ହୁକ୍କା ଧରି ନିଆଯାଉଛି ବଡ଼ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି

ହରିଆଣା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ସମାରୋହଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣତଃ ହୁକ୍କା କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଥାଏ। “ହୁକ୍କା କେ ସାହାରେ ପଞ୍ଚାୟତ ଚଲତିରେ ୟା କରତି (ପଞ୍ଚାୟତଗୁଡ଼ିକ ହୁକ୍କା ସାହାରାରେ ଚାଲିଆସିଛି)”, ପିଲାଦିନେ ଗାଁ ଛକର ସାଧାରଣ ଦୃଶ୍ୟ ମନେପକାଇ ରୋହତାସ ଏଭଳି କୁହନ୍ତି।

“ଚାହା କିମ୍ୱା ପାଣି ଆମକୁ ଦିନସାରା ଫୁର୍ତ୍ତି ଦେଇପାରେନା, ହୁକ୍କା କିନ୍ତୁ ବ୍ୟବହାରିକ ହୋଇଥାଏ----ଥରେ ଏଥିରେ ତମାଖୁ ଭର୍ତ୍ତି କରି ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରିବା ପରେ ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ। ପାଞ୍ଚରୁ ଦଶଜଣ ଲୋକ ଏକାଠି ବସି ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ହୁକ୍କା ଦିଆନିଆ କରି ସହଜରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ। ଏହାସହିତ ରୋହତାସ (ସେ କେବଳ ଏହି ନାମ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି) କୁହନ୍ତି ଯେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି।”

ଜଣେ ୪୦ ବର୍ଷୀୟ ହୁକ୍କା କାରିଗର ସ୍ମିତହାସ୍ୟ କରି କହିଲେ, “ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତି ଘର ନିଜର ଚୌପାଲ (ଗ୍ରାମ ଛକ) ପାଲଟିଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ନିଜସ୍ୱ ହୁକ୍କା ଅଛି”। ପରୀ ସହିତ କଥା ହେବା ବେଳେ, ସେ ଗୋଟିଏ ଥର ହୁକ୍କା ଟାଣିଥିଲେ- ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ଯାହାକୁ ସେ ୧୨ବର୍ଷ ତଳେ ଆପଣାଇଥିଲେ, ଏକି କାରିଗରୀ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ।

ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ହୁକ୍କା ନଳୀ ବ୍ୟବହାର ମୋଗଲ ଶାସନ କାଳରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କେତେକ ବିବରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଆକବର, ତୃତୀୟ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ, ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଏହି ହୁକ୍କା ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ଯଦିଓ କିଛି ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଏକଥା ବି କହେ ଯେ, ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଆହୁରି ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

ସେ ଯାହା ବି ହେଉ, ହରିଆଣାବାସୀଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଜନପ୍ରିୟ ପରମ୍ପରା, ଆମ ସଂସ୍କୃତି ର ଏକ ଅଂଶ, ବୋଲି କୁହନ୍ତି ଧରମବୀର। ”ହୁକ୍କା ଧରି ନିଆଯାଉଛି ବଡ଼ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି”।

ସତୁରୀ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ଧରମବୀର ସିଂହ ଜାଙ୍ଗରା ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ହୁକ୍କା କାରିଗର ଯିଏ ହେଉଛନ୍ତି ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ପଞ୍ଚାୟତର ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ମିଥାଁ ଏବଂ ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ବାଓ୍ୱଲାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରହୁଥିବା ୪ଜଣ କାରିଗରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୁକ୍କା କାରିଗର ଅଟନ୍ତି। ହରିଆଣାର ସୋନିପତ ଜିଲ୍ଲାର ଏହି ଦୁଇ ଗ୍ରାମ ସେମାନଙ୍କର ହସ୍ତ ନିର୍ମିତ ହୁକ୍କା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରୋହତାସ ମନେପକାଇ କହିଲେ ଯେ, ଏକଦା ଏହି ଗ୍ରାମରେ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ହୁକ୍କା କାରିଗର ରହୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ତିନିଟି ପରିବାରର କାମ ଲୋକ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କାରିଗରୀ ବଜାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରିଥିଲା। ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।

