ഗാന്ദെർബലിൽ ചെറിയുടെ വിളവെടുപ്പ് കാലത്തിന് കയ്പ്പ്

ടർപോളിനിൽ കൂട്ടിയിട്ട പുതുതായി പറിച്ച ചെറികൾ, ചമ്രം പടിഞ്ഞിരുന്ന്, അതീവശ്രദ്ധയോടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത്, തരം തിരിക്കുകയാണ് അറുപത് കഴിഞ്ഞ സഹോദരന്മാരായ അബ്ദുൾ സലാം ഖാനും നസ്രുള്ള ഖാനും. സീസൺ അവസാനിക്കുമ്പോൾ അതുവരെ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടതിൻ്റെ മുഴുവൻ ക്ഷീണവും അവരുടെ മുഖത്ത് കാണാം. ടർപോളിനിൽ പ്രതിബിംബിക്കുന്ന സൂര്യപ്രകാശം അവരുടെ മുഖത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

കശ്മീരിലെ ഗന്ദെർബൽ ജില്ലയിലെ സോരഫ് റാ ഗ്രാമത്തിലുള്ള മുക്കാൽ ഏക്കർ വരുന്ന അവരുടെ തോട്ടം ചെറുതാണ്.

“ഈവർഷം ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ 40 കൊല്ലമായി ചെയ്യുന്ന ജോലിയാണ്. പക്ഷേ ഇതുപോലൊരു കാലം മുമ്പുണ്ടായിട്ടില്ല. കാലാവസ്ഥയും, വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ വരവിലുണ്ടായ കുറവ് ഞങ്ങളെ തകർത്തുകളഞ്ഞു,” 65 വയസ്സായ അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

പഷ്തൂൺ സമുദായക്കാരായ ഈ ഖാൻ സഹോദരന്മാർ, ഈ വർഷം ആദ്യം സോരഫ് റാവിൻ്റെ പല ഭാഗത്തായിൽ രണ്ടേക്കർ ചെറിത്തോട്ടങ്ങൾ പാട്ടത്തിനെടുത്തിരുന്നു. ശ്രീനഗറിൻ്റെ 49 കിലോമീറ്റർ വടക്കാണ് അവരുടെ ഗ്രാമം. ഗോട്‌ലി ബാഗിലെ അവരുടെ വീട്ടിൽനിന്ന് ഒരു 35 കിലോമീറ്റർ ദൂരം യാത്രചെയ്യണം.

കുടുംബാംഗങ്ങളും കൂലിക്കെടുത്ത ജോലികാരും ചേർന്ന് വിളവെടുത്തുവെങ്കിലും, മാസങ്ങളോളം നീണ്ട അദ്ധ്വാനത്തിനുശേഷവും വാങ്ങാൻ ആരെയും കിട്ടിയില്ല.

ജമ്മു & കശ്മീരിലെ ഡിപ്പാർട്ട്മെൻ്റ് ഓഫ് ഹോർട്ടിക്കൾച്ചർ വകുപ്പിൻ്റെ കണക്കുപ്രകാരം, വർഷത്തിൽ കശ്മീർ താഴ്വരയിൽ 23,000 മെട്രിക്ക് ടൺ ചെറി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഗാന്ദെർബലിൽ മാത്രം, അതിൻ്റെ 39 ശതമാനം – 9,000 മെട്രിക്ക് ടൺ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഗന്ദെർബാൽ ജില്ലയിലെ ഏകദേശം 5,000 കർഷകർ ഉപജീവനത്തിനായി ഈ കൃഷിയെ ആശ്രയിക്കുന്നു.

സിന്ധു നദിയുടെ തീരത്തെ പ്രകൃതിമനോഹരമായ സോരഫ് റാ ഗ്രാമം, അതിൻ്റെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ചെറിത്തോട്ടങ്ങൾക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്. തണുത്ത താപനില കാരണം, ഇവിടങ്ങളിലെ ചെറികൾ, മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലേതിനേക്കാൾ വൈകിയാണ് പഴുക്കുക. അതിനാൽത്തന്നെ സീസണിലെ അവസാനത്തെ വിളവെടുപ്പായിരിക്കും അവിടത്തേത്.

മേയ്, ജൂൺ മാസങ്ങളിൽ സോരഫ് റാവിലേക്കുള്ള പ്രധാനപാതയുടെ ഇരുവശത്തും താത്ക്കാലിക സ്റ്റാളുകൾ ഉയരും. പുതുതായി പറിച്ചെടുത്ത ചെറികളും പ്ലമുകളും വിൽക്കാൻ. ഈവർഷം സ്റ്റാളുകളിൽ അധികം സന്ദർശകരില്ല.

