''ਇਹ ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਸ਼ਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਫਿਨਿਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ''
ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਪੈਂਦੇ ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਲੋਨ ਦੇ ਘਰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨਜਰੀਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਾਉਚ (ਲੋਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌੜਾ, ਤਿੱਖਾ ਔਜ਼ਾਰ/ਕਟਰ) ਫੜ੍ਹੀ ਉਹ ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਨਵੇਂ-ਬੁਣੇ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਫ਼ਾਲਤੂ ਧਾਗੇ ਤੇ ਰੂੰਏ ਕੁਰਤਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ''ਟਾਂਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਕੋਈ ਕਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ,'' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
42 ਸਾਲਾ ਇਹ ਕਾਰੀਗਰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਵਾਕਾ ਦਲ ਵਾਰਡ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਸ਼ਾਲਾਂ 'ਤੇ ਲਮਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ (ਰੂੰਏ ਜਾਂ ਧਾਗੇ) ਨੂੰ ਵਾਉਚ ਸਹਾਰੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੁਰਜ਼ਗਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 200 ਕਾਰੀਗਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅਬਦੁਲ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁਰਜ਼ਗਰ ਕਾਰੀਗਰ ਹਨ ਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 200 ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਭਾਵ ਉਣੀ ਹੋਈ, ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਤੇ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਲ ਦੀ ਪੁਰਜ਼ਗਰੀ ਹੱਥੀਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਮਲ਼ੂਕ ਖ਼ਾਸਾ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਾਰੀਗਰ ਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਉਚ ਪੁਰਜ਼ਗਰੀ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੰਦ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਖੱਡੀ 'ਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਆਪਣੀ ਘੋਖਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਜਮਾਈ ਅਬਦੁਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,''ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਕਮਾਈ ਇੱਕ ਵਾਉਚ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਵਾਉਚ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।''
