ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಗಿನ 11 ಗಂಟೆಗೆ, 41 ವರ್ಷದ ಮುನೇಶ್ವರ್ ಮಾಂಝಿ ತಮ್ಮ ಮುರುಕಲು ಮನೆಯ ಹೊರಗಿನ ಔಟ್ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿದಿರಿನ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ನೀಲಿ ಪಾಲಿಥಿನ್ ಶೀಟ್ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಮಳೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಟ್ನಾ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಕೋ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮುಸಹರಿ ಟೋಲಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುನೇಶ್ವರ್ ಅವರು "ಕಳೆದ 15 ದಿನಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮುಸಹರಿ ಟೋಲಾ - ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಮುಸಾಹರ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದ - ಇದು 60 ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮುನೇಶ್ವರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಇತರರು ಸಮೀಪದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಗಳಿಸುವ ದೈನಂದಿನ ಕೂಲಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲಸ ನಿಯಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮುನೇಶ್ವರ್. ಖಾರಿಫ್ ಮತ್ತು ರಬಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬಿತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಕಟಾವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3-4 ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಅವರು ರಜಪೂತ ಸಮುದಾಯದ ಜಮೀನ್ದಾರರಾದ 'ಬಾಬು ಸಾಹಿಬ್' ಅವರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪಡೆಯುವ ದಿನಗೂಲಿ ಬಗ್ಗೆ ಮುನೇಶ್ವರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ''ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮಗೆ 150 ರೂಪಾಯಿ ನಗದು ಅಥವಾ ಐದು ಕಿಲೋ ಅಕ್ಕಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಕು." ಹಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ - 4-5 ರೊಟ್ಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿ, ಮತ್ತು ದಾಲ್ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಪಲ್ಯ.
ಭೂದಾನ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1955ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಜ್ಜ ಮೂರು ಬಿಘಾ (ಸುಮಾರು ಎರಡು ಎಕರೆ) ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ - ಭೂರಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ - ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. " ಭೂಮಿ ನಾವು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಾವು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾವು ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಮುನೇಶ್ವರ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುನೇಶ್ವರರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಟೋಲಾದಲ್ಲಿನ ಇತರರು ಮಹುವಾ ಮರದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದ್ಯವನ್ನು (Madhuca longifolia var. latifolia) ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ್ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಅಬಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2016ರ ಕಠಿಣ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಮದ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸ್ವಾಧೀನ, ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು 'ದೇಶೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮದ್ಯ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಮಹುವಾ ದಾರುವನ್ನು ಕೂಡ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
