ਇਹ ਸਤੰਬਰ 2023 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੀ ‘ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ’ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਸ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਂ। ਇਹ ਥਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਗੁਲਾਬੀ ਤੇ ਜਾਮਣੀ ਫੁੱਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਜਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲ ਕਿਰੇ ਪਏ ਸਨ।
ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 1,200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਕਾਸ ਤਲਹਟੀ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀਆਕਰਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬ ਤੱਕ - ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਬੱਸ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਗੜਦੀ ਚਲੀ ਗਈ।
"ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਸ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਸੀ," ਸੁਲਾਬਾਈ ਬਦਾਪੁਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ। "ਹੁਣ ਲੋਕ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਨੇ, ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੋਲ਼ ਸੁੱਟਦੇ ਨੇ, ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟਦੇ ਨੇ!" ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਸ 57 ਸਾਲਾ ਸੁਲਾਬਾਈ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ, "ਇਹ ਕੋਈ ਬਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਫੁੱਲ ਤਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਖਿੜ੍ਹਦੇ ਨੇ।''
ਕਾਸ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਸਤਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ 1,600 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਪਠਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸ ਪਠਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