ଧରମବୀର ମାତ୍ର ୧୫ବର୍ଷ ବୟସରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠପଢ଼ା ସରିବା ପରେ ହୁକ୍କା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସୋନିପତରେ ତାଙ୍କ ତାଉ (ବଡ଼ବାପା) କାଳୀରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଧରମବୀର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କୁହନ୍ତି ଯେ, “ମୋ ବାପାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ବାପା ଜଣେ ଭଲ କାରିଗର ଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରୁ ହୁକ୍କା କାରିଗରୀ ଶିଖିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲି।”

ଧରମବୀରଙ୍କ ଶାଳ ତାଙ୍କ ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ମିଥାଁସ୍ଥିତ ଘରର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ରହିଛି, ଏହା ଉତ୍ତର ଦିଲ୍ଲୀ-ହରିଆଣା ସୀମାରୁ ପ୍ରାୟ ଏକଘଣ୍ଟାର ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ନଭେମ୍ବର ମାସର ଏକ ଶୀତୁଆ ସକାଳରେ ସେ ଏକ ଲମ୍ବା ତମ୍ବା ତାର ନେଇ ହୁକ୍କାର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଡ଼ିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତଥିଲେ। “ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ମୋର ହାତ ପ୍ରାୟତଃ କଟିଥାଏ” ବୋଲି ସେ ଆମେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉଭୟକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଆମକୁ କୁହନ୍ତି।

ପ୍ରାଥମିକ ଭାବେ ହୁକ୍କା ୧୨ଟି ଭାଗକୁ ନେଇ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। ତାରି ଭିତରେ ରହିଥାଏ ୮ରୁ ୧୦ଟଙ୍କାରେ ମିଳୁଥିବା କାଠ ତିଆରି ସିଲିଣ୍ଡର, ତାକୁ ଶାଳରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଥାକରେ ଜମାକରି ରଖାଯାଇଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ହୁକ୍କାର ଦେହ ହୋଇଥିବା ବେଳେ “ଏହାକୁ ଅତି ସତର୍କତା ସହିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।

ହରଆଣାରେ ଧରମବୀରଙ୍କ ପରିବାର ଜାଙ୍ଗର (ଝାଙ୍ଗରା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା) ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗର ଅଟନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜଣେ ସାନଭାଇ କରମବୀର ମଧ୍ୟ ହୁକ୍କା କାରିଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଭାଇ ପୋଲିସ ଫୋର୍ସରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି।

ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଇ -କାଳୀରାମଙ୍କ ନାତି- ରୋହତାସଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ମିଥାଁରେ ଗୋଟିଏ ଶାଳ ରହିଛି। ୮ x ୮କୋଠରିଟି ଗୋଟିଏ ପଟେ ସାହି ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିଛି, ରୋହତାସ ମଧ୍ୟ ହୁକ୍କା ତିଆରି କାମ କରୁଛନ୍ତି।

ଦୁଇଟି ମୁନିଆ ଉପକରଣ, ନାନ୍‌ ଏବଂ ଚୈରାସୀ, ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ଦୁଇଟି ଧାତବ କଣ୍ଟା ମଝିରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିବା ଏକ କାଠ ନଳୀକୁ ନିହଣରେ କାଟି ଆକାର ଦେଇଥାନ୍ତି- ଏକ ସରଳ କୁନ୍ଦିବା ଯନ୍ତ୍ର, ଯାହା ସେ ଏକ ଧନୁ ଆକାରର କମାଣି ବ୍ୟବହାର କରି ମୋଡ଼ିଥାନ୍ତି।

ରୋହତାସ ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ କରମବୀର ଏବଂ ଧରମବୀରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ କହନ୍ତି ଯେ, “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ପରିବାରରୁ ଆସିଛୁ।” କରମବୀର ରୋହତାସଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ସହିତ ଦୋକାନ କରିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏପରିକି ତାଙ୍କର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି। “ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ କାରିଗର ଆଉ ଜଣେ ନୂଆ କାରଗରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ,” ବୋଲି ରୋହତାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନମ୍ର ଭାବେ କହିବା ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଗାମୀ କିଛିମାସ ପାଇଁ ବରାଦ ରହିଥିବା କହିଛନ୍ତି।

ହୁକ୍କାରେ କୋଇଲା କିମ୍ବା ଗୋବର ଘଷି ଚିଲମରେ ଥିବା ତମାଖୁକୁ ଗରମ କରିଥାଏ, ଏଥିରୁ ଧୂଆଁ ବାହାରିବା ସହିତ ଟେରୁଆ ଦେଇ ଟାଙ୍କି ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଧରମବୀର କୁହନ୍ତି, “ପ୍ରାୟତଃ ଗ୍ରାମରେ ଲୋକେ କୋଇଲା ବଦଳରେ ଜଳିସାରିଥିବା ଘଷି ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ କମ୍‌ ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହାସହିତ, ଏହା ସୁବିଧାରେ ମିଳିଥାଏ ମଧ୍ୟ।”

ହୁକ୍କା ତିଆରି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପିତ୍ତଳ ସାଧାରଣତଃ ୧୮-୨୦ ଗଜ୍‌ର ମୋଟେଇର ପିତ୍ତଳ ଚାଦର ଭାବେ କିଣା ଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀର ସଦର ବଜାରରୁ କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୫୦୦-୭୦୦ ଟଙ୍କାରେ କିଣାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ହୁକ୍କା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପାଖାପାଖି ଅଧା କିଲୋଗ୍ରାମ ପିତ୍ତଳ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ, “କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ ଏବଂ କେହି ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇ ପାରନ୍ତିନି, ସେତେବେଳେ ଏକାଧିକ ପରାତ [ଅଟା ଚକଟିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଥାଳି]” ସୋନିପତରୁ ଆଣି ତାକୁ ତରଳାଇବା ପରେ ଖୋଦେଇ କରାଯାଇଥାଏ” ବୋଲି ପ୍ରୀତି ଦେବୀ କହିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ବହୁବର୍ଷ ଧରି ଦେଖି ଆସୁଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟ କାରିଗରୀ ଭଳି ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ କାରିଗର ପରିବାରର ପିଲାଠାରୁ ବୟସ୍କ ସଦସ୍ୟମାନେ କାମ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରୀତିଙ୍କ ପତି, ଧରମବୀରଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ଅଜୟ କୁମାର କାରିଗରୀର “ପ୍ରାୟ ୫୫ ପ୍ରତିଶତ କାମ ଜାଣନ୍ତି” ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ। “ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ବଳରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଛୁଟିରେ ଯେଉଁଦିନ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେହି ଦିନଠାରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ସହିତ କାମରେ ଲାଗିପଡ଼ନ୍ତି।’’

ହୁକ୍କା ତିଆରିର ପ୍ରତି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରୁ ଡୋଡା (ପିତ୍ତଳ ଯୋଡ଼େଇ ଯାହା ଢାଞ୍ଚାର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ) ତିଆରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୟସାପେକ୍ଷ ହୋଇଥାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ବହୁ ପରିମାଣରେ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କାରଗର ୪-୫ ମାସ ନେଇଥାନ୍ତି-ପ୍ରତି ହୁକ୍କା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି-ଯାହା ବର୍ଷେ ଯାଏ ଚାଲିପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ମୋରାଦାବାଦରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ପାଣି ଟାଙ୍କି ହୁକ୍କାର ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ। ଏହାର ଓଜନ ଏବଂ ଆକାର ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ଆକାର ଏବଂ ରହିବା ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ସହ ଏହାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାଏ। ୯୫୦୦ ଟଙ୍କା ଠାରୁ ୨୦୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଏହି ପରିମାଣ ଟାଙ୍କିର ଆକାର ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।

ଭୈଁସଓ୍ୱାଲ କଲାନ ମିଥାଁରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ହୁକ୍କା ୧୨,୦୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୨୩,୦୦୦ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ। ଗୋଟିଏ ହୁକ୍କା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ୩ରୁ ୫ଦିନ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ, ଏଣୁ ପ୍ରତି ହୁକ୍କା ତିଆରି ପାଇଁ କାରିଗରମାନେ ପାରିଶ୍ରମିକ ବାବଦକୁ ୨୫୦୦ରୁ ୩୦୦୦ ଟଙ୍କା ମାଗିଥାନ୍ତି, ଫଳରେ ମାସିକ ସେମାନେ ୨୫୦୦୦ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୋଜଗାର କରିପାରନ୍ତି।

