ਜਦੋਂ ਕੇਕੁਵੇਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਬਿੱਛੂ ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਥੀਵੋ ਪੌਦੇ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬੁਣਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡਿਆ ਇੱਕ ਪੀਸ ਚੁੱਕਦੀ ਤੇ ਆਪੇ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਪੰਗੇ ਲੈਣ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਲੁੱਕ ਕੇ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ਼ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਕੁਵੇਉਹ ਨੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਗਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਾਲ-ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
ਅੱਜ, ਉਹ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਬੁਣਕਰ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬੁਣਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਜਦੋਂ ਚੌਲ਼ ਉਬਲ਼ ਰਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬੁਣਾਈ ਕਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਦੇ," ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੇਕੁਵੇਉਹ, ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਭੇਹੁਜੁਲਹ ਅਤੇ ਏਯਿਹਿਲੁ: ਚਟਸੋ ਦੇ ਨਾਲ਼, ਰੁਕੀਜੋ ਕਲੋਨੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਟੀਨ ਦੀ ਛੱਤ ਵਾਲ਼ੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਕੁਵੇਉਹ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਰਾਜ ਦੇ ਫੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਾਚੇਰੋ ਪਿੰਡ ਦੇ 266 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੁਣਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਚਾਖੇਚਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ (ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੂਚੀਬੱਧ) ਦੇ ਕੁਝਾਮੀ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸਾਡੇ ਪਤੀ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਣਾ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗਰ 'ਮਾਹਰ' ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੁਣਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।''




















