ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਟੀਟਾ ਦਾ ਕਦੇ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਭੁੱਲੇ ਚੱਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਧੂੰਏ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸੋਹਣ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਵਗਦੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਗੋਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਡੁੱਬਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
“ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਂਝ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” 42 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸੋਹਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 20 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਏਨੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਹਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਪਾਣੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ’। ਪਰ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਉਹ ਮੰਜ਼ਰ ਵੀ ਦੇਖੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮੌਤ ਸੀ।”
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਚ ਸੋਹਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਲਾਸ਼ ਨਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਨਹਿਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈ, ਸੋਹਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜਿਉਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਨਹਿਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਗੋਤਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।” ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਬੱਸ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਲੈਣ,” ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਹਣ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਤੁਫ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”
