ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകള് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരുപാട് തരത്തിലുള്ള ജോലികള് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ള ദൃശ്യമായ ജോലി, അദൃശ്യരായ സ്ത്രീകള്, ഒരു ചിത്ര പ്രദര്ശനം എന്ന പ്രദര്ശനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ പാനല്. ഈ ചിത്രങ്ങള് മുഴുവന് 1993 മുതല് 2002 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തില് വിവിധ ഇന്ത്യന് സംസ്ഥാനങ്ങളില് നിന്നും പി. സായ്നാഥ് എടുത്തതാണ്. നിരവധി വര്ഷങ്ങളോളം രാജ്യത്തിന്റെ മിക്കഭാഗത്തും പര്യടനം നടത്തിയ യഥാര്ത്ഥ പ്രദര്ശനത്തെ പാരി ഇവിടെ ക്രിയാത്മകമായി ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ജോലി കൃഷിയെങ്കിലും ഭൂമി സ്വന്തമല്ല
ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നതില് ഭൂവുടമ അഭിമാനിച്ചു. തന്റെ പാടത്ത് 9 സ്ത്രീകള് നിരയായി മുന്നോട്ടു കുനിഞ്ഞുകൊണ്ട് പറിച്ചുനടീല് ജോലി ചെയ്യുമ്പോള് അയാള് എഴുന്നേറ്റ് നില്ക്കുകയായിരുന്നു. അവര്ക്ക് 40 രൂപ കൊടുത്തെന്ന് അയാള് പറഞ്ഞു. പക്ഷെ സ്ത്രീകള് ഞങ്ങളോട് പിന്നീട് പറഞ്ഞത് അയാള് 25 രൂപയാണ് നല്കിയതെന്നാണ്. ഒഡിഷയിലെ റായ്ഗഢില് നിന്നുള്ള ഭൂരഹിത തൊഴിലാളികളായിരുന്നു അവര്.
ഇന്ത്യയില് ഭൂമിയുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകള്ക്കു പോലും ഭൂമിക്ക് അവകാശമില്ല. സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിലുമില്ല, ഭര്ത്താവിന്റെയും ഭര്തൃ മാതാപിതാക്കളുടെയും വീട്ടിലുമില്ല. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട, വിധവകളാക്കപ്പെട്ട, വിവാഹബന്ധം വേര്പെടുത്തപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതം ബന്ധുക്കളുടെ വയലുകളില് പണിക്കാരികളായി അവസാനിക്കുന്നു.