“ഈ സീസണിൽ ഞങ്ങൾ 10 ചെറിത്തോട്ടങ്ങൾക്ക് കരാറെടുത്തു. ഓരോന്നും 2 മുതൽ 3 കനാൽവരെയുള്ളവ (ഒരു കനാൽ എന്നത് 0.125 ഏക്കറാണ്. അതായത്, ഓരോ തോട്ടവും ഒരേക്കറിൻ്റെ കാൽ ഭാഗമോ, മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗമോ). ഓരോന്നിനും 30,000 രൂപ കൊടുത്തു. മരങ്ങളൊക്കെ നന്നായി പൂവിട്ടു. നല്ല വിളവ് കിട്ടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചു,” അബ്ദുൾ സലാം പറയുന്നു. എന്നാൽ, ഓരോ തോട്ടത്തിലും 20,000 രൂപ നഷ്ടമാണ് അവരെ കാത്തിരിക്കുന്നത്. മൊത്തം 2 ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടം. “ചിലവാക്കിയതെങ്കിലും തിരിച്ചുകിട്ടുമോ എന്നാണ് ഞങ്ങൾ നോക്കുന്നത്.”

ഈ വർഷത്തെ നഷ്ടം, തുടർച്ചയായുണ്ടായ പ്രതിസന്ധികൾമൂലം ഉണ്ടായതാണ്.

26 മനുഷ്യരുടെ ജീവൻ പൊലിഞ്ഞ 2025 ഏപ്രിലിലെ പഹൽഗാം ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന് ജമ്മു & കശ്മീരിൻ്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലായ വിനോദസഞ്ചാര മേഖല തരിപ്പണമായി.

“ഞങ്ങളുടെ കച്ചവടത്തിൻ്റെ 70 ശതമാനവും വിനോദസഞ്ചാരികളിൽനിന്നാണ്. അവരില്ലെങ്കിൽ, സീസൺ മരിച്ചതിന് തുല്യമാണ്,” അബ്ദുൾ സലാം.

ഈ സീസണിലുണ്ടായ നഷ്ടങ്ങളാണ് വെല്ലുവിളികളിലെ ഒടുവിലത്തേത്. “കഴിഞ്ഞ നാലുവർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അസമയത്തുള്ള മഴയും ആലിപ്പഴവർഷവും മരത്തിൽവെച്ചുതന്നെ ഞങ്ങളുടെ വിളവുകളെ നശിപ്പിച്ചു,” അബ്ദുൾ സലാം ശാന്തനായി പറയുന്നു.

കശ്മീരിലെ ചെറിത്തോട്ടങ്ങൾ സാധാരണയായി ഖാനെപ്പോലുള്ള കരാറുകാർക്ക് പാട്ടത്തിന് നൽകുകയാണ് പതിവ്. നല്ല വിളവുണ്ടാവുമ്പോൾ ലാഭം മുഴുവനും കിട്ടുമെങ്കിലും, നഷ്ടം വന്നാൽ മുഴുവൻ സഹിക്കുകയും വേണം. “പൂക്കളെ നോക്കിയാണ് ഞങ്ങൾ വിളവ് കണക്കാക്കുക. എന്നാലും അതിൽ അപകടവുമുണ്ട്,” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

പൂർണ്ണമായും സമയബന്ധിതമായ ഒന്നാണ് ചെറിക്കൃഷി. ഏപ്രിൽ, മേയ് മാസങ്ങളിൽ മരങ്ങളിൽ ഫലങ്ങളുണ്ടാവും. മഴയും അപ്രീതീക്ഷിതമായുണ്ടായ ആലിപ്പഴവർഷവും ഇത്തവണത്തെ മുഴുവൻ വിളവും നശിപ്പിച്ചു. മൃദുവായ പഴങ്ങളാണ് ചെറികൾ. കഠിനമായ കാലാവസ്ഥ അതിൻ്റെ പാടുകൾ അതിൽ വീഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. അത്തരം പഴങ്ങൾ കമ്പോളത്തിൽ ചിലവാവില്ലെന്ന് ഗന്ദർബലിലെ കർഷകർ പറയുന്നു.