ରୋହତାସ କୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଗ୍ରାମରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ପ୍ରାୟ ଅଶୀ ପ୍ରତିଶତ ହୁକ୍କା ହରିଆଣାରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ପଞ୍ଜାବ, ରାଜସ୍ଥାନ, ମୁମ୍ବାଇ ଏବଂ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କ୍ରେତାମାନେ କିଣିଥାନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି କହିଥିଲେ ଯେ, “ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁବକମାନେ ୟୁ.କେ, କାନାଡା ଏବଂ ଆମେରିକା ଭଳି ଦେଶକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଫଳରେ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ୩ରୁ ୫ଟି କିଣାଯାଇଥାଏ।”

ଗ୍ରାହକମାନେ ଶେଷରେ କିଣିବା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଆସନ୍ତି, ହୁକ୍କାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଲିକ୍‌ ହେଉନଥିବା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଓ କ୍ରୟ କରନ୍ତି। “ଟେରୁଆରେ କୌଣସି ଲିକେଜ୍‌ ଥିଲେ ଟାଣିବା ବେଳେ ତାହା ଜଣାପଡ଼ିଯାଏ” ବୋଲି ରୋହତାସଙ୍କ ଶାଳରେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ନରେନ୍ଦ୍ର କୁହନ୍ତି। ଟେରୁଆ ପାଣି ଟାଙ୍କି ସହିତ ସଂଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦୁଇଟି ପାଇପ୍‌ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହୋଇଥାଏ। ଗୁଣବତ୍ତା ଦର୍ଶାଇ ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ଏପରି କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ”। କାରିଗରମାନେ ୨ବର୍ଷର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ “ଯଦି ଗ୍ରାହକ ଏହାର ଭଲ ଦେଖାରଖା କରିବେ ତାହାହେଲେ ହୁକ୍କା ୫୦ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିପାରେ” ବୋଲି ରୋହତାସ କହିଛନ୍ତି।

ଧରମବୀର ଏତେ ବର୍ଷ ଧରି ହୁକ୍କା ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ କାମ ଛାଡ଼ିବା ନେଇ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉନି। ଯଦିଓ ସେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସହିତ ଯୁଝୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ସେ କେବଳ ଖାଇବା, ଶୋଇବା ଏବଂ ହୁକ୍କା ଟାଣିବା ବେଳେ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏନେଇ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୂ ପ୍ରୀତି ଦେବୀ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ କୁହନ୍ତି ଯେ, “ସେ କେବେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ହାର୍ଟ ସର୍ଜରୀ ପରେ ଡାକ୍ତର ଦୁଇମାସ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପାଇଁ କହିଥିଲେ, ହେଲେ ସେ ତିନିଦିନ ପରେ କାମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।”

ପୋଲିସ ବଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ସାନପୁଅ ଅନିଲ କୁମାର ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସୋନିପତସ୍ଥିତ ବାସଭବନକୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଯଥାଶୀଘ୍ର ସେଠାରୁ ଗାଁକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ। “ମେରା ଜୀ ନହିଁ ଲଗତା” ବୋଲି କହିଥିଲେ। ସେ କାମ କରିବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି।

ଏହାରି ଭିତରେ ତିନିଟି ସ୍କୁଲ ଯାଉଥିବା ପିଲାଙ୍କର ବାପା ରୋହତାସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକଟ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସତରେ କଣ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ଏହି କଳା ଆଗକୁ ନେଇପାରିବ। “ଯଦି ଆମର ପିଲାମାନେ ଚାକିରି ପାଇବାରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ୱା ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆମର ଏହି ପାରିବାରିକ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ଶିଖାଇବି, ଫଳରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇ ପାରିବେ। ବାକି ସବୁ ଭଗବାନଙ୍କ ହାତରେ- ଟାଇମ୍‌ ଟାଇମ୍‌ କି ବାତ୍‌ ହୈ।”

ଏହି କାହାଣୀ ମୃଣାଳନୀ ମୁଖାର୍ଜୀ ଫାଉଣ୍ଡେସନ (ଏମ୍‌.ଏମ୍‌.ଏଫ୍‌) ଫେଲୋସିପ୍‌ ସମର୍ଥିତ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