ಬಸ್ತರ್:‌ ಇಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಫಿಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಅರ್ಥ

“ನಾನಿಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀನಿ ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ರ? ಇಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರೋದು ನಮ್ಮ ಮನೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಸುಖರಾಮ್‌ ಕುಮೇಟಿ, ಸುಮಾರು 200 ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯತ್ತ ಕೈ ತೋರಿಸಿದರು. ತನಗೀಗ 60 ವರ್ಷದ ಆಸುಪಾಸು ಎನ್ನುವ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಸುಖರಾಮ್‌, ರಸ್ತೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಮರ ಅವರಿಗೆ ಅರೆಬರೆ ನೆರಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಖರಾಮ್‌ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಸ್ತುವೊಂದು ನಾವು ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಬಿಳಿ ದ್ರವ ತುಂಬಿರುವ 20 ಲೀಟರ್‌ ಗಾತ್ರದ ಕ್ಯಾನ್‌ ಇತ್ತು. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಒಡೆದಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಪೇಂಟ್‌ ಬಕೆಟ್‌ ಇತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿತ್ತು. ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರೆಗಳು ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಅಲ್ಲೊಂದು ಕೆಂಪು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಸುಖರಾಮ್‌ ಹಳದಿಗಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇಲೆ ಮಸುಕು ಹಿಡಿದಿರುವ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಮಗ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇರಿಸಿದ್ದರೆ, ಆಲಿವ್‌ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಬಕೆಟ್‌ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮಗ್‌ ಇರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮಗ್‌ಗಳ ಬಣ್ಣದಿಂದಲೇ ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕೊಡೋಲಿ ಗ್ರಾಮ. ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಛತ್ತೀಸಗಢದ ಬಸ್ತರ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಭುಜಮಾಡ್ (ಅಭುಜಮಾರ್‌ ಎಂದೂ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಎರಡನೇ ಗ್ರಾಮವಿದು.

ಸುಖರಾಮ್‌ ಒಂದಷ್ಟು ಅಸಹನೆಯಿಂದಲೇ ತಾನು ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ ವಿಚಾರ ಅರ್ಥವಾಗದವನೆಂದರೆ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಆಗಿದ್ದೆ.

“ಸಲ್ಫಿ, ಸಲ್ಫಿ…” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅವರ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಈಗಲಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತೇ ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಭಾವವಿತ್ತು. ಆಗ ನಾನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಕೆಮೆರಾ ಕಡೆ ನೋಡತೊಡಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಲ್ಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಆಗ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರಾದ ಕೇಶವ ಶೋರಿ “ಅವರು ಸಲ್ಫಿ – ಬಿಯರ್‌ ಆಫ್‌ ಬಸ್ತರ್‌ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ನಂತರ ಈ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು ಹೋದಾಗ ಪ್ರವಾಸಿ ಲೇಖಕರು ಸಲ್ಫಿ ಸ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಎಳನೀರನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಿಹಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಆ ಕ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಮಹುವಾ ಮದ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ನಾನು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ನೋಡಿದ್ದೆ.

ಸುಖರಾಮ್‌ ತಾನು ದಿನಕ್ಕೆ “200ರಿಂದ 400 ರೂಪಾಯಿಗಳ ತನಕ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. “ನನ್ನ ಬಳಿ 20 ಸಲ್ಫಿ [caryota urens/ಬೈನೆ] ಮರಗಳಿವೆ” ಎಂದ ಅವರನ್ನು, ನಮ್ಮ ವರದಿಗಾರ ಪುರುಷೋತ್ತಮ್‌ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀವು ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನುದಾರರು ಎಂದು ಕಾಲೆಳೆದರು. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ನಗು ನೆಲೆಸಿತು.

ಇಂದು ನಾರಾಯಣಪುರದ ಮಾವಲಿ ಮೇಲಾ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಜನರು ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ತನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಗಬಹುದೆನ್ನುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖರಾಮ್‌ ಇದ್ದರು. ಅಭುಜಮಾಡಿ, ಗೋಂಡ್‌, ಹಲ್ಬಾ, ಮುಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಡಿಯಾ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾವಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಮಾವಲಿ ಮಾತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಆ ದೇವಿಯ ಹಬ್ಬದ ದಿನವಾಗಿತ್ತು.

ಸುಖರಾಮ್‌ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬೈಕಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರು ಬಂದರು. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ ಸಲ್ಫಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲೆಂದು ತಂದಿದ್ದ ಹಸಿರು ಬಾಟಲ್‌ ಇತ್ತು. ಸುಖರಾಮ್‌ ಅವರಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿದರು. ಒಂದು ಲೋಟ ಸಲ್ಫಿಗೆ 10 ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾಟಲಿ ಬೇಕೆಂದರೆ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಬೈಕಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕ ರೋಹಿತ್‌ ನಾಥ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ “ಇದು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆದರೆ ಬಿಸಿಲು ಹೆಚ್ಚಿರುವಾಗ ಕುಡಿಯಬಾರದು.” ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರ ಕೈಜಾರಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಲ್ಫಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು. ಸುಖರಾಮ್‌ ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ನೋಟವನ್ನು ಬೀರಿ, ಖಾರದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ರೋಹಿತ್‌ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೆದರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಘಟನೆ ಸುಖರಾಮ್‌ ಅವರ ಕುರಿತಂತೆ ನಮಗೆ ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾಡಿಯಾ ಗೋಂಡ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಬಹಳ ವಿನಯಶೀಲರು ಮತ್ತು ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು. ಆದರೆ ಸುಖರಾಮ್‌ ಸ್ವಲ್ಪ ಒರಟು ಮತ್ತು ಜಗಳಗಂಟಿ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಭುಜಮಾದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದವರು. ಅವರು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಮಾವೋವಾದಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಜನರು ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯ ನಡುವೆ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಕೊಡೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಹೊರಡಬೇಕು ಎನ್ನುವಾಗ ನಮಗೆ ಸುಖರಾಮ್‌ ಅವರ ಒರಟುತನದ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಈ ಕಳ್ಳನ್ನು ಮಾರುವಾಗ ಅವರು ಆಗಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಒಳಗಿಳಿಸಿದ ಸಲ್ಫಿ ಸುಖರಾಮ್‌ ಅವರ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಮಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವಾಗ ನಗು ಸಲ್ಫಿ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕನ ಒಳಗೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು