকা ৰোগী আহি আছে,” ডা. পিকাশী আৰোৰাই কয়। তেওঁ ফাজিলকাৰ চৰকাৰী অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ এজন মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ। তেওঁ অনুমান কৰে যে বানৰ পিছত হতাশা আৰু উদ্বিগ্নতাৰ সমস্যাত ভোগা ৰোগীৰ সংখ্যা প্ৰায় ২০ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। “বহু মানুহে আকৌ নীৰৱে ভুগি আছে। তেওঁলোকে আনৰ সন্মুখত মানসিক স্বাস্থ্যৰ সমস্যা সম্পৰ্কে কথা ক’বলৈ ইচ্ছা নকৰে।”

পাঞ্জাৱে মানসিক চিকিৎসা সেৱাৰ ক্ষেত্রত ইতিমধ্যে নাটনিত ভুগি আছে, চিকিৎসকসকলে কয়। “চৰকাৰী চিকিৎসালয়সমূহ চাবষ্টেন্স এবিউজৰ ৰোগীৰে ভৰি আছে,” আবোহৰৰ মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ ডা. ৰমেশ অৰোৰাই কয়। তেঁৱেই বৰ্তমান বীণাৰ চিকিৎসা কৰি আছে। ফজিলকা আৰু জলালাবাদৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়সমূহত সেৱা আগবঢ়োৱা ডা. সিদ্ধাৰ্থ কালুচাই কয় “আফিং মহামাৰী”য়ে সৃষ্টি কৰা নিচাসক্তিৰ সমস্যা থকা বহু ৰোগী হস্পিতাললৈ আহে, যাৰ ফলত মানসিক স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাত ভুগি থকা ৰোগী উপেক্ষিত হৈ পৰে।

শতদ্ৰু নদীৰ জুৰিটোৰ বিপৰীতে ৱল্লে শ্বাহ হিথাৰত পৰমজীত কৌৰে চাপাটি বেলি আছিল যেতিয়া তেওঁৰ ননদ ৰাজো বাই উধাতু খাই দৌৰি আহি কৈছিল, “বানপানী আহি আছে!” সেয়া আছিল ২০২৫ৰ আগষ্ট।

বাঢনী পানী কেনেকৈ বাঢ়ি আহিব পাৰে, সেই অভিজ্ঞতা নথকা পৰমজীতে লাহেকৈ কৈছিল, “বচ্চৌ কৌ ভুখা থৌৰি মৰনা হ্যে (ল’ৰা-ছোৱালীকেইটাক ভোকত মাৰিব দিব পাৰি জানো)।”সেই মুহুৰ্তত বাঢ়নী পানীক যে তেওঁ আওকাণ কৰিব নালাগিছিল, তাকে লৈ তেওঁৰ হাঁহি উঠে। “কেই মিনিটমানৰ ভিতৰতে পানী আহি ঘৰ সোমাল,” তেওঁ কয়। দুয়ো পাঁচোটা সন্তান বুকুত বান্ধি পানী ফালি পুৰণ গাঁওখনৰ শহুৰেকৰ ঘৰত উঠিল। বানৰ পানীৰ পৰা বাচিবলৈ সেই ঘৰটো ২০১৩ৰ পিছত ওখকৈ বনোৱা হৈছিল।

খেতিৰ সামগ্ৰী চহৰলৈ পৰিবহন কৰা গাড়ীৰ চালকৰ কাম কৰা তেওঁৰ গিৰীয়েক হৰবংশ সিং (৩৮) যেতিয়া ঘৰলৈ উভতি আহিল, তেওঁ আৰু তেওঁৰ ককায়েক দৰ্শন সিঙে নাৱেৰে ঘৰৰ বস্তু-বাহিনী উদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰিলে। কিন্তু ওচৰৰে ট্ৰান্সফৰ্মাৰ এটাৰ পৰা বিদ্যুতৰ সোঁত পানীত বৈ আছিল আৰু সেয়ে স্থানীয় গুৰদ্বাৰা এটাই সকলোকে পানীৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সতৰ্ক কৰি দিলে।

