1947 ਦੀ ਉਹ ਵੰਡ ਜਿਹਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਜਿਸ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨੇ ਸਿੰਝਿਆ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਲਾਈਨ, ਜਿਹਦਾ ਨਾਮ ਸੀਮਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਟਾਹਰੀ ਦੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ,''ਵੰਡ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੋ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਫੱਟ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਤੀਕਰ ਅੱਲਾ ਹੈ।''
90 ਸਾਲਾ ਪੰਨੂ ਜੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਵੰਡ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਮਰਹਮ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਬਿਤਾਏ। ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ (ਬੀਐੱਸਐਫ਼) ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਡਿਪਟੀ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਪੰਨੂ ਜੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਕੋਸ਼) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅਵਾਮ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ।
ਉਰਦੂ ਵਾਂਗਰ ਸੱਜਿਓਂ ਖੱਬੇ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 1995-96 ਵਿੱਚ ਪੰਨੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਪਾਵਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਕਰਦੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ (ਕਿੱਸਿਆਂ) ਲਈ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਗਈ।
ਖੱਬਿਓਂ ਸੱਜੇ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜੋ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਨਾਲ਼ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਮੇਲ਼ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ (ਲਹਿੰਦੇ) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲ਼ਿਆ ਕਿ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਪੀ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਗਈਆਂ।













