ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਮਿਲ਼ਿਆਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੰਮ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ 5 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ।
ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਵਤੀ (ਛੋਟਾ ਨਾਮ ਹੀ ਵਰਤਦੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਗੌਰ ਮਧੂਕਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਦੀ ਸੜਕ ਪੱਧਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ ਦੇ 100 ਦਿਨ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਗਰੰਟੀ ਨਾਲ਼ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਨਰੇਗਾ ਨੇ ਇਸ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਨਾਲ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਪੁਗਾਇਆ। 45 ਸਾਲਾ ਪਾਰਵਤੀ ਜਾਟਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ਼ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰੱਖਦੀ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਿਛੜੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ''ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਕੁ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਵੀ ਇੰਨੇ ਜਫਰ ਜਾਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ,'' ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ।
ਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਹ ਇੰਝ ਕਿ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਘਰ ਵਾਸਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਲਾਈ ਸੀ, ਜੋ 2020 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨਿਰਾਸ਼ਾਵੱਸ ਪਏ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਬਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਪਾਸੋਂ 90,000 ਦਾ ਕਰਜਾ ਲਿਆ ਤੇ ਦੋ-ਕਮਰਿਆ ਦਾ ਪੱਕਾ ਘਰ ਉਸਾਰ ਲਿਆ।
''ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੋਟ ਮੰਗਣ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛੂਗੀ ਜੇ ਘਰ ਲੈਣ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਗਾਇਬ ਸੀ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ ਭਲ਼ਾ?'' ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਪਾਰਵਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਛੋਟੇ ਲਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਮਨਰੇਗਾ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਅਧਰੰਗ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਾਰਾਨਸੀ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੰਡੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਜੇ ਦਿਹਾੜੀ ਮਿਲ਼ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 400-500 ਰੁਪਏ ਹੱਥ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨਰੇਗਾ ਸਕੀਮ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੇਹੁਨਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ 100 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਵਾਰਾਨਸੀ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ''ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਧਾਨੀ/ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ'' ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ ਦੇ ਮਹਿਜ 20-25 ਦਿਨ ਹੀ ਕੰਮ ਮਿਲ਼ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਰਵਤੀ ਅਜਿਹੇ ਕਰਜੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਠਾਕੁਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਜੋ ਬਿਜਾਈ ਤੇ ਵਾਢੀ ਵੇਲ਼ੇ 15 ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਬਦਲ 10 ਕਿਲੋ ਦਾਣੇ ਦੇ ਕੇ ਕੰਮ ਸਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