পৰমজীতে কেতিয়াও বানপানী দেখা নাছিল। হৰবংশৰ লগত তেওঁৰ বিয়া হৈছিল ২০২৩ৰ শীতকালত। ড্ৰাগছ অভাৰড’জ হৈ প্ৰথম স্বামীৰ মৃত্যুৰ তিনি বছৰ পিছত। আগৰ বিয়াৰ পিছত তেওঁৰ ছবছৰীয়া জীয়েক এজনী আছে। হৰবংশৰো প্ৰথম বিবাহৰ পৰা এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া জী আৰু ১০ বছৰীয়া পুত্ৰ আছে।

তেওঁলোকৰ ঘৰৰ পিচফালৰ আধা একৰ খেতিমাটিৰ ধানখেতি য’ত পৰমজীতে নিজে ভূঁই ৰুইছিল, সেয়া পানীৰ তলত আছিল।

পানী লাহে লাহে কমি অহাৰ সময়ত তেওঁলোকে সপ্তাহত এবাৰকৈ ঘৰখন চাই আহিছিল। “পানীয়ে ইটাবোৰ ভংগুৰ কৰি পেলাইছিল। ৰ’দ দিয়াত ইটাবোৰ ভাগি থাকিল,”তেওঁ কয়। “ঘৰটো চায়েই মোৰ চিন্তা হৈছিল। ৰাতি শুব পৰা নাছিলো। শোৱাপাটিত বহি বহি ভাবি থাকিছিলো।”

তেওঁৰ নিদ্ৰাহীনতা যেতিয়া বাঢ়ি আহিল, হৰবংশে তেওঁক ফজিলকা চহৰৰ ব্যক্তিগত ক্লিনিকৰ মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ এগৰাকীক দেখুৱালে। “ডিমাগ দি নচ্চা তে দবাৱ পে গয়া হ্যে (তোমাৰ মগজুৰ স্নায়ুবোৰত চাপ পৰিছে),”তেওঁক ডাক্তৰে কোৱা মনত পেলায়। পৰমজীতক দিনে দুবাৰ খাবলৈ দৰৱ দিয়া হৈছিল, কিন্তু তেওঁ ৰাতি শুবৰ বাবে এটাকৈ টেবলেট খাইছিল।

“মোৰ এবছৰীয়া কন্যাসন্তানজনীয়ে স্তনপান কৰে। বেছি দৰৱ খালে তাইৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব,”ঘৰটোৰ অৱশেষৰ মাজত বহি থকা পৰমজীতে কয়, তেওঁৰ কণমানিটোৱে ঘৰৰ মজিয়াৰ মাটি খামুচি আছে।

এমাহ দৰৱ খোৱাৰ পিছত তেওঁৰ টোপনি ঘূৰি আহিল, কিন্তু তেওঁৰ মনত অস্থিৰতাই বাহ ল’লে। পৰমজীতে এতিয়া কাষৰে ছুফী উপাসনাস্থল এখনলৈ প্ৰত্যেক বৃহস্পতিবাৰে যায় আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰে। তেওঁ ভাবে যে তেওঁৰ প্ৰয়াত স্বামীৰ আত্মাই তেওঁৰ অশান্তিৰ কাৰণ। তেওঁৰ শহুৰ-শাহুৱে উপাসনাস্থলখন চলায়। পৰিয়ালটোৱে বিশ্বাস কৰে যে এজন বাবাই এবাৰ তেওঁৰ শাহুৱেকৰ সপোনত আহিছিল যিয়ে তেওঁৰ সহায় বিচৰাসকলক যন্ত্ৰণাৰ পৰা মুক্তি দিয়ে।

“আমি দুখীয়াই আছিলো আৰু এতিয়া ইশ্বৰে আমাৰ লগত এনেখন কৰিলে,” পৰমজীতে কয়। পানী ওলাই যোৱা বাটবোৰ চৰকাৰী বিষয়-ববীয়াই চাফা নকৰাক লৈ অসন্তুষ্ট পৰমজীৰ কণ্ঠত অৱশ্যে ক্ষোভ নাই। তেওঁ অসহায়। তেওঁৰ পৰিয়ালটো বেচৰকাৰী সংস্থা আৰু কৃষক ইউনিয়নবোৰৰ পৰা পোৱা পইচাৰে চলি আছে। “সদায় সদায় মানুহে খাদ্য দি থাকিব নোৱাৰে,” তেওঁ কয়।

