ബോംബെയിൽനിന്ന് ബാപ്തെയിലിലെ വീട്ടിലേക്കുള്ള മടക്കം

ബാഗ്ദുവാർ പ്രൈമറി സ്കൂളിൻ്റെ പഴയ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ മുമ്പിൽ നിന്ന്, അയാൾ തൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥികാലം ഓർമ്മിച്ചു. കുട്ടിക്കാലത്ത് പഠനം അയാൾക്ക് ഒട്ടും ഇഷ്ടമുള്ള കാര്യമായിരുന്നില്ല. ഗ്രാമത്തിലെ മറ്റ് കുട്ടികളെപ്പോലെ, ഉച്ചഭക്ഷണത്തോടുള്ള കൊതി മാത്രമാണ് ബാപ്തെയിൽ ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് സ്കൂളിലേക്കുള്ള 1.5 കിലോമീറ്റർ താണ്ടാൻ അയാളെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

“സ്കൂളിലെ എല്ലാവരുമായി ഞാൻ എന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞ് അടിയുണ്ടാക്കും. പാഠങ്ങളൊന്നും പഠിക്കില്ല. ടീച്ചർമാരുടെ കൈയ്യിൽനിന്ന് ദിവസവും അടി കിട്ടും. 5-ആം ക്ലാസ് കഴിഞ്ഞതോടെ പഠിപ്പിനോട് വിട പറഞ്ഞു. ആ സമയത്ത് മനസ്സ് നിറയെ ബോംബെയായിരുന്നു (മുംബൈ),” 24 വയസ്സുള്ള നബീൻ താക്കൂർ പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ (2024 ഓഗസ്റ്റ്) അയാൾ, കുടുംബത്തിലെ ഒരു വിവാഹത്തിൽ സംബന്ധിക്കാൻ തൻ്റെ സ്വപ്നനഗരത്തിൽനിന്ന് തപൻ ബ്ലോക്കിലെ ഗ്രാമത്തിലെത്തിയതായിരുന്നു. 11 വർഷത്തിലേറെയായി അയാൾ, മുംബൈയിലെ വിവിധ നിർമ്മാണ സൈറ്റുകളിൽ ദിവസവേതനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു.

“കർഷകത്തൊഴിലാളികളുടേയും ദിവസവേതനക്കാരുടേയും മക്കളായിരുന്നു ഖരിപാഡ പ്രദേശത്തെ മിക്ക കുട്ടികളും. പ്രൈമറി സ്കൂളിൽത്തന്നെ പഠിപ്പ് നിർത്തി അവർ ജോലി അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങും. എന്നാൽ ജോലിയൊന്നും കിട്ടാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. എട്ടൊമ്പത് വയസ്സുള്ള കുട്ടികളായാലും, അമ്പതുകളിലെത്തിയ മുതിർന്നവരായാലും ശരി, എല്ലാവരും ജോലി തേടി പുറത്തേക്ക് പോവും. എന്തൊക്കെയായിരുന്നു മുമ്പിലുണ്ടായിരുന്ന മാർഗ്ഗങ്ങൾ?,” കുടിയേറ്റത്തിൻ്റെ കാരണങ്ങൾ നബീൻ താക്കൂർ തന്നോടുതന്നെ ചോദിക്കുകയായിരുന്നു.

“നബീൻ കുട്ടിക്കാലംതൊട്ട് പിടിവാശിക്കാരനായിരുന്നു. അത്ര ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ അവൻ ദൂരസ്ഥലത്തേക്ക് പോവുന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് താത്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല,” 45 വയസ്സുള്ള അമ്മ ശാന്തി താക്കൂർ പറഞ്ഞു. “എന്നാൽ അവൻ വാശി പിടിച്ചു. ഞങ്ങൾ സമ്മതിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഓടിപ്പോവുമെന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു.” അവരുടെ ചെറിയ മൺവീട്ടിലെ അടുക്കളയിലിരുന്ന് മധുരമുള്ള പനംനൊങ്ക് വറക്കുകയായിരുന്നു അവർ.

ഓഗസ്റ്റ് പകുതിക്കും സെപ്തംബർ പകുതിക്കുമിടയിലെ ഭാദ്രോ മാസത്തിൽ, ഖരിപാഡയിലെ പനമരങ്ങൾ ഫലങ്ങൾകൊണ്ട് നിറയും. താൾ വാങ്ങാൻ പൈസയൊന്നും ചിലവില്ല. രാവിലെ പാടത്ത് പോയാൽ ഒന്നോ രണ്ടോ താളുകൾ നിങ്ങൾക്ക് നിലത്തുനിന്ന് കിട്ടും. ‘ചോട്ട്ക’ എന്ന് താൻ അരുമയായി വിളിക്കുന്ന ഇളയ മകനെക്കുറിച്ചുള്ള ആ അമ്മയുടെ പരിഭവങ്ങളുടെ ഉപദംശമായി തോന്നി, ചട്ടിയിൽനിന്ന് വരുന്ന ചൂടുള്ള ആ നൊങ്കുകൾ.

“ചോട്കയ്ക്ക് ഇപ്പൊഴും ബുദ്ധിയില്ല. വീട്ടിലെത്തിയാൽ ഗ്രാമത്തിൽ അലഞ്ഞുനടക്കും. ഞാൻ ചെയ്യാൻ ഏൽപ്പിച്ച ഒരു കാര്യവും ചെയ്യില്ല,” അവർ പറയുന്നു.

ശാന്തപ്രകൃതം തോന്നിക്കുന്ന നബീൻ, അമ്മയുടെ പരാതികളെ എതിർക്കാനൊന്നും നിന്നില്ല. “പശുക്കളെ നോക്കുക, വാട്ടർ പമ്പിൻ്റെ സ്വിച്ചിടുക, ചെടികൾ നനയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ ജോലികളൊക്കെ ഞാൻ ചെയ്യാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൂടുതൽ സമയവും ചുറ്റിനടന്ന് കൂട്ടുകാരുമായി വർത്തമാനം പറഞ്ഞ് ചിലവഴിക്കും,” അയാൾ സമ്മതിച്ചു. അയാളുടെ സുഹൃത്തുക്കളായ മുന്ന (മാണിക് ചൗധുരി) പകിയ (പ്രകാശ് ചൗധുരി) എന്നിവരും വിവാഹത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഇപ്പോൾ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ദക്ഷിൺ ദിനാജ്പുർ ജില്ലയിലെ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്.

മുംബൈയിലേക്ക് പോവുമ്പോൾ മുന്നയ്ക്ക് 12 വയസ്സും പകിയയ്ക്ക് എട്ട് വയസ്സുമായിരുന്നു പ്രായം. “വീട്ടിലെ ദാരിദ്ര്യവും, കുടിയനായ അച്ഛനും കാരണം, രണ്ടുനേരം ഭക്ഷണം കിട്ടുമോ എന്നുപോലും തീർച്ചയില്ലായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ വേറെന്ത് ചെയ്യാനാണ്?” പകിയ ചോദിക്കുന്നു. വീട്ടിൽ കുറച്ച് ബഹളമൊക്കെയുണ്ടാക്കിയിട്ടാണ് 13 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പരിചയക്കാരൻ്റെ കൂടെ നബീൻ നാട് വിട്ടത്. ആ പരിചയക്കാരന് മുംബൈയിൽ ഒരു നിർമ്മാണ സൈറ്റിലായിരുന്നു ജോലി. തൊഴിലന്വേഷിച്ച് ദക്ഷിൺ ദിനാജ്പുർ ജില്ലയിൽനിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോവുന്ന 3.64 ശതമാനത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു (2011-ലെ സെൻസസ്) അവരൊക്കെ.