കശ്മീരിലുടനീളം 2025 ശിക്ഷാകാലമായി മാറി. കശ്മീരിൽ, ആപ്പിൾ പറിക്കുന്ന സെപ്റ്റംബറിൽ, അതിശക്തമായ മഴ പുൽവാമ, ഷോപ്പിയാൻ, ബാരാമുള്ള എന്നിവിടങ്ങളിലെ നെൽപ്പാടങ്ങളേയും തോട്ടങ്ങളേയും തരിപ്പണമാക്കി. റോഡുകളെല്ലാം തടസ്സപ്പെട്ടു. ഗതാഗതം നിലച്ചു. ട്രക്കുകൾ ദിവസങ്ങളോളം വഴികളിൽ കുടുങ്ങി. ചിലവേറിയ മറ്റ് മാർഗങ്ങളിലൂടെ വിളകൾ കൊണ്ടുപോകാൻ കർഷകർ നിർബന്ധിതരായി.

ചുരുങ്ങിയ സമയം മാത്രം സൂക്ഷിക്കാൻ പറ്റുന്ന ചെറി കൃഷി ചെയ്തവർക്കാണ് കൂടുതൽ നഷ്ടമുണ്ടായത്. 200 രൂപയ്ക്ക് വിറ്റിരുന്ന ചെറി നിറച്ചിരുന്ന പെട്ടി, 60 മുതൽ 80 രൂപയ്ക്കുവരെ വിൽക്കേണ്ടിവന്നു. “വളത്തിനും കീടനാശിനിക്കും ചിലവായതിൻ്റെ പകുതിപോലും ഇല്ല അത്. വിളകൾ ഭൂരിഭാഗവും ഇപ്പൊഴും പെട്ടിയിലിരിക്കുകയാണ്. ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അവ അഴുകാൻ തുടങ്ങും,” അബ്ദുൾ സലാം പറയുന്നു.

ഗന്ദെർബലിൽനിന്ന് പ്രമുഖ വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയായ സോണാമാർഗിലേക്ക് പോവുന്ന വഴിയിലുടനീളം, വിൽക്കപ്പെടാത്ത പെട്ടികൾ നിരത്തിവെച്ച സ്റ്റാളുകൾ കാണാം.

“ഞാൻ ദിവസവും 30-40 പെട്ടികൾ വിറ്റിരുന്നു. എന്നാൽ പഹൽഗാം സംഭവത്തിനുശേഷം 5-10 പെട്ടികളേ വിൽക്കാൻ പറ്റുന്നുള്ളു. അതും നാട്ടുകാർക്ക്,” 30 വയസ്സുള്ള അഖ്തർ ഖാൻ പറയുന്നു. “താഴ്വരയിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളില്ല. ജീവൻ പണയംവെച്ച് ആരാണ് ഇങ്ങോട്ട് വരിക?”

സർക്കാർ കണക്ക് പ്രകാരം, 2024-ൽ ജമ്മു-കശ്മീരിലെത്തിയ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ സർവ്വകാല റിക്കാർഡായിരുന്നു. 2.36 കോടി.

ഗാന്ദെർബലിലെ വായിൽ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ള നിർമ്മാണത്തൊഴിലാളിയായ അഖ്തറിന് ഭാര്യയേയും രണ്ടുവയസ്സുള്ള മകനേയും ഒമ്പതുവയസ്സുള്ള മകളേയും പോറ്റണം. മേയ്, ജൂണിലെ ചെറി വിളവെടുപ്പ് കാലത്ത് അദ്ദേഹം ഗാന്ദെർബൽ ജില്ലയിലെ വൊസ്സാൻ പ്രദേശത്ത് റോഡരികിൽ ചെറികൾ വിൽക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.

ഈ സീസണിൽ തൻ്റെ പതിവ് നിർമ്മാണജോലിക്ക് പോവുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ നോക്കുകയാണ് അഖ്തർ. “ഒരു കരാറുകാരനിൽനിന്ന് 4,000 പെട്ടി ചെറി ഞാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞാലും ഇല്ലെങ്കിലും ഞാനത് വാങ്ങിയേ പറ്റൂ,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഭാഗ്യത്തിന് ആ കരാറുകാരൻ - കർഷകർക്കും വിൽപ്പനക്കാർക്കുമിടയിലെ ഇടനിലക്കാരൻ - 4,000 പെട്ടികളും ശ്രീനഗറിലെ മൊത്തക്കമ്പോളച്ചന്തകളിൽ ഇറക്കിക്കൊടുക്കാനുള്ള നല്ല മനസ്സ് കാട്ടി. “അയാൾ സഹായിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ ലക്ഷങ്ങൾ നഷ്ടമായേനേ എനിക്ക്,” അഖ്തർ പറയുന്നു.