ৰাজ্য চৰকাৰে ক্ষতিগ্ৰস্ত প্ৰতি একৰ খেতিমাটিৰ ক্ষেত্রত ২০ হাজাৰ আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত ঘৰৰ ক্ষেত্রত ১,২০,০০০ টকাকৈ দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে। কিন্তু এয়া আচলতে ক্ষতি যিমান, তাৰ বিপৰীতে তেনেই কম।

ডাক্তৰে কয় যে বানপানীত যিসকল বাচি যায়, তেওঁলোক আৰ্থিকভাৱে যি সংকটাপন্ন হৈ পৰে, সিয়ে তেওঁলোকৰ মানসিক চাপৰ অন্যতম গুৰুতৰ কাৰক হিচাপে ক্ৰিয়া কৰিবলৈ লয়। “ইমান আৰ্থিক চাপত পৰি থকা সময়ত মানসিক চাপৰ কথা উলাই কৰা যায়,” ডা. অবেৰয়ে কয়। “এতিয়া মানুহক তাৎক্ষণিক পৰ্য্যায়ত লগা হৈছে আৰ্থিক সাহায্য যাতে তেওঁলোকে নিজৰ ঘৰবোৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি ল’ব পাৰে আৰু তেওঁলোকৰ খেতিপথাৰবোৰ পুনৰাই শস্য ৰোপনৰ বাবে সাজু কৰি তুলিব পাৰে।”

২০২৬ৰ জানুৱাৰীত পাৰিৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত মানসিক চিকিৎসা শাখাৰ উপ-সঞ্চালক ৰোহিনী গোয়লে সকলো জিলা অসামৰিক শল্যচিকিৎসক আৰু উপ-চিকিৎসা আয়ুক্তলৈ নিৰ্দেশ দিছিল যে চৰকাৰী হস্পিতাল আৰু নিদানশালাবোৰত মনোৰোগ সংক্ৰান্ত চিকিৎসাৰ সুবিধা আছে বুলি বানপীড়িত পৰিয়ালে যাতে জানিবলৈ পায়। বিভাগে অৱশ্যে বানপানীত ক্ষতিগ্ৰস্ত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ চিকিৎসাৰ ক্ষেত্রত আগবাঢ়িবলৈ মানসিক স্বাস্থ্যৰ প্ৰট’কল বা আউটৰিচ্চ প্ৰগ্ৰাম প্ৰস্তুত কৰা নাছিল।

ৰাজহ, পুনৰ্সংস্থাপন আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা বিভাগৰ বিষয়া-বৰ্গই পাৰিক কয় যে ৰাজ্য চৰকাৰে বানপীড়িত লোকসকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰীক্ষা শিবিৰৰ আয়োজন কৰাৰ লগতে প্ৰয়োজনীয় সা-সুবিধা প্ৰদান কৰিছে। সেই সঁহাৰিত এই কথা নাছিল যে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্রত চৰকাৰী সহায় দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰট’কলৰ অংশ নেকি।

পাঁচ বছৰীয়া পুত্ৰৰ অনাদায় স্কুল মাচুলেই হৈ পৰিছিল মনপ্ৰীত কৌৰৰ বাবে (নাম সলনি কৰা হৈছে) মানসিক চাপৰ কাৰণ। মুনাফা-অনাদায়ী সংস্থা এটাই সেই মাচুল পৰিশোধ কৰাৰ আগলৈকে প্ৰতিবাৰেই যেতিয়া স্কুলৰ পৰা ফীজৰ ৰিমাইণ্ডাৰ আহিছিল, একধৰণৰ ‘ঘবৰাহত’ বা শংকা তেওঁৰ মনলৈ আহিছিল, আন এখন সীমান্তৱৰ্তী গাঁও ঝংগৰ ভাইনিৰ ২৮ বছৰীয়া বাসিন্দাগৰাকীয়ে কয়।

স্থানীয় ৱেৰহাউছ এটাত কাম কৰি মাহে ৭,০০০ টকা উপাৰ্জন কৰা তেওঁৰ গিৰীয়েকে বানপানীৰ পিছত কথাই নোকোৱা হৈছে। “শাক-পাচলি কিনিবলৈ এশ টকা খুজিলেও তেওঁ নিদিয়া হ’ল,” তাই কয়। তাইৰ শহুৰ-শাহুয়েকেও সহায় কৰিব পৰা নাছিল, উচুপি উঠা মনপ্ৰীতে কয়। “তেওঁলোকৰ ছয় একৰ মাটিত কৰা খেতি নষ্ট হৈ গৈছিল।”