എട്ട് പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ്, ഇതുപോലെത്തന്നെ, ഉപജീവനം തേടിയാണ് നബീൻ്റെ മുത്തച്ഛൻ മംഗൾ താക്കൂർ ബിഹാറിൽനിന്ന് പശ്ചിമ ബംഗാളിലേക്ക് എത്തിയത്. സരൻ ജില്ലയിലെ ബാൻപുരയിൽനിന്ന്, 500 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഈ അയൽ സംസ്ഥാനത്തേക്ക് അദ്ദേഹം കുടിയേറി. നായ് ജാതിസമുദായക്കാരായ താക്കൂർമാർ ബിഹാറിൽ അതീവ പിന്നാക്കവിഭാഗക്കാരാണ് (എക്സ്ട്രീംലി ബാക്‌വേഡ് ക്ലാസ് – ഇ.ബി.സി). പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ നായ് (നാപിത്) മറ്റ് പിന്നാക്കവിഭാഗത്തിൻ്റെ (ഒ.ബി.സി) ഉപവിഭാഗമാണ്. നബീൻ്റെ കുടുംബത്തിന് ഇതുവരെയും ആ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ മുത്തച്ഛൻ മംഗൾ താക്കൂർ, ഖരിപാഡയിൽ താമസമുറപ്പിച്ച്, ഒരു തുണ്ട് ഭൂമിയിൽ വീടും പണിത്, തൻ്റെ ജാതിക്കാരുടെ കുലത്തൊഴിൽ തുടർന്നു. ഒന്നോ രണ്ടോ തലമുറയ്ക്കുശേഷം കാര്യങ്ങൾ മാറി മറിഞ്ഞു.

അല്പസ്വല്പം കൃഷിയും പുനർഭബ നദിയിലെ മീൻപിടുത്തവും മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഗ്രാമത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചെറുമക്കൾക്ക് നൽകാൻ കാര്യമായൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. “കൃഷിയിൽനിന്നുള്ള വിളവ് വളരെ കുറവായിരുന്നു. ഞങ്ങൾക്ക് കഴിക്കാനുള്ളത് മാത്രം കിട്ടും. എണ്ണ, ഉപ്പ് തുടങ്ങിയ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ പാടങ്ങളിലോ വീടുകളിലോ ദിവസവേതനത്തിന് ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവന്നിരുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് അധികം വരുമാനമൊന്നും ഇല്ലെന്ന് മനസ്സിലായില്ലേ?” നബീൻ ചോദിക്കുന്നു.

“ഗ്രാമീണർ അവരുടെ ഭൂമിയിൽ ചെറിയ സ്ഥലത്ത് മാത്രമേ നെല്ല് വിളയിക്കൂ, ബാക്കി സ്ഥലം തരിശിടും,” അയാൾ പറയുന്നു. മുഴുവൻ സ്ഥലത്തും കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ചിലവ് താങ്ങാത്തതുകൊണ്ടാണത്. “നൂറ് ദിവസത്തെ ജോലി”കൊണ്ടുപോലും അതിനുള്ള പണം കിട്ടുന്നില്ല അവർക്ക്. എം.എൻ.ആർ.ഇ.ജി.എ-യെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് 100 ദിവസത്തെ ജോലി എന്ന് പറഞ്ഞത്.

“തൊഴിൽ കാർഡുള്ളതുകൊണ്ട് വേഗം പണം കിട്ടണമെന്നില്ല. അത് ഔദ്യോഗികമായ ജോലിയാണ്. പൈസ വരാൻ സമയമെടുക്കും. ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ള പാവങ്ങൾക്ക് അത് കാത്തിരിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ചെറുപ്രായത്തിൽത്തന്നെ മിക്കവരും ഗ്രാമത്തിന് വെളിയിലേക്ക് പോവുന്നത്,” നബീൻ പറയുന്നു.

താൻ മുംബൈയിലേക്ക് പോവുമെന്ന് നബീന് അറിയാമായിരുന്നു.

പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ മാൾഡ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കല്യാണിലേക്കുള്ള ആദ്യത്തെ ദീർഘദൂര തീവണ്ടിയാത്ര അവന് ഒരു ദുസ്വപ്നംപോലെയാണ് തോന്നിയത്. “സ്റ്റേഷനിലേക്ക് കയറിയ ഉടൻ അവർ (ട്രാവലിംഗ് ടിക്കറ്റ് എക്സാമിനർ) ടിക്കറ്റും ആധാർ കാർഡും ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രായപൂർത്തിയാവാത്തവരാണെങ്കിൽ, തോന്നിയ പൈസ ചോദിക്കും അവർ. 500,1,000 എന്നിങ്ങനെ എന്തും. വിശദീകരണമോ രസീതോ ഒന്നുമില്ല. നമ്മൾ വിസമ്മതിച്ചാൽ, ഭീഷണിപ്പെടുത്തും. ചിലപ്പോൾ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ തടഞ്ഞുവെക്കുകപോലും ചെയ്യും. പൈസ കൊടുക്കേണ്ടിവരും. നമ്മുടെ മുഖത്ത് നോക്കിയാൽ അവർക്ക് മനസ്സിലാവും, ജോലി തേടി പോവുകയാണെന്ന്,” നബീൻ പറയുന്നു.

“ട്രെയിനിൽ കയറിയാലും അവരിൽനിന്നുള്ള ശല്യം അവസാനിക്കില്ല. ബിഹാറിലെ എല്ലാ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലൂടെ പോകുമ്പോഴും ഇതുതന്നെയാണ് കഥ,” പകിയ പറയുന്നു. പൊലീസിൻ്റെ ഉപദ്രവം പേടിച്ച് ബർത്തിൻ്റെ അടിയിൽ 24 മണിക്കൂർ ഒളിച്ചിരുന്നത് അയാൾ ഓർമ്മിച്ചു.

പക്ഷേ ഇതൊന്നും നബീൻ്റെ ഹൃദയത്തിലെ ആവേശത്തെ കെടുത്തിയില്ല: “ലോകം കീഴടക്കിയതുപോലെ തോന്നി എനിക്ക്!”

നഗരത്തിലെ വലിയ നിർമ്മാണ സൈറ്റുകളിൽ, തൊഴിൽ കരാറുകാർ, ബാലവേല നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചുകൊണ്ട്, നബീനിനേയും പകിയയേയും മുന്നയേയുംപോലുള്ള പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികളെ ചൂഷണം ചെയ്യാൻ കാത്തിരുന്നു. “പലപ്പോഴും കരാറുകാർ ഞങ്ങൾക്ക് പൈസ തരാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ സൈറ്റിൽ പൊലീസിൻ്റെ റെയ്ഡുണ്ടാവും. ഞങ്ങൾക്ക് ഒളിക്കേണ്ടിവരും. ഓടുന്നതിനിടയ്ക്ക് തെന്നിവീണ് എല്ല് പൊട്ടിയവരെയും കണ്ടിട്ടുണ്ട്,” പകിയ പറയുന്നു.

ബദലാപുർ, കല്യാൺ, ദാദർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിവിധ നിർമ്മാണ സൈറ്റുകളിൽ വിശ്രമമില്ലാതെ ജോലി ചെയ്തപ്പോൾ നബീൻ്റെ കൈയ്യിൽ കുറച്ച് പണം വന്നുചേർന്നു. “ആദ്യമായി 9,000 രൂപ കൈയ്യിൽ കിട്ടിയപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു ഫോൺ വാങ്ങി, ബാക്കിയുള്ള പൈസ വീട്ടിലേക്കയച്ചു.” നബീൻ പറഞ്ഞു. ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം, ഇപ്പോൾ ദിവസത്തിൽ ആറുമണിക്കൂർ മുതൽ എട്ടുമണിക്കൂർവരെ ഇരുമ്പുകമ്പികൾ സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി ചെയ്തും, ചിലപ്പോൾ ഓവർടൈം ചെയ്തും ദിവസത്തിൽ അയാൾ 1,000 രൂപയോളം സമ്പാദിക്കുന്നുണ്ട്.

രാവിലെ 5.30-ന് ദിവസം തുടങ്ങും. “8.30-ഓടെ ഞങ്ങൾ പാചകവും പ്രാതലും കഴിഞ്ഞ്, ജോലിക്ക് തയ്യാറായി ഇറങ്ങും. മിക്ക ദിവസവും ഭക്ഷണം അരിയും പച്ചക്കറികൾകൊണ്ടുള്ള കറിയും ദാലും (പരിപ്പ്) ആണ്,” അയാൾ പറയുന്നു. “ദിവസം മുഴുവൻ കഴുതയെപ്പോലെ പണിയെടുത്ത്, രാത്രി നല്ല ഭക്ഷണം കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ തകർന്നുപോവും. അതുകൊണ്ട്, ചപ്പാത്തിയും ചിക്കനും, അല്ലെങ്കിൽ മീനും ചോറുമായിരിക്കും അത്താഴം.” ഭക്ഷണമുണ്ടാക്കലും പലവ്യഞ്ജനങ്ങൾ വാങ്ങലും അവർ ഊഴമിട്ടാണ് ചെയ്യുന്നത്. താൻ നന്നായി ചപ്പാത്തി ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് നബീൻ അവകാശപ്പെട്ടു. ചുരുങ്ങിയ സമയംകൊണ്ട്, തൻ്റെ സഹപ്രവർത്തകർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും ആറേഴ് ചപ്പാത്തികൾ വീതം ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുക്കുമെന്ന് അയാൾ പറഞ്ഞു.

അദ്ധ്വാനിച്ച് ക്ഷീണിച്ച ദിവസത്തിൻ്റെ അവസാനം അവർ ഏഴെട്ടുപേർ ഒരു 10 x 10 അടി വലിപ്പമുള്ള ചെറിയ മുറിയിൽ ചുരുണ്ടുകൂടിയുറങ്ങും. പിറ്റേന്നത്തെ അദ്ധ്വാനത്തിന് മുമ്പുള്ള വിശ്രമം. “ജോലിസ്ഥലത്തുതന്നെ ഞങ്ങൾ സ്വന്തമായി ചെറിയ ക്യാബിനുകളുണ്ടാക്കും. മരത്തടിയും, ഇരുമ്പ് കമ്പിയും ടർപോളിനുമൊക്കെ ഉപയോഗിച്ച്,” തൻ്റെ ഫോണിൽ നബീൻ അവരുടെ വാസസ്ഥലത്തിൻ്റെ ചില ചിത്രങ്ങൾ കാണിച്ചുതന്നു.

“സേഠ്, അല്ലെങ്കിൽ നിർമ്മാതാവ് ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ കുറച്ച് സാധനങ്ങളേ തരൂ. എലിയും കൊതുകും പാറ്റകളുമൊക്കെയുണ്ടാവും ക്യാബിനിൽ. ചിലപ്പോൾ പൈസയും മൊബൈൽ ഫോണുകളും മോഷണം പോവാറുമുണ്ട്,” അയാൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കെട്ടിടനിർമ്മാതാവ് വൈദ്യുതിയും വെള്ളവുമൊക്കെ നൽകാറുണ്ടെങ്കിലും വൈദ്യുതി പോവുന്നത് പതിവാണെന്ന് അവർ പരാതി പറയുന്നു. “50-60 ആളുകൾക്ക് ഒന്നോ രണ്ടോ പൊതുവായ കക്കൂസുകൾ മാത്രമാണുള്ളത്. രാവിലെ ആകെ ബഹളമയമായിരിക്കും. ജോലിക്ക് പോകാൻ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ.”

“ജോലിസ്ഥലത്ത്, ഞങ്ങളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും ആരോഗ്യത്തിനുമുള്ള നിയമങ്ങളൊന്നുമില്ല. സുരക്ഷാകവചങ്ങളും ഇല്ല,” നബീൻ പറയുന്നു. കുറച്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഒരു വലിയ അടപ്പ് ദേഹത്ത് വീണ് ഒരു തൊഴിലാളി മരിച്ചപ്പോൾ, പൊലീസ് കേസിൽനിന്ന് സ്വന്തം തടി രക്ഷിക്കാൻ കരാറുകാരനും ഉടമസ്ഥനും പരമാവധി ശ്രമിച്ചത് നബീൻ കണ്ടതാണ്. “മനുഷ്യരെങ്ങിനെയാണ് ഈവിധത്തിൽ ഹൃദയശൂന്യരാവുന്നത്?” ആ സംഭവം ഓർക്കുമ്പോൾ നബീന് ഇപ്പൊഴും ദു:ഖം തോന്നും.

