ਵੁਲਰ ਝੀਲ਼ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਕਾਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਛੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਮੱਛੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ੀ। 65 ਸਾਲਾ ਇਹ ਮਛੇਰਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਲਾ ਮਕਾਨ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਨੀ ਬਾਠੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਅਤੇ ਮਧੂਮਤੀ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲ਼ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵੁਲਰ ਝੀਲ਼ ਇਸ ਦੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ - ਲਗਭਗ 18 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100 ਪਰਿਵਾਰ ਇਸੇ ਝੀਲ਼ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
"ਮੱਛੀ ਫ੍ਹੜਨਾ ਹੀ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ," ਅਬਦੁਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ "ਝੀਲ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਕੇ ਇਸ ਝੀਲ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ, ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ," ਉਹ ਝੀਲ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇਹ ਮਛੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਅਬਦੁਲ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕਮਸ਼ੀਰ ਦੀ ਇਸ ਝੀਲ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।"ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ਼ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਵੇਖ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ," ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਬਦੁਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸਵੇਰ, ਅਬਦੁਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮਛੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਾਲ਼ (ਜਲ-ਨਾਈਲੋਨ ਦੀ ਰੱਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਨਿਆ ਗਿਆ ਜਾਲ) ਲੈ ਕੇ ਵੁਲਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਲ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਡਰੰਮ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵੁਲਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ਼ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੁਲਰ ਝੀਲ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। "ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ," ਅਬਦੁਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।