ঘৰখন চলাবলৈ মনপ্ৰীতে কৃষিশ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। তেওঁ কঠিয়া পথাৰলৈ নিয়া, নহৰু তোলা আৰু বাকলি গুছোৱা আদি যি কাম পায়, তাকেই কৰিবলৈ লয়। উদ্দেশ্য এটাই যে যেনেকৈ নহওক ঘৰলৈ দুপইচা আহক।

২০২৩ৰ আগতে তেওঁ কেতিয়াও পথাৰত কাম কৰা নাছিল। প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁ এনেকুৱা বানপানী দেখিছিল। তাই ল’ৰা-ছোৱালীক টিউচনো কৰিছিল, কিন্তু বানে আৰ্থিকভাৱে জুৰুলা কৰা গাঁৱৰ পৰিয়ালবোৰে এতিয়া তেওঁৰ ওচৰত ল’ৰা-ছোৱালীক টিউচন দিব নোৱাৰা হ’ল।

“পানী আহি আমাৰ পথাৰবোৰত সোমাল আৰু তাৰপিছত লাহে লাহে আঁতৰিল। আমি ৰোৱা কঠিয়াবোৰ পচি গ’ল। সেয়ে আমি আকৌ ভূঁই ৰুলো। কিন্তু পানী আকৌ আহিল। তেতিয়াৰ পৰা আমাৰ বেছি চিন্তা হ’বলৈ ধৰিলে,” তেওঁ কথাবোৰ মনত পেলায়। পৰিয়ালটোৱে আবোহৰৰ নাৰ্ছাৰী এখনৰ পৰা কঠিয়া কিনি আনি পথাৰত ৰুইছিল। “বাঢ়নী পানী আহি আকৌ সকলো ধ্বংস কৰি থৈ গ’ল।” পৰিয়ালটোৰ প্ৰায় ৫ লাখ টকাৰ লোকচান হ’ল।

২০২৩ আৰু ২০২৫ত যেতিয়া বানপানী আহে, মনপ্ৰীত ঘৰতে আছিল। “সময় বাগৰাৰ লগে লগে আপুনি যিমানে বানপানী দেখিব, সিমানেই আপুনি তাৰ সৈতে অভ্যস্ত হৈ পৰিব,” তেওঁ কয়।

২০২৩ৰ বানপানীৰ পিছত তেওঁৰ যি তীব্ৰ মাইগ্ৰেইন হ’ল, সেয়া তেওঁ কেতিয়াও পাহৰিব নোৱাৰে। “মোৰ মূৰটো সদায়েই বিষাই থাকিছিল,” তেওঁ কয়। “চিন্তাতে তেনে হৈছিল। এনেকুৱা দিনো আহিছিল যে ঘৰৰ বাহিৰৰ পথাৰৰ পানীতে বুৰি মৰাৰ ইচ্ছা জাগিছিল।”

আপোনাৰ মনলৈ যদি আত্মহত্যাৰ ভাৱ আহিছে বা কোনোবা যদি হতাশাত ভুগি আছে, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰীয় হেল্পলাইন কিৰণত ১৮০০-৫৯৯-০০১৯ (২৪/৭ শুল্কবিহীন) নম্বৰত কল কৰক নাইবা আপোনাৰ নিকটৱৰ্তী যিকোনো হেল্পলাইন কেন্দ্ৰত খবৰ কৰক।

সমগ্ৰ দেশজুৰি জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত আধাৰিত পাৰিৰ এই ধাৰাবাহিক প্ৰতিবেদন মাৰিৱালা হেলথ্ ইন্নিচিয়েটিভৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। এই ধাৰাবাহিকত জলবায়ু সংকটে কেনেকৈ মানসিক আৰু সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰিছে, লগতে গ্ৰামাঞ্চল আৰু ভাৰতৰ চহৰাঞ্চলত বাস কৰা গ্ৰামীণ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ জীৱন-জীৱিকা কেনেকৈ বিঘ্নিত হৈছে, তাৰ ওপৰত অনুসন্ধান চলাব।

অনুবাদ: পংকজ দাস