ਜਸਦੀਪ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ 10,000 ਰੁਪਏ ਉਧਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਧਾਰ ਦੀ ਚੁਕਾਈ ਵਾਸਤੇ ਇਸ 18 ਸਾਲਾ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ (2023 ਦੀਆਂ) ਜੀਰੀ (ਝੋਨਾ) ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਬਿਤਾਈਆਂ।
ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਜਸਦੀਪ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਇੰਝ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦੇਖਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
''ਅਸੀਂ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ਼ ਨਈ ਲਾਉਂਦੇ ਝੋਨਾ। ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਨਾਲ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਆਂ,'' ਜਸਦੀਪ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਜ੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਿਛੜੀ ਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇਰੇ ਲੋਕੀਂ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੇ ਪੈਸੇ ਜਸਦੀਪ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੇ ਉਹ ਦਰਅਸਲ 38,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਕਰਜੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਹ ਕਰਜਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਪਾਸੋਂ ਗਾਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਲਿਆ ਸੀ। 40 ਰੁਪਏ/ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਵਿਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੁੰਡੇ ਹਲਾਲ ਵਿਖੇ ਕਮਾਈ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਵਸੀਲੇ ਬੜੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ 33 ਫੀਸਦ ਅਬਾਦੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਸਦੀਪ ਦਾ ਸਮਾਰਟ ਫ਼ੋਨ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਘੰਟੇ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ''ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਨਈਂ ਗਈ। ਜੇ ਕਾਲਜ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਜੇੜਾ ਓ ਕਰਨਗੇ ਕੰਮ ਓਸਦੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਈਂ ਹੋਵਾਂਗੀ ਤੇ ਓਨਾ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਕੱਟੀ ਜਾਊਗੀ ਨਾ,'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
