مراٹھی رَیپ: ’بولو، کھیتی کروں کیسے؟‘

सांगा शेती करु कशी?

जनता सारी झोपली का?
शेतकऱ्यावर कोपली का?
आत्महत्येची कारणे त्याच्या
सांगा तुम्ही शोधली का?

शोभली का तुम्हाला
भाकरी त्याचा कष्टाची?
दोन रूपयाच्या भाजीसाठी
वाद केला त्याच्याशी

चार घोट पानी पिऊन
खेटर घेतलं उशाशी
पोशिंदा तो जगाचा
आज झोपला रं उपाशी
 
सांगा शेती करु कशी?
करु कशी?
पोटाची खळगी भरु कशी?
भरु कशी?
 
कांद्याला भाव नाय
उसाला भाव नाय
तुरीला भाव नाय
खाऊ काय?
 
आलेल्या पैश्यात
उधारी दिली मी
सावकाराला देऊ काय?
 
पोराच्या शाळेची
फीस नाय भरली
पोराला घरीच
ठेवू काय?
 
एकच दिसतो
पर्याय आता
गळ्याला फास मी
लावू काय?
 
व्यापाऱ्याची मनमानी
सरकारची आणीबाणी
शान के साथ यांचा थाट
कष्टकऱ्याच्या डोळ्यात पानी
 
पानी कसं शेताला देऊ
वीज दिली रात्रीची
रात्रीच्या त्या काळोखात
भीती विंचू सापाची
 
सांगा शेती करु कशी?
करु कशी?
पोटाची खळगी भरु कशी?
भरु कशी?

मेहनत करुन पिकवलेल्या
मालाला आमच्या कमी भाव
सरकार जरी बदललं तरी
कागदावरच हमी भाव
 
भेगा पडल्या धरणीमायला
दुष्काळी झाली परिस्थिती
सर्वे, दौरे खोटे सगळे
प्रचारासाठीची उपस्थिती

जिवाच्या पल्याड जपलेली
माझी सर्जा-राजा उपाशी
उपाशी त्यांना ठेऊन सांगा
भाकरी मी खाऊ कशी

प्रश्न माझा, उत्तर द्या
सांगा शेती करु कशी?

सांगा शेती करु कशी?
करु कशी?
पोटाची खळगी भरु कशी?
भरु कशी?

بولو، کھیتی کروں کیسے؟

عوام کیا ساری سو رہی؟
کسان سے ناراض ہو رہی؟
بولو، کیا سبب ڈھونڈ لیا
خودکشی کی وجہ جو بن رہی؟

کیا تم کو صحیح یہ لگتا ہے
ان کی محنت کی روٹی جو چھینتا ہے؟
دو روپے کی سبزی لینے کو
جب ان سے بحث تو کرتا ہے

چار گھونٹ پانی پیتے ہیں
چپل پر سر رکھ لیٹتے ہیں
دنیا کا پیٹ بھرنے والے
رات کو بھوکے سوتے ہیں

بولو، کھیتی کروں کیسے؟
کروں کیسے؟
اپنا پیٹ بھروں کیسے؟
بھروں کیسے؟

پیاز کی صحیح قیمت نہیں ہے
گنّے کی صحیح قیمت نہیں ہے
تور کا بھی دام نہیں ہے
بولو مجھے، میں کھاؤں کیا؟

تھوڑا پیسہ جو کمایا
لین داروں میں کھپ گیا
ساہوکار کو لوٹاؤں کیا؟

بیٹے کی فیس،
باقی ہے بھرنی
بچے کو گھر
بیٹھاؤں کیا؟

ایک ہی راستہ
سامنے نظر آتا
گلے میں پھانسی
لگاؤں کیا؟

سیٹھ کرے من مانی،
سرکار تو بس بھرمانی
ٹھاٹ باٹ سے جیتے ہیں وہ
مزدور کی آنکھوں میں پانی

کھیت میں پانی کیسے دوں؟
بجلی رات میں آتی ہے
رات کے اندھیرے میں زندگی
سانپ بچھو کا ڈر کھاتی ہے

بولو، کھیتی کروں کیسے؟
کروں کیسے؟
اپنا پیٹ بھروں کیسے؟
بھروں کیسے؟

کڑی محنت سے انہیں اگاتے ہیں
مگر ملتا فصل کا کم بھاؤ
سرکار بدلنے کے بعد بھی
ایم ایس پی تو کاغذ کا بس داؤ

دھرتی ماں ہے تپ رہی
حالات ہیں گویا پڑتا سوکھا
سروے اور دورے، سب ہیں دکھاوے
سارے کے سارے انتخابی دھوکا

جان سے زیادہ میں نے پرواہ کی
اپنے بیٹے راجا کو کھلاؤں کیسے؟
انہیں بھوکا چھوڑ فاقہ کرا کے
بولو میں بھاکری کھاؤں کیسے؟

میرا سوال ہے
دینا جواب ہے
بولو، کھیتی کروں کیسے؟

بولو، کھیتی کروں کیسے؟
کروں کیسے؟
اپنا پیٹ بھروں کیسے؟
بھروں کیسے؟