അഖ്തറിനെപ്പോലുള്ള നിരവധി കച്ചവടക്കാർ, ഗാന്ദെർബാലിൽനിന്ന് സോണാമാർഗിലേക്കുള്ള 50 കിലോമീറ്റർ പാതയ്ക്കരികിൽ, ഉപഭോക്താക്കളെ കാത്ത് സ്റ്റാളുകൾ തുറന്നുവെച്ചിട്ടുണ്ട്.

വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ വരവിലുണ്ടായ കുറവ് കച്ചവടത്തെ ബാധിച്ചുവെന്ന് എല്ലാവരും സമ്മതിക്കുന്നു. മരങ്ങൾ പൂക്കുമ്പൊഴേക്കും മുൻകൂറായി കൃഷിചെയ്യാൻ കരാർ നൽകുന്ന തോട്ടമുടമകളെ മാത്രമാണ് നഷ്ടം ബാധിക്കാതിരുന്നത്.

പാട്ടത്തിനെടുക്കലിലും തോട്ടം നോക്കിനടത്തലിലുമുള്ള നഷ്ടത്തിന് പുറമേ, കൂലിയിലും നഷ്ടം സഹിക്കുന്നുണ്ട് കൃഷിക്കാർ. “ദിവസത്തിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് 600 രൂപ കൊടുക്കണം. വിളവ് കുറഞ്ഞാലും, അവർക്ക് മുഴുവൻ പൈസയും കൊടുത്തേ തീരൂ,” അബ്ദുൾ സലാം പറയുന്നു. “പഴം കേടുവരാത്തതാണെങ്കിൽ, ഒരു തൊഴിലാളി ദിവസവും 10 പെട്ടിയെങ്കിലും പറിക്കും. കേടായാൽ, വിളവെടുപ്പ് ഒരു വെല്ലുവിളിതന്നെയാണ്. ദിവസവും അഞ്ച് പെട്ടിയെങ്കിലും കിട്ടിയാൽ ഭാഗ്യമെന്ന് പറയാം.”

അവാൽ നമ്പർ (ഗിഗ്നെ പൗപെര പ്രെസി), ഡബിൾ (ബിഗാരു നെപ്പോളിയൻ), മഖമലി (ഗിഗ്നെ നോയർ ഹാതിവ്), മിസ്രി (ബിഗാരു നോയർ ഗ്രോസ്സ) എന്നീ വിവിധ ഇനം ചെറികൾ വളർത്തുന്നുണ്ട് ഖാൻ സഹോദരന്മാർ. “കൂടുതൽ കാലം നിൽക്കുന്ന മിസ്രി ഇനമാണ് ഞങ്ങൾ വെളിയിലേക്ക് അയയ്ക്കുക. ബാക്കിയിനങ്ങൾ നാട്ടിൽത്തന്നെ ഞങ്ങൾ വിൽക്കും,” അബ്ദുൾ സലാം പറയുന്നു.

മൊത്തക്കമ്പോളത്തിലെ വ്യാപാരികളാണ് നിരക്ക് തീരുമാനിക്കുന്നത് എന്നതിനാൽ, തങ്ങൾക്ക് കിട്ടുന്ന വിലയിൽ, ഖാൻ സഹോദരന്മാർക്ക് ഒരു പങ്കുമില്ല. “ഞങ്ങൾ ചെറികൾ പെട്ടിയിലയയ്ക്കും. അത് ചന്തയിലെത്തിയാൽ, വ്യാപാരികളാണ് കമ്പോളനിലവാരവും പഴത്തിൻ്റെ ഗുണമേന്മയും കണക്കാക്കി വില നിശ്ചയിക്കുന്നത്. ഞങ്ങൾക്കതിൽ ഒരു പങ്കുമില്ല,” അബ്ദുൾ സലാം പറയുന്നു.

തിരിച്ചടികളുണ്ടായിട്ടും അയാൾ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്. “കച്ചവടം ഒരിക്കലും എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ഈവർഷം എല്ലാം ഒരുമിച്ച് അവതാളത്തിലായി. കാലാവസ്ഥയും, കമ്പോളവും, സഞ്ചാരികളുടെ അഭാവവും എല്ലാം. എന്നാലും ഞങ്ങൾ ജോലി ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉപജീവനം. ഞങ്ങൾക്ക് ആകെ അറിയാവുന്നതും ഇതുമാത്രമാണ്.”

2025-ലെപാരീ സീനിയർ ഫെലോഷിപ്പിന്റെ കീഴിലാണ് ഈ കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.

പരിഭാഷ:രാജീവ് ചേലനാട്ട്