ਨਾਲੰਮਾ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਖੜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦੋ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਧੂੜ ਭਰੇ ਰਾਸਤੇ ‘ਤੇ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਚਿਣਤੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਨਾਲੰਮਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਛਾਪੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਫ਼ਾਨ ਦੀ ਨੀਲੀ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨੀ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਜਗਾਹ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਝਾੜੀਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। “ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਸੀਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ (ਮਲ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਲਈ),” ਨਾਲੰਮਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਜ਼ਰ ਕੇ ਆਏ ਸਾਂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅੋਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ (ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ), ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।”
ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੰਟੀ ਵੇਨੂਕਾ (ਘਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ), ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਕਰਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਥਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। “ਸਾਡੀ ਗਲੀ ਦੀ ਹਰ ਅੋਰਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਗਲੀ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ,” ਨਾਲੰਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕੁਰਨੂਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਯੇਮੀਗਾਨੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁੜੀਕਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 11,213 ਹੈ (ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011)। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਗੁੜੀਕਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵਾਰਡ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਲੰਮਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਰਡ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਲੰਮਾ ਦਾ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਠ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। (ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ 20 ਵਾਰਡ ਹਨ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸਕੱਤਰੇਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 8 ਹੈ)
ਗੁੜੀਕਲ ਦੇ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਰਿਵਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011)। ਜਦਕਿ 53 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ ਵਾਪਾਰਕ ਫ਼ਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਨਰਮੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਖੇਤੀ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 1,420 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
ਨਾਲੰਮਾ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਮੀ (ਪ੍ਰੋਸੋਪਿਸ ਸਿਨਰੇਰੀਆ) ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ ਚਾਰ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਸੱਪ ਇੱਥੇ ਆਮ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। “ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਅਸੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ ਪਸਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,” ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