കോവിഡ്-19-ൻ്റെ ആദ്യത്തെ രണ്ടുമാസത്തെ ലോക്ഡൗൺ ഈ ചെറുപ്പക്കാരന് മറ്റൊരു പ്രഹരമായിത്തീർന്നു. “ഭീകരമായിരുന്നു അത്. ബിൽഡർ ഒരു പൈസയും തന്നില്ല. ഭക്ഷണത്തിനും ക്ഷാമമായിരുന്നു. പുറത്തേക്കിറങ്ങിയാൽ പൊലീസ് ഞങ്ങൾ തല്ലിച്ചതയ്ക്കും. രണ്ട് മാസം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഗ്രാമത്തിലുള്ള 50 പേർ ചേർന്ന് ഒരുമിച്ച് ഒരു ലോറി ബുക്ക് ചെയ്തു. 1.4 ലക്ഷം രൂപ കൊടുത്ത് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.”

ലോക്ഡൗൺ കഴിഞ്ഞ് അധികം താമസമില്ലാതെ കരാറുകാരിൽനിന്ന് വിളി വന്നപ്പോൾ നബീനും സുഹൃത്തുക്കളും ജോലിക്ക് തിരിച്ചെത്തി. ഈ അപരിചിത നഗരത്തിലെ ജോലി അവരെ സംബന്ധിച്ച് നിർണ്ണായകമായിരുന്നു. അദ്ധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന പൈസകൊണ്ട്, നാട്ടിലെ സ്വന്തക്കാരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുന്നത് അയാൾ കണ്ടു. അവർ അടച്ചുറപ്പുള്ള വീട് നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി, രണ്ട് പശുക്കളെ വാങ്ങി. പാടത്ത് ഒരു ഡീസൽ പമ്പ് സ്ഥാപിച്ചു. മറ്റുള്ളവർക്ക് അത് ഇടയ്ക്ക് വാടകയ്ക്ക് കൊടുത്തുതുടങ്ങി. കുടുംബം കുറച്ചുകൂടി നിലം വാങ്ങി. ഇപ്പോൾ ആറ് ഭിഗ (3.72 ഏക്കറിനടുത്ത്) ഭൂമിയായി. മറ്റൊരു ഏഴ് ഏക്കർ സ്ഥലം പാട്ടത്തിനെടുത്ത് വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ നെല്ലും, ഒരു തവണ കടുകും കൃഷി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.

ദിവസത്തിൽ 40 രൂപയ്ക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ പാടത്ത് പണിയെടുക്കുന്ന ജോലി ശാന്തി ഇപ്പോൾ ചെയ്യാറില്ല. കുടുംബത്തിന് സ്വന്തമായുള്ള സ്ഥലത്ത് അവർ നെല്ല് നടുകയും വിളവെടുക്കുകയും തരം തിരിക്കുകയും കളകൾ പറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൃഷി ചെയ്ത് കിട്ടുന്ന വിളകൾ വിറ്റ് കുടുംബത്തിൻ്റെ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു. നബീൻ്റെ അച്ഛൻ നംഗനാരായൺ താക്കൂറിന് ഇപ്പോൾ വിറയ്ക്കുന്ന വിരലുകൾകൊണ്ട് കത്രിക പിടിക്കാനൊന്നും വയ്യ. വീട്ടിൽത്തന്നെ ഇരിപ്പായി. “ഓരോ പൈസയും ശ്രദ്ധയോടെ സ്വരുക്കൂട്ടി അമ്മയും ഏട്ടനും ഇതെല്ലാം സാധ്യമാക്കി,” നബീൻ പറയുന്നു.

