પૂર્વી ઘાટની વાંકીચૂંકી ફેલાયેલી ટેકરીઓ પાછળ સૂરજ ડૂબતાં, નજીકના જંગલમાં હિલ મયનાના તીણા ગીતો અર્ધસૈનિક દળોના બૂટનાં ભારે અવાજો હેઠળ કચડાઈ રહે છે. તેઓ ફરી એકવાર ગામોમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા છે. આ એ સાંજ છે જેનો એને સૌથી વધુ ડર છે.
તે જાણતી નથી કે તેનું નામ દેમતી કેમ રાખવામાં આવ્યું. "તે આપણા ગામની એક બહાદૂર સ્ત્રી હતી, જેણે એકલે હાથે બ્રિટિશ સૈનિકોને ભાગી મૂકાડેલા," મા ઉત્સાહથી વારતા કરતી. પરંતુ તે દેમતી કરતાં સાવ જુદી હતી - ડરપોક.
અને તેણે દિવસો સુધી પેટના દુખાવા સાથે, ભૂખ્યા તરસ્યા, પૈસા વગર, શંકા અને ધમકી ભરી નજરોનો સામનો કરતાં, નિયમિત ધરપકડ, ત્રાસ, અને મૃત્યુની રોજિંદી હકીકતોની વચમાં જીવવાનું શીખી લીધું હતું. પરંતુ તમામ વાસ્તવિકતાઓની વચમાં પણ એની પાસે હંમેશા હતું એક જંગલ, એનાં વૃક્ષો અને બાજુમાં વહેતું એક ઝરણું. સાલના ફૂલોની સુગંધમાં એ એની માને મળતી, તેની દાદીના ગીતો જંગલોમાં પડઘાતા. તે જાણતી હતી કે જ્યાં સુધી એ સૌ એની પાસે છે ત્યાં સુધી એ તેની મુશ્કેલીઓમાંથી પાર ઉતરશે.
પરંતુ હવે એ લોકો એને બહાર કાઢવા માગતાં હતા, તેના ઝૂંપડામાંથી, તેના ગામમાંથી, તેની જમીન પરથી -- સિવાય કે તે એક કાગળ બતાવી શકે પુરવાર કરતા એના હોવાને. એ પૂરતું નહોતું કે એ એના પિતાએ શીખવાડેલ એ બધાંય વૃક્ષો, છોડવા, ને પાંદડાને, એમાંના એકેએકના ગુણને, એમની ઉપચાર કરવાની શક્તિને જાણતી હતી. જયારે જ્યારે તે મા સાથે ફળો, બદામ અને લાકડાં એકઠાં કરવા જતી ત્યારે તેની મા તે ઝાડ બતાવતી જેની નીચે તેનો જન્મ થયો હતો. દાદીએ તેને જંગલો વિશે ગીતો શીખવ્યાં હતા. એને ભાઈ સાથે અહીંયા જ દોડાદોડ કરી હતી, પક્ષીઓને જોતાં, એમના અવાજોના ચાળા પાડતા.
પરંતુ શું આ જાણવું જાણવું કહી શકાય? આ વાર્તાઓ, ગીતો, અને બાળપણની રમતોનો કોઈ પુરાવો હોઈ શકે? તે ત્યાં જ બેસી રહી વિચાર કરતીએના નામ વિષે, વિચારતી એ સ્ત્રી વિષે જેના પરથી મા એ એનું નામ પાડેલું. તેણે કેમનું પુરવાર કર્યું હોત કે આ જંગલો એનાં છે અને જંગલોની?