നബീൻ്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ 27 വയസ്സുള്ള സുദാൻ ബാർബറായിട്ടാണ് ജോലി ചെയ്യുന്നത്. അച്ഛനും മുത്തച്ഛനും ചെയ്തതുപോലെ, ഗ്രാമങ്ങളിലെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലും ആഴ്ചച്ചന്തകളിലും ചെന്ന് തലമുടി വെട്ടുകയും ഷേവ് ചെയ്യുകയുമാണ് അയാളുടെ ഉപജീവനം. പുഴയുടെ അക്കരെ അയാൾ ഒരു സലൂൺ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽനിന്ന് സ്ഥിരവരുമാനവുമുണ്ട്. “ദിവസവും 500 രൂപ സമ്പാദിക്കുന്നുണ്ട്. വിവാഹമോ, മരണാനന്തര ചടങ്ങുകളോ ഉണ്ടാവുമ്പോൾ അത് കൂടും” എന്ന്, സൈക്കിളിൽ ജോലിക്ക് പോകാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ അയാൾ ഞങ്ങളോട് പറയുന്നു.

ഒരു പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ്, നബീൻ സുദാനെ മുംബൈയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയതാണ്. എന്നാൽ മൂന്ന് മാസത്തിനകം, അത് നിർത്തി, സുദാൻ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോന്നു. “ചോട്കയും ഈ തൊഴിൽ പഠിച്ച് ഇവിടെ നിൽക്കണമെന്നാണ് കുടുംബത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹം. ‘ചേട്ടനെപ്പോലെ ഗ്രാമത്തിൽ നിൽക്ക്’ എന്ന് അവർ പറയാറുണ്ട്” എന്ന് പറയുമ്പോൾ സുദാൻ്റെ മുഖത്ത് അഭിമാനം. എന്നാൽ നബീന് ഇപ്പോൾ ഈ ജോലിയിൽ അത്ര ഉറപ്പ് പോരാ.

“ചില കാര്യങ്ങളിലെങ്കിലും മാറ്റം വന്നിട്ടുണ്ട്,” അയാൾ പറയുന്നു. താനും കൂട്ടുകാരും തിരഞ്ഞെടുത്ത ഉപജീവനമാർഗ്ഗത്തിൽ അയാൾ യുക്തി കാണുന്നു. “ഗ്രാമത്തിൽ ഇപ്പോൾ പണ്ടത്തേതുപോലെ ദാരിദ്ര്യമില്ല. ജോലിക്ക് ആളുകൾ പുറത്തേക്ക് പോയതുകൊണ്ട് നിരവധി കുടുംബങ്ങളുടെ സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവർക്ക് വീട്ടിലേക്ക് പൈസ അയയ്ക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇപ്പൊഴും പട്ടിണിയും ഇല്ലായ്മയും ആയിരുന്നേനേ,” നബീൻ പറയുന്നു

“മുമ്പ് ഗ്രാമീണർ, തങ്ങളുടെ തുച്ഛമായ സമ്പാദ്യമൊക്കെ കുടിച്ച് തീർക്കുമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ പൈസ സ്വരൂപിക്കാൻ ഒരു താത്പര്യം വന്നു. ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് തുറക്കാനും,” പകിയയും നബീനോട് യോജിച്ചു. “ഞങ്ങളുടെ അച്ഛന്മാർ ഞങ്ങളെ അധികം നോക്കിയിട്ടില്ല. അവരുടെ മദ്യപാനം അവരെ നശിപ്പിച്ചു. ഞങ്ങളിന്ന് ബുദ്ധിമുട്ടുന്നത്, ഞങ്ങളുടെ കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടിയാണ്. നാളെ അവർക്ക് മറ്റ് നാടുകളിൽ പോയി ഞങ്ങളെപ്പോലെ ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവരരുത്,” അവൻ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

ബന്ധുവിൻ്റെ വിവാഹശേഷം മുംബൈയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നബീനെയും സുഹൃത്തുക്കളേയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും അതാണ്.

എന്നാൽ ഈയിടെയായി, നബീന് തൻ്റെ കുടുംബത്തെ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് കാണാൻ തോന്നാറുണ്ട്. “അസുഖം വന്നാൽ, ഞങ്ങൾ ഒരു മൂലയിലൊതുങ്ങും. അവിടെ എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽപ്പോലും ചിലപ്പോൾ ആരും അറിയില്ല,” നബീൻ പറയുന്നു. തൻ്റെ ഗ്രാമത്തിലെത്തന്നെ കുടിയേറ്റത്തൊഴിലാളിയായിരുന്ന ഭീം ചൗധുരിയുടെ കഥ അയാളെ അലട്ടാറുണ്ട്. “അച്ഛൻ, അമ്മ, ഗർഭിണിയായ ഭാര്യ എന്നിവരെയൊക്കെ വിട്ട് അയാൾ മുംബൈയിലേക്ക് വന്നു. അവിടെവെച്ച് അസുഖം വന്ന് മരിച്ചു. അവസാനമായി ഒരുനോക്ക് കാണാൻപോലും കുടുംബത്തിന് സാധിച്ചില്ല. ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ള അയാളുടെ സഹപ്രവർത്തകർ അയാളെ നഗരത്തിൽത്തന്നെ സംസ്കരിക്കുകയായിരുന്നു”

പിന്നെ, ഒരിക്കൽ നിർമ്മാണ സൈറ്റിൽവെച്ച് ഒരപകടത്തിൽനിന്ന് തലനാരിഴയ്ക്ക് നബീൻ രക്ഷപ്പെട്ട സംഭവവുമുണ്ട്. “പന്ത്രണ്ടാം നിലയിൽനിന്ന് ഒരു വലിയ ഇരുമ്പ്കൂടം പെട്ടെന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു. ഞാൻ ജോലി ചെയ്യുന്നതിൻ്റെ രണ്ട് മീറ്റർ അപ്പുറത്തേക്ക്. ഞങ്ങൾക്കാർക്കും ഹെൽമെറ്റോ സേഫ്റ്റി ബെൽറ്റോ തന്നിരുന്നില്ല,” അപകടത്തെക്കുറിച്ച് ഫോണിൽ ഞങ്ങളോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഇപ്പൊഴും അയാളുടെ സംസാരത്തിൽ വിറയുണ്ട്.

എന്നാൽ അടുത്ത നിമിഷം അയാളുടെ നിശ്ചയദാർഢ്യം തിരിച്ചുവന്നതുപോലെ തോന്നി. “എനിക്ക് പൈസയും ഒന്നും വേണ്ട. ഞാൻ വീട്ടുകാരോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, നാട്ടിൽ തീട്ടം ചുമന്ന് ജീവിക്കേണ്ടിവന്നാലും സാരമില്ല, ഞാനിനി മുംബൈയിലേക്കില്ലെന്ന്..”

2025 ഫെബ്രുവരിയിൽ നബീൻ ബാപ്തെയിലിലേക്ക് മടങ്ങിവന്നു. കൃഷിയുടെ കാലത്ത്, കുടുംബത്തോടൊപ്പം അയാൾ സ്വന്തം പാടത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നു. മറ്റ് സമയങ്ങളിൽ, ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ടോടോ (ബാറ്ററിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന റിക്ഷ) ഓടിക്കുന്നു. കുടുംബത്തൊഴിലിൽ, മൂത്ത സഹോദരൻ നബീന് പരിശീലനവും നൽകുന്നുണ്ട്. നബീൻ ഒരു ബാർബർ ഷോപ്പ് ഇതിനകം വാങ്ങുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

“അതെ, ഇനി മുംബൈയിൽ ആർക്കും ഞങ്ങളെ പറ്റിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ഗ്രാമത്തിന് പുറത്ത് ഞങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന് ഒരു വിലയുമില്ല,”

ചോട്കയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ മുംബൈയിലേക്ക് പോകാൻ താത്പര്യമില്ല.

ബംഗ്ലയിലാണ് ഈ കഥ ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്